Alistair Leithead BBC Muhabiri, Bağdat

Irak şimdiye dek Geçici Temel Yasa ile yönetiliyordu

Önde gelen bir grup Sünni lider, anayasa taslağını hazırlayacak komisyonda Sünnilere tanınan kontenjan iki misline çıkarılmazsa, süreci tümüyle boykot edeceklerini açıkladı.

Böye bir durum anayasanın meşruiyeti tartışmalarını körükleyeceği gibi, hazırlıklar için belirlenen takvimi de gerçekten zorlayabilir.

Toplumun bütün kesimlerinin üzerinde uzlaşacağı, yeni, laik Irak anayasasının 15 Ağustos'a kadar yazıya dökülüp, iki ay sonra da halkın oyuna sunulması düşünülmüştü.

Sünni grupların çoğunun seçimleri boykot etmesi ardından siyasi sürece Şiiler ve Kürtler damgasını vurdu. Şimdi, en önemli sorunlardan biri, ülkenin bu etkili azınlığının nasıl olup da yeniden siyasi sürecin, özellikle de anayasa hazırlığının içine çekileceği.

Sayısı genişletilerek yaklaşık yüz kişiye çıkarılan yeni anayasa komisyonu içinde Sünnilere en az 13 sandalye teklif edilmişti. Fakat, şimdi bir grup önde gelen Sünni lider bu sayının 25'e, yani komisyonun dörtte birine çıkarılmasını talep ediyor.

Anayasa taslağını hazırlıyacak komisyonun yapısı konusu üzerinde bu kadar zaman harcanırsa, Ağustos ortasında metnin hazır olabileceğini düşünmek pek gerçekçi görünmüyor.

Fakat, bu ihtimal de daha önce düşünülmüş, hazırlık protokolüne bir çıkış yolu konmuştu.

Buna göre süre yetmezse, tarihler bir kereye mahsus olmak üzere altı ay ileriye atılabiliyor.

Saygın uluslararası düşünce kuruluşlarından, Uluslararası Kriz Grubu (International Crisis Group- ICG) konuyla ilgili son raporunda, bu altı aylık ertelemenin kesinlikle gerekeceğini söylüyor.

Raporda Irak'ın yeni yönetiminin önündeki bir açmaza da işaret ediliyor. Ya, isyancıların etkinliğini azaltmayı hedefleyerek, süreç aceleye getirilecek, ya da herşey göze alınarak, anayasanın gerçekten katılımcı ve şeffaf bir süreç içinde, doğru bir yol ve yordamla hazırlanması sağlanacak.

Örgüte göre, ikinci seçeneğin iki ay içinde gerçekleştirilmesi mümkün görünmüyor.

Amerika Birleşik Devletlerinin tercihi, anayasanın mümkün olan en kısa zamanda hazırlanması.

Fakat, yaygın görüş, istikrarlı ve barışçı bir yeni Irak devletinin temellerinin atılabilmesi için, bu devletin kurucu belgesinin içindekilerin ve hazırlanış biçiminin geniş onay alması gerektiği yönünde.