Faili meşhul cinayetlerin sayısı hızla artıyor

Peki Irak'ta neden her gün bu kadar sivil öldürülüyor?

Şii din adamı Mukteda Es Sadr'ın söylediği gibi Irak iç savaşı fiilen yaşıyor mu?

BBC Türkçe Bölümü'nden Aylin Bozyap, bu soruları Bağdat'ta yaşayan Salam Pax'a yöneltti.

Salam Pax: İki gün önce annemle konuştum. Bizim yaşadığımız Sünni mahallesi ne zamandır olaylı bir yer haline gelmişti zaten...

Köşede Şii bir ailenin işlettiği derici dükkanı var. Anne ve çocuklar da dahil tüm aileyi, beş kişiyi sokağın ortasında öldürmüşler. Elbette, bu olayı yetkililere bildiren yok. Ayrıca bu tür olaylar sorunun bir parçası olarak da görülmüyor. Yani Sünni mahallesinde yaşayan Şiiler kovuluyor, aynısı Şii mahallesinde yaşayan Sünniler için de geçerli deniyor.

Ancak gerçek şu ki, Bağdat'ta ya da bir kaç şehirde daha farklı mezheplerden insanların bir arada yaşadığı mahallelerde mezhep çatışması mevcut. İnsanlar kendilerini tehdit altında hissediyorlar. İşte bu tür olaylar her zaman bildirilmiyor elbette.

BBC Türkçe: Peki, neredeyse her gün yaşanan bu tür cinayetler neden yetkililere bildirilmiyor olabilir?

Salam Pax: Bence bu durumun ardında kısmen de olsa Irak hükümetinin yüzde 100 başarısız olması yatıyor. Hükümet kuvvetleri bırakın gözlemlemeyi, devriye gezip ne olup bittiğini bile anlamaktan aciz.

SALAM PAX KİMDİR? Salam Pax, Irak'ın işgali sırasında, internetten yayınladığı güncesiyle uluslararası kamuoyunun ilgisini çekmiş, ardından pek çok yayın kuruluşunun Irak'ı içerden anlatan bir kişi olarak başvurduğu bir kaynağa dönüşmüştü. Gerçek ismini vermeden, barış mesajı veren mahlasıyla haber yapmayı sürdüren Pax, son dönemde sıkça duymaya başladığımız "vatandaş gazeteciliğinin" bir anlamda öncülerinden.

Diğer bir sorun da Batı medyası. Hepimiz biliyoruz, buradan haber geçmek çok kolay bir iş değil. Dışarı çıkıp haber yapmak sadece Batılılar değil Iraklı gazeteciler için de güç. Şiddet olaylarının bazıları yerel televizyonlarda haber oluyor.

Ancak Batılı gazetecilerin ülke içinde ya da Bağdat'ta hareket kabiliyeti sınırlı, bu tür olayları bulup haberleştirmeleri beraberinde büyük bir risk de getiriyor. O yüzden de bu haberleri uluslararası basında pek duymuyorsunuz.

Bunun yanında bize verilen resmi rakamlar pek çok açıdan gerçeğin yakınından bile geçmiyor. Çünkü ne Irak hükümeti, ne de koalisyon güçleri anlıyor olup biteni...

BBC Türkçe: Sizin de az önce sözünü ettiğiniz türden cinayetlerin ardında, Şii bir bakan tarafından yönetilen İçişleri Bakanlığı'na bağlı "ölüm mangası" diye tabir edilen güçlerin oldukları öne sürülüyor. Bu söylentiler ne kadar doğru sizce?

Salam Pax: Şimdi resmi yetkililere soracak olursanız, ölüm mangası diye bir şey yok diyeceklerdir. Ama gayrıresmi görüşmelere ya da ortalıkta dolaşan söylentilere, kapalı kapılar ardında neler dendiğine bakarsanız, anlıyorsunuz.

Herkes bu ölüm mangalarının varlığı dolayısıyla dehşete düşmüş durumda. Üstelik bu mangalar hep geceleri faaliyet gösteriyor. Hapishanelere giriyor, terörist olduğundan şüphelenilen Sünni tutukluları alıp bir yerlere götürüp öldürüyorlar.

Kendilerine tehdit olarak gördükleri herkesi ezip geçiyorlar. Elbette bu olaylar da resmi kayıtlara geçmiyor, rapor edilmiyor. Burada herşey karmakarışık.

BBC Türkçe: Peki bu tür şüpheli ölümlerin ardında yalnızca ölüm mangaları var demek ne kadar doğru olabilir?

Salam Pax: Hayır, böyle demek doğru olmaz. Şu aşamada bu tür cinayetleri işleyen ölüm mangaları var, (Mukteda es Sadr'a bağlı) Mehdi Ordusu var, ayrıca türlü isyancı ve milis gruplar var.

"İç savaş" ifadesini telaffuz etme fikri beni dehşete düşürüyor

Siyasi gerekçeyle işlensin işlenmesin, ya da adi suç olsun-olmasın herhangi bir amaca hizmet eden herkes var bu grupta. Akılda tutmakta fayda var; ölümlerin ya da adam kaçırma olaylarının büyük bölümünün ardında adi suçlar var. Bu cinayetlere sadece ölüm mangasının işi ya da sadece siyasi güdümlü cinayetler diyemeyiz.

BBC Türkçe: Peki Irak'ta durum nereye doğru sürükleniyor? Bunun sonu iç savaş mı? Yoksa Irak zaten iç savaşın göbeğinde mi?

Salam Pax: Aslına bakarsanız bu iç savaşı nasıl tanımladığınıza bakıyor. Bazı yerlerde yaşayanlar düşük ölçekli de olsa aylardır belki de şiddetin, iç savaşın içinde.

Şu anda Irak'ın orta kesimlerinde yaşananlar ise ne kuzeyde ne güneyde görülüyor.

Buna iç savaş demeli mi? Her şey nasıl tanımladığınıza bakıyor aslında... Şurası açık ki, şu anda Irak'taki tüm etnik gruplar arasında bir gerginlik mevcut. Önce bu gerçeği kabul edelim.

Her şey dört hafta öncesine nazaran çok daha kötüleşmiş durumda. Ama iç savaş derseniz... İnanın bilmiyorum. Ben belki de şahsen korktuğumdan "iç savaş" ifadesini telaffuz etmek beni dehşete düşürüyor.