Kevin Anderson BBC Haber Websitesi, Washington

Nixon skandalın ortaya çıkmasının ardından istifa etmek zorunda kalmıştı

Nixon döneminde Beyaz Saray'da çalışan John Dean'in bir özelliği de, Watergate skandalının önemli aktörlerinden olması.

30 yıl önce Washington Post'un iki muhabiri dönemin Başkanı Richard Nion'un görevden uzaklaştırılmasına neden olmuşlardı. Bu süreçte en büyük yardım ise, ''Deep Throat'', başka bir ifadeyle ''Derin Gırtlak'' olarak bilinen ''çok gizli'' haber kaynağından gelmişti.

Derin Gırtlak'ın kimliği Washington'un en uzun süren esrarlarından ve en iyi korunan sırlarından.

Tartışma yeniden alevlendi

Washington Post muhabirleri Bob Woodward ile Carl Bernstein'in Watergate arşivlerinin açıklanması ''Derin Gırtlak'ın kimliği konusundaki medya spekülasyonlarının artması için bir kez daha bahane yarattı.

Derin Gırtlak hakkında bilinen çok az ayrıntı var, Woodward, kaynağı hayatta oldukça kimliğini açıklamayacağına söz vermiş. Ancak erkek olduğu, sigara tiryakisi olduğu ve viski içtiği biliniyor.

Woodward ve Bernstein'den başka 'Derin Gırtlak'ın kimliğini bilen bir kişi daha var: Washington Post'un o dönemdeki genel yayın yönetmeni, şimdiki üst düzey yöneticisi Ben Bradlee.

Woodward ve Bernstein'in 2003 yılında 5 milyon dolara satılan Watergate haberlerine ilişkin notları bugünlerde Texas'ta sergileniyor.

Sergilenen malzemenin içinde yer almayan bölüm ise Derin Gırtlak'a ilişkin notlar. Bu notlar açıklanmayan bir yerde tutuluyor.

Watergate haberciliği Woodward ve Bernstein'e Pulitzer ödülünü kazandırdı

Woodward ve Bernstein, serginin açılışı nedeniyle konuk oldukları televizyon programlarında Derin Gırtlak'ın kimliği konusunda ayrıntılara ulaşmaya çalışan gazetecilerin sorularına hedef olurken, haber kaynaklarının kimliğini saklı tutacaklarına ilişkin sözlerinden dönmediler.

Tartışmaları alevlendiren bir gelişme ise John Dean'ın Los Angeles Times gazetesinde kaleme aldığı yazı oldu. Dean yazısında, ''Derin Gırtlak'ın'' hasta olduğunu bir kaynağına atfen yazdı.

Dean'a göre, Ben Bradlee da, derin gırtlağın ölümüyle ilgili yazısının hazır olduğunu söylemiş.

Adrian Havill 1993 yılında Woodward ve Bernstein'in biyografilerinde, ki bu biyografinin yazarlardan izin almaksızın yazıldığını kaydedelim, Derin Gırtlak'ın çeşitli kaynakların bileşkesi olduğunu öne sürüyor.

Woodward bu teoriyi reddetti.

Yoksa Derin Gırtlak Baba Bush mu?

Havil'in yeni iddiası ise, Derin Gırtlak'ın baba George Bush olduğu yönünde.

Havil bir medya internet sitesinde geçen hafta yayımlanan yazısında, bu sonuca son gelişmelerin ardından ve Maryland'daki ulusal arşivleri gözden geçirdikten sonra vardığını söylüyor.

Havil, ''Yoksa basından pek hazzetmediği bilinen şimdiki başkan George Bush, Woodward'a neden 7 saat süreyle röportaj versin ve kabine üyelerini de onunla konuşmaya teşvik etsin'' diye soruyor.

Watergate Kronolojisi Kasım 1968: Nixon, ABD Başkanlığı'na seçildi. 17 Haziran 1972: Bir dönem CIA için de çalıştıklarını söyleyen beş kişi Watergate binasındaki Demokrat Parti merkezine dinleme cihazları yerleştirmeye çalışırken yakalandı. 19 Haziran 1972: Washington Post, zanlılar arasında Cumhuriyetçilerin üst düzey güvenlik yetkilisinin bulunduğunu yazdı. 30 Ocak 1973: Nixon'un eski ekibinden Gordon Liddy ve James Cord Jr. Watergate skandalı nedeniyle mahkum oldular. 30 Nisan 1973: Nixon'un üst düzey yöneticileri H.R. Halderman ve John Ehrlichman ile Adalet Bakanı Richard Kleindienst skandal nedeniyle istifa ederken, Beyaz Saray Danışmanı John Dean'in görevine son verildi. 18 Mayıs 1973: Senato Watergate komisyonu televizyondan naklen yayınlanan oturumlarına başladı. 3 Haziran 1973: Washington Post'un haberine göre, John Dean Watergate Komisyonu'na, skandalı örtbas çabalarını Başkan Nixon'la en az 35 kez konuştuğunu söyledi. 8 Ağustos 1974: Richard Nixon görevinden istifa etti.

Havil'e göre baba Bush'un Nixon hakkında muhbirlik yapmak için yeterli motivasyonu vardı.

Nixon'un Bush'u, 1970'lerde aralarında başkan yardımcılığı ve hazine bakanlığının da bulunduğu görevlere ataması söz konusuymuş. Ancak Nixon sözünden dönünce Bush'a intikam arzusu için neden vermiş.

Ancak bu teorinin de sorunları var.

Havill'in de kabul ettiği gibi Bush 1971 ve 1972'de Washington'da değildi. New York'ta Waldorf Astoria'da yaşayan Bush o dönemde Amerika Birleşik Devletleri'nin Birleşmiş Milletler'deki temsilcisiydi.

İllinois Üniversitesi'nde öğrencilerin de yer aldığı bir grupla Derin Gırtlak'ın kimliğini araştıran ekibin başkanı William Gaines de, Bush'un Derin Gırtlak tarafından sızdırılan bilgilere ulaşma şansının olmadığını söylüyor.

Gaines'in araştırma ekibi, Woodward ve Bernstein'in ''Başkan'ın Bütün Adamları'' adlı kitabının taslak hali ile 16 bin sayfayı bulan FBI belgelerini -ki bu belgeler şimdi üniversitenin kütüphanesinde dokuz mikrofilm makarası olarak bulunuyor- birbirleriyle karşılaştırdılar.

Öğrencilerden oluşan grup, kitapta Derin Gırtlak tarafından sağlanan bilgileri ayıklayarak, FBI belgelerinden de, Beyaz Saray'da o dönemde bu bilgilere kimlerin sahip olduğunu buldu ve bu iki veriyi karşılaştırdı.

Araştırmanın ortaya koyduğu bulgu Derin Gırtlak tarafından sağlanan bilgilerin büyük çoğunluğunun John Dean'e bağlı ofis tarafından sağlandığına işaret ediyordu.

Örneğin, William Gaines'in işaret ettiği bir olayda, Başkan Nixon'un danışmanı John Ehrlichman Watergate binasına girenlerden Howard Hunt'a, eylemi yüzlerine gözlerine bulaştırdıkları haftasonu Washington'dan ayrılmalarını söylüyor.

Derin Gırtlak'ın kimliği ortaya çıkarıldı mı?

Bu bilgiye sahip olabilecek altı kişi var. Bunlardan biri de Dean'ın yardımcısı Fred Fielding.

Araştırmalar sonunda Willaim Gaines ve öğrencileri Fielding'in Beyaz Saray'da Derin Gırtlak'ın sahip olduğu bilgilere ulaşabilecek sınırlı sayıdaki isimlerden biri olduğu sonucuna vardılar.

Öğrenciler, Woodward ve Bernstein'in haberlerinde Derin Gırtlak'ı korumaya çalıştıklarına da inanıyor.

Muhabirler bir haberlerinde Howard Hunt and suç ortağı Gordon Liddy'nin sekreteri Katherine Chenow hakkında bir haber yazıyorlar.

Olayın meydana geldiği sırada Chenow İngiltere'de tatildeymiş.

Fred Fielding'in 'Derin Gırtlak' olabileceği iddia ediliyor

John Dean, Fieding'i FBI tarafından sorgulanmadan önce strateji belirlemek amacıyla geri getirmesi için İngiltere'ye gönderiyor.

Carl Bernstein bu konuda beş ay sonra, ancak Chenow'un telefon numarasını elde ettikten sonra bir haber yazıyor.

Ancak haberinde de, Chenow'u İngiltere'den Dean'ın ekibinden bir görevlinin geri getirdiğini söylüyor. Fieding'den hiç bahsetmiyor.

Öğrencilerin ulaştığı notlara göre, haberi yazdığı sırada Bernstein, İngiltere'ye giden kişinin Fielding olduğunu biliyordu.

Öğrenciler, ''Bir haberde bildiği halde bir ismi vermemek bir muhabirin üzerine titrediği haber kaynağı ya da bir dostunu korumak için sergileyeceği bir özendir'' diyor.

Fielding, Derin Gırtlak olduğunu reddediyor.

Ancak Woodward da, ''Derin gırtlak kimliğini gizli tutabilmek için yalan söyledi'' diyor.

Şimdilik Derin Gırtlak esrarı sürüyor.

Ancak eğer John Dean haklıysa, yani Derin Gırtlak gerçekten hastaysa, Washington'un en büyük esrarlarından biri yakında çözülebilir.