Malcolm Haslett BBC uzmanı

	Guliyev'in döneceği duyulunca yoğun güvenlik önlemleri alınmıştı

Guliyev'in dönüşü, ülkede Ukrayna, Gürcistan ve Kırgızistan'dakilere benzer bir 'kadife devrim' başlatma girişimi miydi?

Azerbaycan, Rus ve Amerikan çıkarlarının yeni çatışma alanı mı oluyor? Yoksa olaylar, yerel gruplar arasındaki bir iktidar çekişmesinden mi ibaret?

Azerbaycan siyasetinin puslu havasında, rakip grupların iddia ve karşı iddialarını doğrulatmak kolay değil. Ancak muhalif politikacı Resul Guliyev'in sürgünden dönüş girişiminin, siyasi sahnede radikal bir değişime yol açtığı ortada.

Guliyev bir zamanlar şimdiki Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in babası ve selefi olan Haydar Aliyev'in sağ koluydu. Ancak 1996'da baba Aliyev'le araları bozuldu; Guliyev de ABD'de yaşamaya başladı.

Bu da Guliyev'in dönüş girişimini Washington'un desteklediği, amacın da İlham Aliyev'in otoriter yönetimine karşı huzursuzluğu körüklemek olduğu spekülasyonlarına yol açtı.

Bu görüşe göre Azerbaycan'da bu ay başında yapılan izinsiz gösterilerle ortaya çıkan halk tepkisini Guliyev örgütlü hale getirecek ve Azerbaycan da Batı'ya yaklaşacaktı.

Yine aynı teoriye göre Guliyev'in Ukrayna'dan geçerken tutuklanmasından sonra reformcu diye nitelenen bazı hükümet bakan ve bürokratların görevden alınması da ülkedeki Moskova yanlısı grubun olaylara tepkisiydi.

Cumhurbaşkanlığı başmüşaviri Ramiz Mehdiyev'in başını çektiği bu grup da ülkeyi yeniden Moskova'ya yaklaştırmak istiyordu. Bazı gözlemcilerse, bu açıklamayla Azerbaycan politikasının fazlasıyla basite indirgendiği düşüncesinde.

Gözaltına alınan Ekonomik Kalkınma Bakanı Ferhad Aliyev'in reformcu olduğu genel kabul görse de, Guliyev'i ülkeye davet etmekle suçlanan isimlerin tümü için aynı şeyi söylemek mümkün değil.

Resul Guliyev'in kendisi de, Ferhad Aliyev ya da onunla birlikte tutuklanan kardeşi, Azpetrol şirketi başkanı Refik Aliyev'le bir bağlantısının olmadığını söylüyor. 'Darbeyle rejim değiştirme' amacı güttüğü iddialarını da reddediyor.

Guliyev, kasım ayında yapılacak genel seçimlerin gerçek bir seçim olması için ülkesine döndüğünü savunuyor.

Denge niye bozuldu?

Deneyimli gözlemciler, olayların Azerbaycan'daki siyasi elit içindeki eski uzlaşmanın çöküşünün bir sonucu olduğu görüşünde.

	Guliyev Haydar Aliyev zamanında çok güçlü bir konumdaydı

Eski lider Haydar Aliyev, farklı grup ve çıkar çevrelerini kâh ödüllendirerek, kâh tehdit ederek birarada tutuyordu. Ve ölmeden önce de onları oğlu İlham'ı desteklemeye, karşılığında da güçlü pozisyonlarını korumaya ikna etmişti.

Ama İlham, babasının otoritesine asla sahip olamadı. Ayrıca eski elitin tehdit olarak gördüğü modern teknokratları da yer yer işbaşına getirdi.

Dolayısıyla da ülkedeki bu son hapis ve görevden uzaklaştırma dalgası, eski seçkinlerin huzursuzluktan faydalanıp, rakiplerinden kurtulma çabası olarak görülebilir.

Hatta kimi gözlemciler, eski hesapları görme ve iktidarda kalma çabalarını gizlemek için, 'kadife devrim' iddialarının kasten abartıldığını düşünüyor.