İran, nükleer faaliyetlerinin barışçıl olduğunu savunuyor

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri, Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, İngiltere, Rusya ve Çin ile Almanya'nın dışişleri bakanları arasındaki toplantıda İran'ın nükleer faaliyetlerini durdurmayı reddetmesi halinde ne yapılacağı konusu ele alındı.

BM Güvenlik Konseyi, dün İran'ın tartışmalı nükleer programı konusunda ilk adımını atmıştı.

Üç haftadır süren yoğun müzakerelerin sonunda Güvenlik Konseyi bir açıklama yaparak İran'dan uranyum zenginleştirme faaliyetini durdurmasını istemişti.

Toplantıda, İran'ın BM Güvenlik Konseyi'nin bu açıklamasına uyması gerektiği belirtildi.

Bugün yapılan görüşmelerin ardından, Almanya Dışişleri Bakanı Frank-Walter Steinmeier, İran'ın uluslararası toplumla işbirliği ya da tecrit arasında bir seçim yapması gerektiğini söyledi.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından yapılan açıklamada da, İran'a uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurması için 30 gün süre tanınıyor.

İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw, İran'ın nükleer faaliyetlerine yeniden başlayarak bir hesap hatası yaptığını ifade etti.

Toplantıya katılan ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice da, İran'a 'uluslararası toplumun görüş birliğinde olduğu' yönünde güçlü bir mesajın verildiğini öne sürdü.

Berlin'de biraraya gelen dışişleri bakanlarının toplantı öncesinde yaptıkları açıklamalar ise aralarındaki görüş ayrılıklarını ortaya koyar nitelikteydi.

Çin, sorunun diplomatik yollardan çözümü çağrısında bulunurken, Washington ambargo tehdidinin de bir seçenek olduğunda ısrar etmişti.

İran'ın Dışişleri Bakanı Manuçehr Muttaki ise, Batılı ülkelerin İran'ı Güvenlik Konseyi'ne rapor etmelerini kınadı ve bunun meşru gerekçelere dayanmayan bir adım olduğunu söylemişti.

İngiltere ve Fransa tarafından hazırlanan ve Konsey'deki 15 üyenin de onayını alan dünkü açıklamanın aslında hukuki olarak bağlayıcı bir yönü bulunmuyor.

Ancak Konsey'in ileride alabileceği önlemlere dair karar sürecinin ilk adımını oluşturuyor.

30 gün içinde rapor

Konsey açıklamasında, BM Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'ndan 30 gün içinde, İran'ın uranyum zenginleştirmeyi durdurup durdurmadığı konusunda rapor vermesi isteniyor.

Uranyum zenginleştirme, enerji üretiminin yanı sıra silah üretiminde de kullanılabildiği için endişe yaratan bir faaliyet.

İran'ın 18 yıl gizli tuttuğu nükleer faaliyetlerinin açığa çıkması ardından batılı ülkeler İran'ın bu faaliyeti derhal durdurmasını istemişti.

Uygulamayı askıya alan İran, buna karşılık ticaret ve siyasette yeni imkanlar isteğiyle yürüttüğü müzakerelerden beklediği sonucu alamayınca, yıl başında yeniden uranyum zenginleştirmeye başladı.

İran eleştirilere rağmen, tek amacının nükleer enerji üretmek olduğunu ve hukuken buna hakkı bulunduğunu belirtiyor.

Yapılan nihai açıklamada İran'ın müttefikleri Çin ve Rusya'yı ikna etmek üzere tavizler verildiği gözleniyor.

Önceki iki taslakta yer alan bazı ayrıntılı talepler, bu kez bu konuda Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun alacağı karara havale ediliyor.

Karar taslağında, kurum ayrıca, İran'ın bu taleplere karşılık verip vermediğini rapor etmekle görevlendiriliyor. Ancak daha önce öngörülen rapor etme süresi 14 günden 30 güne uzatılıyor.

Nükleer silahların yayılmasının uluslararası güvenlik ve barışa tehdit oluşturduğu ifadesi metinden çıkartılırken, bunun yerine, barışı ve güvenliği sağlamanın Güvenlik Konseyi'nin görevi olduğu tanımı eklendi.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üyeleri üç haftadır, nükleer programı konusunda İran'a karşı kullanılacak dili tartışıyordu.