Patrick Jackson BBC

	Irak'ta büyük ve küçük çok sayıda azınlık cemaati bulunuyor

Bağdat merkezli bir sivil toplum kuruluşu olan Irak Azınlıklar Konseyi'nin başkanı Huneyn el Kadı, ülkede zamanında oluşturulan ve nüfusun yüzde 14'ünü oluşturan cemaatlerin devlet tarafından çok az korunduklarını söylüyor.

Örneğin 7 Temmuz'da Kerkük yakınlarında bir Şii Türkmen köyünde pazar yerinde meydana gelen patlamada çok sayıda kişi ölmüştü.

Kadı, kendi cemaati olan Ninova düzlüklerindeki Şebakların da unutulma ile yüzyüze olduğunu, ağırlıkla Şii olduklarından fiziken el Kaide tarafından, siyaseten de topraklarında hak iddia eden Kürt ayrılıkçılar tarafından hedef alındıklarını söylüyor.

Dr.Kadı şu anda Londra'da, İngiltere merkezli bir örgütün, Uluslararası Azınlık Hakları Grubu'nun yürüttüğü kampanyaya destek vermek üzere bulunuyor.

Bu örgüt, Şiiler, Sünni Araplar ve Kürtler kendi menfaatlerini savunabilirken Irak'ın az tanınan azınlıkları hakkındaki bilinci artırmayı hedefliyor.

Türkmenler, Ermeniler, Filistinliler

Irak'taki azınlıklar Türkmenler ve Hıristiyanlar gibi geniş cemaatlerden küçük gruplar halindeki Ermenilere kadar uzanıyor.

Ermenilerin çoğu yaklaşık bir asır önce Osmanlı İmparatorluğu tarafından gönderilen mülteciler. Bunlara Saddam döneminde sığınma hakkı verilen Filistinliler de ekleniyor.

Yaklaşık 400 bin kişilik bir cemaat olan, kendi dilleri ve kültürel gelenekleri olan Şebakların sorunları, yabancı medya tarafından, örneğin Iraklı Hıristiyanların aksine, nadiren ele alınıyor.

Dr.Kadı'ya göre, 2003 işgalinden beri Musul bölgesinde yaklaşık bin Şebak sivil, Sünni Arap militanlarca öldürüldü, dört bin kadarı da yurtlarından sürüldü. Huneyn el Kadı'nın kendi evi de bu saldırılarda yakılmış.

Yine Kadı'nın verdiği bilgiye göre, Saddam'ın Araplaştırmak istediği Şebaklar, aynı zamanda kendilerini Kürtleştirmek isteyen Kürt siyasi partilerinin baskısı altında. Kadı'ya göre bu toplum soykırım ile yüz yüze.

Şebak cemaatinin sorunları

Londra Üniversitesi Doğu ve Afrika Çalışmaları Okulu'ndan Charles Tripp, Irak'taki mevcut çatışma ortamı içinde Şebakların ya da diğer etnik azınlıkların karşılaştığı sorunların boyutlarını değerlendirebilmenin mümkün olmadığını söylüyor.

Tripp, tahmini nüfus büyüklüklerinin genellikle abartıldığını söylüyor. Bunun nedeni ise meclisteki sandalye sayısı ve diğer bazı kritik kararların cemaatlerin nüfus içindeki yüzdelerine göre alınması.

Suriye'ye göçen Mandenler de, bu yılın başlarında BBC'ye İslamcılar tarafından nasıl taciz edildiklerini anlatmışlardı.

Uluslararası Azınlık Hakları Grubu'nun Şubat'ta yayımlanan bir raporu, İslam ve Hıristiyanlıktan daha eski bir dine mensup olan Mandenlerin, geleneksel olarak kuyumculuk veya sarraflıkla uğraştıklarından, adi suçlara da muhatap olduklarını belirtmişti.

Hıristiyanlar da kendilerini benzer bir ikilemin içinde buluyorlar. Dinleri nedeniyle Köktenci Sünniler tarafından hedef alınıyorlar, zenginlikleri nedeniyle de Şii Arap militanlar ya da güvenlik güçlerinin itaatsiz üyeleri tarafından kaçırılıyorlar.

Dr. Kadı'ya göre Iraklı azınlıkların ortak sorunu, kendilerini savunacak birer silahlı gruba sahip olmamaları.

Çözüm yolları

Dr. Kadı'ya göre, Irak polisi hem çok güçsüz, hem de onlara yardımcı olmak için rüşvet istiyor. Direnişçilere karşı savaşırken başlıca cemaatlerler iyi ilişkiler kurmak isteyen ABD öncülüğündeki koalisyon ise azınlıklar için özel bir koruma sağlamıyor.

Irak Azınlıklar Konseyi başkanı, azınlıkların iç çatışmalardan daima zarar gördükleri gerçeğini kabul ediyor; azınlıklar için güvenli limanlar talep etmediğini ya da diğer ülkelerin daha fazla mülteci kabul etmesini beklemediğini de ekliyor.

El Kadı, bunun yerine Irak'ta bulunan batılı devletlerin Irak ordusunun eğtimine daha fazla eğilmelerini istiyor.

Bu yolla ülkede hukukun tesis edilebileceğini, Kürtlere azınlık haklarına saygı göstermeleri yönünde baskı kurulabileceğini, ayrıca kuzeydeki azınlık mensuplarından oluşan bir savunma gücü oluşturulabileceğini düşünüyor.