En beğendiklerimden biri şöyledir: 80'inci yaşgününde Castro'ya yüz yıl yaşayabilen Galapagos kaplumbağalarından hediye ederler.

Hediyeyi geri çeviren Castro bunun gerekçesini şöyle açıklar: 'Evcil hayvan beslemek çok iyi bir şeydir ama sizden az yaşadıkları için, öldüklerinde çok acı çekersiniz.'

Bu fıkra, Küba'daki yaygın lakabıyla 'El Comandante' yani Komutan, bağırsaklarındaki kanama nedeniyle hastaneye kaldırıldıktan sonra anlatılmaz oldu.

Yönettiklerinde hem sevgi hem korku duyguları uyandıran, karizmatik ve inatçı bir aile babası olarak Fidel fıkraları anlatıyor artık.

Günümüz Kübalılarının yüzde yetmişi bütün hayatlarını onun yönetiminde geçirdi. El Comandante Kübalıların nerdeyse bilinçaltına işlemiş bir lider.

En son televizyon görüntülerinde hastane pjamaları içinde bir ihtiyar görüyorsunuz.

Yaklaşık yirmi kilo kaybetmiş, ziyaretçileriyle konuşurken gözle görülür şekilde halsiz.

Bağlantısızlar zirvesini hastane odasından seyretmek çok içine oturmuş olsa gerek çünkü bu tam da Fidel Castro'nun hayallerini kurduğu zirveydi aslında.

Nihayetinde bir çoğu kendisini öldürtmek veya devirmeye çalışmış dokuz Amerikan başkanını gördü Fidel.

Kendisi Amerika karşıtlığının baş rahibidir dense yeridir. Havana'daki zirve ise Venezüela'dan İran'a, Belarus'tan Zimbabve'ye Amerika'yla arası ciddi düzeyde açık ülkelerin liderlerini bir araya getirdi.

Zirveye katılan delegelerden, seçkini sıradanıyla Kübalılara herkesin dilindeki soru ise Fidel Castro'dan sonra ne olacağı?

'Raul'u da yabana atmamak gerek'

Bir kaç haftadır devlet başkanlığını üstlenen kardeşi Raul da pek delikanlı sayılmaz.

75 yaşındaki Raul Castro misafir devlet başkanlarını şahsen karşıladı.

Raul kendisinden daha karizmatik ve uzun boylu olan ağabeyinin gölgesinde kaldı hep ama diğer liderlerle biraraya geldiğinde gayet rahat ve kendinden emin bir havası vardı.

Muhtemelen bir çoğuyla geçmişte de biraraya gelmişti. En önemlisi de ordunun, yıllarca komutanlığını yapan, Raul Castro'ya sadık oluşu.

Dahası küba yönetimi Havana'daki zirveyi, iktidar devrini sorunsuz biçimde idare edebileceğini sergilemek için de kullandı.

Lenin ve Marx'ın eserleriyle dolu bir kütüphanede, devrim gazilerinden Jorge Risquet'e 'Raul Casto'yu nasıl bilirsin' diye sordum; uzun bir aradan sonra, 'Raul az ama öz konuşur, namuslu ve iyi bir insandır, en önemlisi de çok, çok sistemli bir çalışma tarzı vardır.'

Sistemli bir çalışma tarzı, kitleleri heyecanlandıracak, onları liderlerine candan bağlayacak bir özellik değil pek; ama buna bakıp da Raul Castro'yu yabana atmamak lazım.

Nihayetinde Güney Afrika'da ırk ayrımcı rejime son veren beyaz lider Klerk'in de karizmatik bir kişilik olduğunu söylemek mümkün değil; Sovyetler Birliği'nde dönüşümü başlatan Gorbaçov da pek de göze batmayan bir tarım bakanından başka bir şey değildi.

Küba'nın, kapitalist Amerika'nın açıklarında komünist bir ada olarak varolmaya devam edip edemeyeceğini zaman gösterecek.

Belki de Amerika'nın eski düşmanına vuracağı en büyük darbe ambargoyu kaldırıp, Küba yönetimi ülkenin sorunlarını açıklamada kullanılan bir mazaretten yoksun bırakması olurdu.

Ama muhtemelen bu da fazlasıyla iyimser bir beklenti olur.