Ancak Amerika'nın Irak'taki varlığı, bir soruyu sürekli akıllara getiriyor: Acaba işgal sonucu esasında El Kaide daha mı fazla militan kazanıyor?

El Kaide'yle ilgili belgeseli dün BBC Televizyonu'nda yayımlanmaya başlanan gazeteci Peter Taylor'la örgütü tartıştık.

BBC: İngiliz polisi geçen ay, Amerika'ya giden yolcu uçaklarına yönelik bir saldırı planını ortaya çıkardığını duyurmuştu. İngiltere hükümetiyse, Irak politikasıyla, genç İngiliz Müslümanların radikalleşmeleri arasında bağlantı olmadığında ısrarcı. İngiliz hükümetinin yaklaşımını nasıl buluyorsunuz?

PETER TAYLOR: Geçen yıl İngiltere, Avrupa, Orta Doğu ve Güney Doğu Asya'da birçok yere gittim. Temaslarımda yanıt aradığım sorulardan biri şuydu:

Genç Müslümanları intihar eylemcisi olmaya; kendilerini havaya uçurup, mümkün en çok sayıda insanı da öldürmeye hazırlayan koşullar neydi?

Aldığım yanıt, hemen hemen her seferinde tek kelimeydi: Irak.

Şaşırtıcı olan, bu bağlantıyı sadece İngiltere hükümetinin inkâr etmesi.

BBC: Gerek Amerikan, gerekse de İngiliz hükümetleri, sık sık 11 Eylül saldırılarının Irak'ın işgalinden önce düzenlendiğini hatırlatıyor. Peter Taylor ise bunun, Washington ve Londra'nın tezlerinde haklı oldukları anlamına gelmediğini söylüyor.

PETER TAYLOR: Elbette El Kaide, Irak'ın işgalinden önce de vardı. El Kaide'nin Irak'taki kolu bile işgalden önce varlığını sürdürüyordu.

Programımda vurgulamak istediğim nokta ise şu: Hedef olmamızın nedeni de Irak...

7 Temmuz saldırılarını düzenleyenlerden Muhammed Sıddık Han ve Şehzad Tanvir'in video bantlarını hatırlayın.

Sıddık Han; Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere'nin dış politikasına dikkat çekiyordu. Tanvir ise bu noktada özellikle Irak'a referansta bulunuyordu.

BBC: Belgeselinizin ilk bölümü, "El Kaide'yle konuşma zamanı mı?" başlığını taşıyor. Bu başlıkla ne kastediyorsunuz?

PETER TAYLOR: El Kaide'yle temas kurmamız gerektiğini savunmuyorum ben.

Ancak bu koşullarda, yani bir tarafın diğerini dövememesi halinde, sorunların önce bazı şeylerleri örtbas ederek, sonra da diyalogla çözüldüğünü görürsünüz.

Ben bu noktada El Kaide'nin, Bin Ladin'in ne dediğine bakıyorum.

Bin Ladin halifelikten değil, Amerika'nın dış politikasından söz ediyor.

Terörizmin siyasi kökleri vardır. Bu El Kaide için de geçerli.

Belirtmek istediğim de, insanların niçin söylediklerini yaptığının araştırılması. Bin Ladin'in söylediği şeylere de kulak kabartmamız gerektiği.

BBC: Bazı çevrelerin dile getirdiği bir görüş de, gerçekte El Kaide diye bir örgüt olmadığı; örgütün, halklarını korkutmak isteyen bazı hükümetlerce büyütüldüğü. Bu görüşü nasıl değerlendiriyorsunuz?

PETER TAYLOR: Komplo teorilerinin peşine takılmak ve hükümetlerin bunları halklarını kontrol altında tutmak için yarattıklarını savunmak çok kolay. Ancak El Kaide bir harekete dönüştü, bir fikrin sembolü oldu.

Bin Ladin artık hiçbir şey yapmasa da tarihe geçti.

Zira daha önce, yapılanlara benzer şeyleri tasavvur bile etmeyen özellikle genç Müslümanların radikalleşmesinin sorumlusudur Bin Ladin.

El Kaide'nin bir örgüt olduğu kesin. Liderlik kadrosu ortada...

Bildiğim kadarıyla Bin Ladin, Ez-Zevahiri hâlâ hayatta. Bu nedenlerle El Kaide'nin, yaratılmış bir efsaneden öte birşey olmadığı tezine katılmıyorum.