Volcker ve ekibi binlerce şirketi suçlayacak

ABD'nin eski Merkez Bankası Başkanı Paul Volcker'in başkanlığındaki bağımsız komisyonun daha önce açıkladığı raporlar, Iraklı sivillere yardımı hedefleyen program süresince BM bünyesinde hem yolsuzluklar, hem de yönetimde beceriksizlikler yapıldığı suçlamaları üzerine odaklanıyordu.

Bu rapor ise ağırlıklı olarak Saddam Hüseyin yönetiminin programdan yasadışı olarak kazanç elde etmesine yardımcı olmakla suçlanan şirket ve bireyler inceleniyor.

Faaliyetleri incelenen 60 ülkeden dört bini aşkın şirketten neredeyse yarısının, ihaleleri almak için Saddam Hüseyin yönetimine ödemeler yaptığı tahmin ediliyor.

Gıda Karşılığı Petrol Programı, 1990'da Kuveyt'i işgal ettiği için uluslararası yaptırıma tabi tutulan Irak'ta, halkın temel ihtiyaçlarında yokluk çekmemesi amacıyla oluşturulmuştu.

Program bünyesinde Irak belirli miktarda petrol satıyor, edindiği gelirle BM'nin izin verdiği gıda ve ilaç gibi bazı temel ihtiyaç maddelerini satın alıyordu.

60 milyar dolar bütçeli program BM'nin tarihindeki en büyük insani yardım girişimiydi.

Ancak Amerikan Merkezi Haberalma Teşkilatı CIA'in yaptığı bir araştırma Saddam Hüseyin rejiminin rüşvetler ve örtülü komisyonlar alarak 1 milyar 700 milyon kazanç edindiğini ortaya koyuyor.

Bu sistemin ayrıca Irak'a yaptırımların kaldırılması yönünde lobi faaliyeti için de kullanıldığı savunuluyor.

İsim isim açıklanacak

Yolsuzluklara karıştıkları suçlamasıyla adı açıklanacak şirketlerden büyük bölümünün Rusya ve Orta Doğu merkezli olacağı tahmin ediliyor.

Hafta başında, ABD Senatosu, İngiliz milletvekili George Galloway'in de petrol tahsisinden kar edindiği suçlamasında bulunmuştu.

Galloway ise hem bu suçlamaları, hem de daha evvel Senato'ya verdiği ifadelerde yalan beyanda bulunduğu iddialarını reddediyor.

BBC'nin BM muhabirleri raporda faaliyetleri tartışılacak isimler arasında Galloway'in de olacağını söylüyorlar.

Gıda Karşılığı Petrol Skandalı, 2004 yılında bir Irak gazetesinin aralarında BM yetkililerinin ve siyasetçilerin de olduğu 270 kişinin adını programdan kar sağladıkları gerekçesiyle ifşa etmesiyle patlak verdi.

BM'nin bu soruşturma doğrultusunda kovuşturma başlatmak ya da cezai işlem yapmak gibi bir yetkisi bulunmuyor. Ancak bulgular ulusal ölçekte girişimlere dayanak oluşturacak.

Bugünkü rapor, dev boyutlardaki soruşturmanın son aşamasını oluşturuyor.

Volcker ve 100 kişilik ekibinin çok farklı ülkelerdeki milyonlarca belge ve kanıtı incelemesi için 35 milyon dolar harcandı.

Daha önce açıklanan raporlarda, BM Genel Sekreteri Kofi Annan, BM yetkilileri ve Güvenlik Konseyi, programdaki kötü yönetime göz yummakla eleştirildi.

Programın eski başkanı Benon Sevan 147 bin dolar rüşvet almakla suçlanırken, bu süreçte çok sayıda BM yetkilisi hakkında da işlem başlatıldı.