Konseye en az 10 yeni üye katılması isteniyor

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki değişiklik formüllerini tartışan Afrikalı liderler, taleplerinden geri adım atmaya yanaşmadı.

Etyopya'nın başkenti Addis Ababa'da buluşan Afrikalı liderler uzun ve ateşli geçtiği anlaşılan tartışmaların ardından, Güvenlik Konseyi'ne yeni katılacak daimi üyelerin veto hakkı olması talebinden vazgeçmeme kararı aldı.

53 üyeli Afrika Birliği'nin liderleri aylardır, Güvenlik Konseyi'ne kendilerinin de daimi üye olarak alınmasını isteyen Almanya, Brezilya, Hindistan ve Japonya ile ortak bir tavır belirlemek için temas halindeydi.

G-4 olarak adlandırılan bu dörtlü, taleplerine aralarında İngiltere ve Fransa'nın da olduğu 30'u aşkın ülkeden destek buluyor.

Ama önergelerinin 191 üyenin temsil edildiği Genel Kurul'da onaylanması için Afrika Birliği gibi büyük bir bloğu arkalarına almaları önem taşıyordu.

Sorun veto hakkı

İki tarafın talepleri temelde birbirine oldukça yakındı.

Afrika Birliği ülkeleri Güvenlik Konseyi'nde üye sayısının 26'ya, G-4 25'e çıkarılmasını istiyordu.

Afrikalılar bu sayı içinde 6 daimi üyelik eklenmesini ve bunlardan ikisinin Afrikalılara verilmesini istiyor, buna G-4 de olumlu yaklaşıyordu.

İpleri koparan ise veto hakkı talebi oldu. Afrika, tüm yeni daimi üyelerin, eskileri gibi veto hakkı olmasından yana.

Almanya, Brezilya, Hindistan ve Japonya dörtlüsü ise, bunu daimi üyelere kabul ettirmenin güçlüğünü de göz önünde tutarak, Afrikalılara "Vetodan vazgeçin" diyorlardı.

Halihazırda Güvenlik Konseyi'nin veto yetkisine sahip beş daimi üyesi var: ABD, İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin.

Birliğin Dönem başkanı olan Nijerya gibi etkili ülkelerin de katıldığı 'Bu uzlaşmayla yetinme' çağrılarına rağmen Afrika ülkeleri bugünkü toplantılarında buna yanaşmadı.

"Birleşmiş Milletler'de üç tip üye olmamalı" diyen yetkililer, yeni daimi üyelerin de veto hakkı olmasını öngören, kendi formülleri üzerinde ısrar etme kararı aldı.

Bu durum, 53 üyeli Afrika bloğunu arkasına alarak önergesini 191 üyeli Genel Kurul'dan geçirmeyi hedefleyen dörtlü açısından olumsuz bir gelişme.

Çin ve ABD'den 'engelleme ittifakı'

G-4 grubu ise kendilerine Güvenlik Konseyi masasında bir yer açma çabalarında bir darbe de Pekin'den yedi.

Çin'in Birleşmiş Milletler'deki temsilcisi, G-4'ün değişiklik planını engellemek amacıyla ülkesinin Amerika Birleşik Devletleri ile işbirliğine gideceğini söyledi.

Gerek Amerika Birleşik Devletleri, gerekse Çin, Güvenlik Konseyi'ne altı yeni daimi üye katılmasını öngören planlara karşı olduklarını daha en baştan açıklamışlardı.

Çin ve Amerika Birleşik Devletleri'nin G-4'ün planına karşı çıkma gerekçeleri aslında farklı.

Pekin, komşusu Japonya'nın Konsey'de bir sandalye edinmesini istemiyor.

Amerika ise daha önceki açıklamalarında ancak bir veya iki daimi üyenin konseye katılmasından yana olduğunu belirtmiş ve bunlardan birinin japonya olmasını savunmuştu.

Çin'in örgütteki büyükelçisi Wang Guangya, bu konuyu Washington'un yeni atanan büyükelçisi John Bolton ile görüştüklerini ve ortak amaçlarını G4'ün genel kuruldan yeterli oyu toplayamamasını sağlamak olarak belirlediklerini söyledi.

Wang, Amerika'nın yeni BM elçisi John Bolton'ın görüşlerine katıldığını ve genişleme planının örgüte üye ülkeleri böleceğini kaydetti.

Birleşmiş Milletler, Güvenlik Konseyi'nin genişletilmesi konusunu yıllardır tartışıyor ve Genel Sekreter de bu konuda bir an önce bir karar alınmasını istiyor.

Ancak Amerikalı diplomatlar, G4 grubuna, Afrika Birliği'ne ve 'Uzlaşma için İttifak' adlı bir diğer alternatif önergenin sahiplerine seslenerek, Konsey'de genişleme taleplerini erteleme ve "daha acil" olduğu savunulan reform konularına eğilme çağrısını yinelediler.