Susannah Price BBC Birleşmiş Milletler muhabiri

	Volcker ve ekibi binlerce şirketi suçluyor

Raporda anılan şirketler arasında Alman otomotiv devi Daimler Chrysler, dünyanın en büyük elektronik gereçler ve elektrik mühendislik ürünleri üreticisi Siemens ve İsveç otomotiv şirketi Volvo gibi dünyaca ünlü isimler var.

Bu şirketlerin üçü de bahsedilen ödemelerden haberleri olmadığını söylüyor.

Birleşmiş Milletler programı çerçevesinde Irak yönetimi, geliriyle gıda ve ilaç satın almak üzere, petrol satışı yapabiliyordu.

Bu alışverişi kimlerle yapacağını seçme hakkına sahip olan Irak bu gücünü yaptırımların kaldırılmasına yönelik lobi için kullandı.

Rapora göre Fransa'nın eski Birleşmiş Milletler büyükelçisi Jean-Bernard Merimee'ye bu çerçevede Irak yönetiminden petrol tahsis edildi. Şu anda ülkesinde soruşturmaya konu olan diplomat, söz konusu tahsisatı sadece bir kez aldığını söylüyor.

Raporda Irak yönetiminin ödüllendirdiği ileri sürülen diğer iki isim ise İngiliz milletvekili George Galloway ve Rus politikacı Vladimir Jirinovsky. Her iki kişi de iddiaları reddediyor.

Türk şirketleri

New York'dan Sema Emiroğlu, raporda Saddam Hüseyin rejimine gayri nizami ödeme yapmakla suçlanan firmalar arasında Türkiye'den de 140 civarında şirketin yer aldığını aktarıyor.

Irak’a insani amaçlı mal satan firmalardan 139’unun Türkiye’ye ait olduğu belirtilirken, bu firmaların zamanın Irak yönetimine yaklaşık 50 milyon doları bulan şüpheli ödeme yaptıkları ileri sürüldü.

Irak’tan petrol satın aldığı ve alım sırasında Saddam Hüseyin yönetimine para ödediği öne sürülen Türk şirketlerinin sayısı ise 6 olarak verildi.

Sema Emiroğlu "raporda, Tüpraş, Delta, Tekfen Dış Ticaret, Mobil şirketi adına Erdem Holding, Seta İnşaat, Petrol ve Nakliyecilik şirketi ile Emin Dış Ticaret, Petrol ve Petrol Taşımacılığı şirketleri'nin, eski Irak yönetimine toplam 6 milyon 367 bin doları bulan gayri meşru ödeme yaptığı öne sürülüyor" diyor.

BM soruşturma raporuna göre, Irak’a insani amaçlı mal satan 139 Türk şirketi arasında en yüksek ödemeyi yapan firma ise, 4 milyon 114 bin dolarla Narin Dış Ticaret şirketi oldu. Onu 3 milyon 356 bin dolarla BYS Dış Ticaret Şirketi ve yaklaşık 2,5 milyon dolarla Ümran Çelik Boru Sanayii izledi.

Raporda, Türkiye'den, gıda, ilaç ve giyimden, tarım ve kimya endüstrisine, elektrik, elektronik, makina ve inşaat sektöründen, otomotiv, lastik, nakliye ve haberleşmeye kadar hemen her alanda şirketlerin Irak'la bu dönemde iş yaptığı kaydediliyor.

Saddam Hüseyin yönetimine gayri meşru ödeme yapmakla suçlanan Türk şirketleri arasında Sabancı, Eczacıbaşı, Alcatel, Tekfen, Tat ve Ülker gibi ünlü firmalar da yer alıyor.