|
İran ABD görüşmelerinden ne beklenebilir? | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasında, Irak'taki duruma ilişkin görüşmelerin hafta sonu Bağdat'ta başlayacağı belirtiliyor. Ancak iki taraf da henüz bunu resmen doğrulamış değil.
Eğer gerçekleşirse, bu Amerika ile İran arasında, 1979'daki İran Devrimi'nde bu yana gerçekleşen ilk doğrudan temas olacak. İran'daki bazı tutucu çevreler, bunun Irak'ın işgalini meşrulaştırmaktan başka bir işe yaramayacağını savunarak, görüşmelere karşı çıkıyor. Bazıları ise bu tür bir diyaloğun Tahran'ın yararına olacağı görüşünde. İran Meclisi'nin Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyelerinden Rıza Talaynik; "İran'ın ekonomik ve ticari faaliyetlerinin büyük kısmı, ayrıca sınır güvenliği, Irak'ın istikrarına bağlı" diyor. Iran'ın ruhani lideri Ayetullah Ali el Hamaney de, geçen ay yaptığı bir açıklamada, söz konusu görüşmelerde Tahran'ın Washington'a, Irak'tan çıkmaları ve Iraklıların kendi kendilerini yönetmelerine izin vermeleri çağrısında bulunacağını söylemişti. İran uzun süredir, bölgede güvenlik ve istikrar için, Irak'taki yabancı askerlerin çekilmesini savunuyor. Ancak Tahran bir yandan da, ülkede statükonun devamından memnun görünüyor. Bazı gözlemcilere göre Tahran'ın istediği, Washington'ı meşgul etmeye yetecek derecede istikrarsız bir Irak ile, kaosun İran sınırlarına sıçramasını engelleyecek derecede istikrarlı bir Irak arasında denge kurulması. İran bir yandan da Irak'taki direnişçilere yardım ederek, ülkede istikrarı tehlikeye atmakla suçlanıyor. Irak'taki askerler Tahran'ın hedefi Bazı uzmanlara göre de, İran'ın nükleer programı ile ilgili krizin derinleşmesi durumunda, Irak'taki yabancı askerler Tahran için iyi bir hedef olacak. İranlı Orta Doğu uzmanı Hüseyin Hafızyan; "Bence her iki durumda da kazanan İran olacak" diyor ve ekliyor; "Eğer Amerikan askerleri Irak'ı bugün terk ederse, İran bunu, Washington'ın başarısızlığının bir kanıtı olarak görecek. Eğer kalırlarsa, buradaki askerler İran için bir hedef haline gelecek." İsminin açıklanmaması şartıyla konuşan İran Devrim Muhafızlarının üst düzey bir görevlisi de, gerekmesi durumunda, çevre ülkelerdeki Amerikan askerlerine saldırma kabiliyetine sahip olduklarını dile getirdi. "Amerika Birleşik Devletleri'nin İran çevresinde birçok üssü var. Buralara sızmamız ya da askeri harekatlarla vurmamız hiç de zor değil. Amerika'yı kendi evinde bile vurabiliriz." İran ordusu hazırlanıyor İran son birkaç haftadır Körfez bölgesinde askeri tatbikatlar yapıyor. İran Dışişleri Bakanı, bu tatbikatlarda denenen füzelerin savunma amaçlı olduğunu dile getiriyor. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyelerinden Rıza Talaynik, "İran düşmanlarına saldırmak için, hiçbir zaman Irak topraklarını kullanmamıştır, bundan sonra da kullanmayacaktır" diyor. Talayni, "Peki bir misilleme için bu imkanı kullanır mısınız?" sorusunu ise "Şartlara bağlı" diye yanıtlıyor. ABD İran görüşmesinden sonuç çıkar mı? İran'ın Irak'taki istikrara birçok konuda katkıda bulunması mümkün. Örneğin rakip Şii gruplar arasındaki anlaşmazlığı çözmeye yardımcı olarak, yeni hükümetin kurulmasını hızlandırabilir. Ya da, İran-Irak sınırındaki kontrolü arttırarak, güvenliğin sağlanmasına yardımcı olabilir. Ancak ABD ile Iran arasındaki müzakerelerin tüm bu başlıklarda çözüm için ne kadar umut verdiği şüpheli. Korkulan, iki tarafın da bu buluşmayı, birbirleriyle ilgili iddialarını bir kez daha dile getirme fırsatı olarak kullanması. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||