Talabani, Kürt siyasetinde yaklaşık 50 yıldır etkin bir isim

Bağdat Üniversitesi hukuk bölümü mezunu olan Talabani, ittifaklarını değiştirebilen ve hem dostlarını hem de düşmanlarını etkilemeyi başarabilen kurnaz bir politikacı olarak biliniyor.

Uzmanlar, Talabani'nin Irak cumhurbaşkanı olmasının, Irak'ta Kürtler ve Araplar arasındaki ilişkileri geliştireceği yorumunda bulunuyorlar.

Diğer yandan, eğer aradaki farklılıklar artarsa, hassas dengeler üzerine kurulu olan ilişkinin daha da kötüye gitmesi ihtimalinin de olduğuna dikkat çekiliyor.

Celal Talabani, Kuzey Irak'taki en büyük iki partiden Kürdistan Yurtseverler Birliği, KYB'nin lideri.

Parti, genel olarak desteğini şehirli nüfustan ve Kürt toplumundaki radikallerden alıyor.

KYB'nin kalesi, Süleymaniye ve Kuzey Irak'ın güneydoğu bölgeleri.

Rakip Kürdistan Demokratik Partisi KDP ise, kuzey ve batı bölgelerde etkili.

KYB, 20 bin kişilik bir peşmerge gücünü komutasında tutuyordu ve dolayısıyla ABD için önemli bir askeri kaynaktı.

Yarım asırlık siyasi hayat

Talabani hem siyasetçi, hem de gerilla lideriydi

1933 yılında doğan Celal Talabani, siyasi kariyerine KDP'ye bağlı Kürdistan Öğrenci Birliği'nin kurucu üyesi ve lideri olarak 1950'li yılların başında başladı.

Basamakları hızla tırmandı ve kısa süre zarfında KDP'nin üst düzey üyelerinden biri haline geldi.

1961 yılında, Abdülkerim Kasım hükümetine karşı Kürt ayaklanmasına katıldı.

Kasım'ı iktidardan uzaklaştıran darbenin ardından, 1963 yılında Cumhurbaşkanı Abdülselam Arif'in hükümetiyle yürütülen görüşmelerde Kürt delegasyonunun liderliğini yaptı.

1975 yılında KDP lideri Mustafa Barzani'yle aralarında derin görüş ayrılıkları oluşmaya başladı ve KDP'den ayrılanların kurduğu ve gelecekte kayınpederi olacak olan İbrahim Ahmed'in önderliğindeki KDP Siyasi Bürosu'na katıldı.

Grup, 1966 yılında merkezi hükümetle bir ittifak kurdu ve KDP karşıtı askeri kampanyada yer aldı.

1970 yılının Mart ayında KDP ve hükümet arasında bir barış anlaşması imzalandığında, grubun siyasi hayatına son verildi.

KYB-KDP mücadelesi

Talabani ve Barzani uzun yıllar birbirleriyle mücadele etti

Bunun üzerine Celal Talabani ve kendisini destekleyenler, 1975 yılında Kürdistan Yurtseverler Birliği'ni kurdu.

Talabani, KYB'nin sosyalist bir parti olacağını ve KDP'nin aşiret çizgisinden uzak duracağını söyledi.

Bir yıl sonra, merkezi hükümete karşı silahlı kampanya başlattı.

1988 yılında Irak hükümeti Kürtlere karşı kimyasal silahlar kullandığında, KYB ağır bir darbe aldı.

Talabani de, Kuzey Irak'ı terketmek ve İran'a sığınmak zorunda kaldı.

Talabani-Barzani, ya da diğer bir deyişle KYB-KDP mücadelesi, Kuzey Irak'taki Kürt siyasi hayatının yaklaşık son 30 yılına damgasını vurdu.

Körfez Savaşı sonrası

Saddam Hüseyin'in devrilmesi, Talabani'nin siyasi kariyerinde yeni bir dönem açtı

Talabani'nin siyasi hayatı, 1991 Körfez Savaşı'ndan ve kuzeydeki Kürtlerin Irak hükümetine karşı ayaklanmasından sonra yeni bir döneme girdi.

Batı ittifakının uçuşa kapalı bölge ilan etmesi KDP ile kısa süren bir balayı döneminin başlamasına yol açtı.

Kuzey Irak'ta seçimler yapıldı ve 1992 yılında KYB-KDP ortak yönetimi kuruldu.

İki parti arasındaki gerilim, 1994 yılında silahlı çatışmalara ve iç savaşa neden oldu.

ABD ve kısmen İngiltere'nin çabalarıyla, iki parti heyetleri arasında yapılan çok sayıda toplantının ardından, Talabani ve KDP lideri Mesud Barzani 1998 yılında Washington'da bir barış anlaşması imzaladı.

Anlaşma, 4 Ekim 2002'de iki partiden milletvekillerinin katılımıyla bölgesel parlamentonun toplanması sonucu bir kez daha pekişti.

Parlamentonun bu oturumunda, Talabani Kürtler arasındaki çatışmaların yasaklanmasını öngören bir yasanın çıkarılmasını önerdi.

ABD önderliğindeki güçlerin Irak'ı işgale başladığı 2003 yılının Mart ayı öncesinde, iki parti aralarındaki anlaşmazlıkları bir yana iterek Talabani-Barzani liderliğini oluşturdu.

Her iki lider de daha sonra Irak Yönetim Konseyi'ne atandı.

Hem Talabani hem de Barzani, birleşik bir Irak içinde sadece özerklik talep edeceklerini belirtti.

Irak savaşı her ikisine de kazanç sağladı.

Talabani şimdi Irak cumhurbaşkanı olurken, Barzani'nin de kurmayı planladıkları Kürt hükümetinin lideri olması bekleniyor.