'Dayanışma', Polonya tarihine damgasını vurdu

Amaç, adı üstünde dayanışmaydı.

3 genç işçinin ve rejim muhalifi faaliyetleri nedeniyle yıllar önce tersaneden çıkarılan Lech Walesa’nın girişimiyle kurulan “Solidarnos”, yani “Dayanışma” sendikası bir anda çığ gibi büyüdü.

Aradan sadece bir yıl geçmişti ki, sendika on milyonluk üye sayısıyla ülkenin en büyük ve en etkili kurumu haline gelmişti.

İşte bir yandan Dayanışma Sendikası'nın içerden gösterdiği derin direniş ve öte yandan yine Polonya asıllı olan Papa 2. Jean Paul’un uluslararası faaliyetleri, Polonya'da rejimi köşeye sıkıştırdı.

1980 yılında sıkıyönetim ilan edildi. Polonya’da rejim açısından yolun sonuna gelinmişti. Dayanışma Sendikası'nın Polonya’da açtığı yol, dönemin diğer sosyalist ülkelerinde de izlendi.

Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde cesaretlenen muhalefetin direnişi Sovyetler Birliği'nde Gorbaçov’un liderliğinde demokrasiyi hedefleyen Perestroika hareketini başlattı.

Bu ise artık baskıya dayalı rejimlerin son dayanaklarını da yitirmeleri anlamına geliyordu.

1990’dan itibaren domino taşları birbiri ardına devrildi, dünyanın çehresi değişti.

Doğu Avrupa ülkeleri artık piyasa ekonomileriyle ve çoğulcu demokrasiyle tanışıyorlardı.

Polonya’da, Dayanışma hareketi tek başına iktidara geldi. Lech Walesa da devlet başkanı oldu, hatta Nobel barış ödülüne layık görüldü.

Ama hayat Amerikan filmlerindeki kadar basit değildi. Baskıcı rejimler artık tarih olmuştu, ama sorunlar devam ediyordu.

İlk seçimlerde dayanışma hareketini tek başına iktidara taşıyan Polonyalı seçmenler, ikinci serbest seçimlerde kendini yenileyen Sosyalist Parti'ye tekrar şans tanıdılar. Dayanışma hareketi de zamanla kendi içinde parçalandı.

Ama tüm bu gelişmeler, Dayanışma Sendikası'nın, 1970’lerin sonlarında yarattığı müthiş hareketin tarihi önemini asla azaltmıyor.

Polonya’da, siyasi görüşü ne olursa olsun, insanlar bugün de o efsaneye sahip çıkıyorlar.

Gdansk tersanesi önündeki sendika heykeli bugün de yeni evlenen gençlerin ziyaret edip fotoğraf çektirdikleri bir anıt.