Irak'ta ölen sivillerin sayısı askerlerden çok daha fazla

Bu psikolojik sınırın geçilmesi dolayısıyla, Amerikan senatosu, bir dakika saygı duruşunda bulundu, Temsilciler Meclisi ölen askerlerin isimlerini tek tek okudu.

Ülkenin pek çok noktasında anma törenleri ve protesto eylemleri düzenlendi.

Gözlemciler Irak'ı işgal aşamasında, ilk üç hafta içinde sadece 150 asker kaybeden Amerika'nın 'barış dönemindeki' kayıplarının çok daha fazla arttığına dikkat çekiyorlar.

Fakat şiddet olaylarının kurbanı olan Iraklıların sayısı bu rakamlarla karşılaştırılamayacak kadar yüksek.

İngiltere merkezli, akademisyenler ve barış eylemcileri tarafından oluşturulan Irak Ölü Sayımı-Iraq Body Count adlı araştırma grubu internetteki sitesinde ölen Iraklı sivillerin hesabını tutuyor.

Grubun kurucularından Hamit Dardağan, BBC Türkçe Bölümü'nün sorularını yanıtladı.

BBC: Elinizdeki son rakamlar nedir?

Hamit Dardağan: Yaklaşık 27 ila 30 bin arasında... Aradaki 3 bin kişilik fark rakamlardaki belirsizlikten kaynaklanıyor. Yani ölen bazı kişiler çatışmalara bilfiil katılımışlar mıydı yoksa tamamen sivil miydiler bunu kesin olarak bilmek her zaman mümkün olmuyor. Bizse rakamlarımıza sadece sivilleri dahil ediyoruz. Çelişkili haberler için ayırdığımız pay da var. Sadece bu yılın başından itibaren 7.400 ölüm kaydettik. Ki şunu da belirtmeliyim ki morglardan özellikle bu yıl çok net bilgi alamıyoruz. Çünkü pek çok ölüm, adi suçlara bağlı olaylar olarak kayda geçiyor. Oysa asayişin çöküşü, işgalin yarattığı sonuçların başında geliyor.

BBC: Peki bir dökümünü yaptığınızda Iraklılar açısından en büyük tehlike nedir? Çatışmalar mı, bombalı saldırılar mı ya da sizin adi suçlar diye nitelediğiniz olaylar mı?

Hamit Dardağan: Temmuz'da açıkladığımız ve Mart 2003 - Mart 2005 arasındaki iki yıllık dönemi inceleyen dosyamıza göre, işgal süreci ve Felluce'deki iki operasyon dahil olmak üzere, koalisyon güçlerinin saldırıları ölümlerin yüzde 37'sine yol açtı. Suç olaylarından kaynaklanan ölümlerin oranı ise yüzde 36. Şunu da belirtmeliyim, tabii her ülkede suç işlenir; ölüm olur. Biz kayıtlarımızdaki rakamları verirken işgal öncesindeki düzeyde ölümleri en baştan çıkartıyoruz. Yani bu sadece, işgal sonrası dönemde artan şiddetin bilançosu.

BBC: Amerikalı yetkililer, sürekli, Irak güvenlik kuvvetlerinin hızla eğitildiğinden ve kendi ayaklarının üzerinde durmaya yaklaştığından söz ediyor. Siz Irak'ta bunun etkisini hissedebiliyor musunuz?

Hamit Dardağan: Irak kuvvetleri bu durumla kendi imkanlarıyla başa çıkabiliyor olsaydı, herhalde Amerikalı askerler de,, memnuniyetle üslerinde oturur, dışarı çıkmazdı. Amerikalı askerlerin hala ölüyor olması gösteriyor ki, hala devriye gezmek zorundalar. Sokaklarda hedef olmalarının ya da isyancılarla çatışmaya girmek durumunda kalmalarının başlıca nedeni, Irak kuvvetlerinin bunları tek başına yapacak durumda olmayışı.

BBC: Amerikalı yetkililer daha önce kendilerinin sivillerin çetelesini tutacak durumda olmadıklarını söylemişlerdi. Sivillerin ölümleri konusunda kayıt tutmama uygulaması sürüyor mu?

Hamit Dardağan: Görünüşe göre, aslında kayıt tutuyorlar. Hatta bugünkü haberlerde de bir Amerikalı komutan kayıtlardan söz ediyordu. Yani kayıt var, sadece kamuoyuna açıklanmıyor. Tabii ki çatışma anlarında veya hava bombardımanları sırasında tek tek sayı sayılmasını beklemiyoruz. Ama en azından bir kontrol noktasında kaç Iraklının öldürüldüğünü biliyorlardır. Öldürülen Iraklıların ailelerinden kendilerine başvurular geliyordur. Eminim ellerinde tabloyu netleştirecek veriler var ama bunları gizli tutmayı tercih ediyorlar.