|
Sorular ve Cevaplar: Irak Seçimleri | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Irak halkı, 15 Aralık seçimleriyle, bu yı üçüncü kez sandığa gitmiş oldu. Ocak seçimlerinde geçici parlamento seçilmiş, ekimde de bu parlamento tarafından hazırlanan anayasa referanduma sunulmuştu.
Bu seçimler neden önemli? 15 Aralık seçimleriyle kurulacak hükümet, kendisinden öncekiler gibi geçici bir hükümet olmayacak, dört yıllığına seçilecek. Yeni kurulacak hükümetin, özellikle Sünnileri de kapsayacak, daha temsiliyete dayalı bir hükümet olma olasılığı yüksek. Bu seçimle umut, yeni hükümetin hem Iraklılar hem de dış dünya tarafından daha meşru olarak algılanabilmesi. Seçimler ayrıca, Amerikalıların şekillendirdiği siyasi sürecin sonlanması ve Irak siyasetinin Iraklılar tarafından şekillendirilmesi sürecinin de başlangıcına işaret ediyor. Amerikan ordusu askeri varlığını sürdürecek, ancak seçimler sonunda, muhaliflerin, siyasi sürecin Iraklılara yabancı ve gayrımeşru olduğu eleştirileri azalabilir. Washington'daki büyük umut ise, başarılı bir seçimin ardından direniş hareketi için sonun başlangıcı olması ve Amerikan askerlerinin aşamalı olarak da olsa gelecek yıldan itibaren ülkeden çekilmeye başlamasını sağlaması. Seçimler nasıl yapılacak? Seçim sistemi ocak ayında yapılan seçimde uygulanandan daha farklı. Bu kez, 18 bölgenin, nüfuslarıyla orantılı olarak belli sayıda milletvekili kontenjanı olacak. Ve katılım oranına bakılmaksızın her bölge milletvekillerini gönderecek. Bu durumun geçen seçimi boykot eden Sünnilerin lehine olması ve yeni parlamentoda daha fazla temsilciye sahip olmaları bekleniyor. Her koşulda Sünnilerin katılım oranının ocak ayında yapılan seçimlerden daha yüksek olması bekleniyor.
Seçimlerde önde gelen grup ve partiler hangileri? Seçimlerde yarışmak için çok sayıda siyasi parti ve koalisyon kayıt yaptırdı. Ama önde gelen gruplar şöyle: Birleşik Irak İttifakı; önde gelen Şii dini grupları biraraya getiriyor. Irak'ta İslam Devrimi Konseyi, Dava Partisi ve Mukteda es Sadr'ın hareketi bu ittifakı oluşturan siyasi hareketler. Kürt ittifakı; Kürdistan Demokratik Partisi ile Kürdistan Yurtseverler Birliği'ni biraraya getiriyor. Eski Başbakan İyad Allavi'nin liderliğini yaptığı laik, milliyetçi ittifak. Başbakan Yardımcısı Ahmet Çelebi liderliğindeki rakip laik, milliyetçi ittifak. Bölünmüş Sünni gruplar. Bu grupların en eskisi ve en yaygın olarak bilineni Irak İslamcı Parti.
Şii ittifakın bu seçimlerde de başarılı bir sonuç alması bekleniyor. Ancak bu sonucun geçen seçimlerde olduğu gibi, ezici olması beklenmiyor. Önde gelen Şii lider Ayetullah Sistani'nin Şii gruba desteği de çok açık ve net değil. Ayrıca İbrahim el Caferi başkanlığındaki eski hükümet de pek başarılı görülmüyor. Seçimlerde öne çıkan konular neler? Şiddet: Oy kullanma merkezlerinin güvenliğinin sağlanması bu seçimde de ciddi bir sorun olacak. Iraklılar 2005 içinde iki kez, hem seçimlerde hem de anayasa referandumunda, sandığa gitmeye istekli olduklarını gösterdiler. Referandum sırasında bazı Sünni gruplar resmen açıklamalasalar da, oy kullanma gününde ateşkes uyguladı. Şimdi aynı gruplar yine ateşkes uygulasalar bile, Ebu Mussab ez Zerkavi liderliğindeki grup, ''karanlık bir komplo'' olarak nitelediği seçimler sırasında eylem tehdidinde bulunuyor. Mezhepçilik: Sünni Şii gerilimi direniş ortamına katkıda bulunmakla kalmıyor; seçmenleri, mezheplerine göre oy kullanmaya açıkça çağıran kesimlerin işine yarıyor. Güvensizlik: Seçim günü yaklaşırken, özellikle Sünni bölgelerdeki, oy sandıklarının yeterli sayıda olup olmadığı, milletvekili kontenjanlarının adil olup olmadığı ve seçim komisyonun bağımsızlığı konularında şikayetler oldu. Bunlar, sonuçların ilan edilmesinin ardından ihtilaf yaşanmasına neden olabilir. Seçimlerden sonra ne olacak? Çok sayıda uzman, seçimlerin Irak'ın siyasi görünümünü değiştireceği görüşünde. Eğer, Şii gruplar beklenenden az milletvekilliği alır; Sünniler de, tersine beklenenden fazla sayıda milletvekilliği elde ederse, o zaman hükümetin kurulması sürecinde çetin pazarlıklar yaşanması beklenebilir. Yeni hükümet ve parlamentonun önünde de zorlu görevler var. Direnişi önlemek, anayasayı sonuçlandırmak ve daha da önemlisi, uzun zamandır acı çeken Irak halkının gözünde güvenini kazanmak. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||