Iraklıların çoğu Suriye ve Ürdün'e kaçıyor

Ürdün'de düzenlenen konferansta mültecilerin büyük bir bölümünün barındığı komşu ülkelerin üzerindeki yükün paylaşılması hedefleniyor.

Konferansa Irak'a komşu ülkelerin yanı sıra, İngiltere, ABD ve Birleşmiş Milletler yetkilileri katılıyor.

Birleşmiş Milletler Mülteci Kurumu, yaşanan toplu göçü 'bölgeyi tehdit eden bir insanlık krizi' olarak ifade ediyor.

Her ay 50 bin Iraklının ülkeyi terk ettiği tahmin ediyor. Şu ana kadar iki milyon kişi ülkeden ayrıldı.

Yüz binlerce mülteciyi ağırlayan Ürdün ve Suriye, temel hizmetleri sağlayabilme konusunda çaresizlik içinde ve uluslararası yardıma muhtaç durumda.

Bu kişilere ilk aşamada kalacak yer, gıda, sağlık ve eğitim imkanları sağlanması gerekiyor.

Lübnan ve Mısır'da da çok sayıda Iraklı mülteci var.

Irak Dışişleri Bakan Yardımcısı Muhammed Hamud, sorunun ciddiyetini kabul edip gereğini yapmanın herkese düşen bir insanlık görevi olduğunu söyledi.

Hamud, Irak dışındaki yaklaşık iki milyon mültecinin kayıt altına alıp gerekli belgelere kavuşabilmesi için uluslararası toplumun yardımının gerektiğini belirtti.

Ürdünlü yetkililer de ülkeye girmek isteyenlerin güvenlik açısından sorun teşkil etmediğine dair denetimin zorluklarına dikkat çektiler.

Ürdünlü mültecilerden Necla Abdülkerim Salih'in yaşadıkları da, mültecilerin karşı karşıya bulunduğu duruma sadece bir örnek.

Kızı ile Amman'a kaçan Salih, BBC'ye geride kalan dört torununu da ülkeden çıkarmak istediğini söylüyor. Salih'in diğer kızı ise, anlattığına göre mezhep çatışmaları sırasında diri diri yakılmış.

Salih, "Yetkilisine, sorumlusuna sesleniyorum. Ben anneyim. Herşeyimi yitirdim. Evimizi kaybettik, kızımı kaybettik, oğlumu kaybettik, lütfen bu aileye yardım edin" dedi.

Dönüş güvencesi

Mültecilerin yaşamlarını sürdürmesi için temel ihtiyaçlarının sağlanması ise sorunun sadece bir kısmını çözüyor.

Ev sahibi ülkelerin bir diğer beklentisi de, dünyanın en büyük mülteci topluluğu konumundaki Iraklıların bir gün evlerine dönecekleri ya da bir başka ülkeye yerleşebilecekleri yönünde güvence verilmesi.

Birleşmiş Milletler Mültecilere Yardım Örgütü, uluslararası topluma Iraklı mülteciler için mali yardım ve konaklama olanakları sağlama sözlerini yerine getirme çağrısında bulundu.

Örgütün yöneticilerinden Craig Johnstone, uluslararası toplumu Iraklı mültecilerin ızdırabını ihmal etmekle eleştirirken, paranın gerekli olduğunu ancak tek başına yeterli olmadığını; mültecilere yaşayabilecekleri yerler bulunmasının, başka ülkelerde yerleştirilmelerinin de büyük önem taşıdığını söylüyor.

Mayıs ayında Ürdün hükümetinin yaptığı hesaplamalara göre, ülkede bulunan Iraklı mültecilerin yıllık maliyeti bir milyar dolar civarında.

Hükümet, ayrıca ülkede bulunan Iraklıların sayısını tam olarak belirlemek için bir çalışma başlattı. Suriye'de ise 1,5 milyon Iraklı mültecinin bulunduğu sanılıyor.

Ürdün'de sağlık hizmetlerinin tamamı değil, yalnızca Iraklı çocuklar için aşı ücretsiz.

Okullar kapasitelerini zorlar durumda.

Yalnızca, oturma izni olan Iraklıların çocuklarına okullara devam etme olanağı sağlanıyor.

Suriye ise, Iraklılara daha fazla hizmet sağlıyor.

Ancak bu ülkede de yüzbinlerce Iraklı mülteci çocuğun yalnızca az bir bölümü okula devam edebiliyor.

Birleşmiş Milletler mülteci örgütü, yıl sonuna kadar göçmenlerin 20 binine daimi barınma olacağı sağlamayı umuyor.

Bush yönetimi, Eylül ayı sonuna kadar yedi bin Iraklının Amerika Birleşik Devletleri'ne gitmesine izin vereceklerini açıklamıştı.

Ancak son dokuz ay içinde yalnızca 133 Iraklı ülkeye gidebildi.