David Chazan BBC muhabiri

Volcker, hazırladığı raporda, milyarlarca dolarlık yolsuzluk yapıldığını belirtiyor

Raporun resmen yayınlanması öncesindeyse, raporu hazırlayan Paul Volcker, Wall Street Journal gazetesinde, rapordaki bulgularla ilgili bir makale yayınladı.

Genel çerçevesiyle, uygulanan program, Birleşmiş Milletler'in izlemesi gereken adil, şeffaf ve güvenilir metotlara uymadığı için sert şekilde eleştiriliyor. En yoğun eleştiri alan isim ise programın başındaki Birleşmiş Milletler yetkilisi Benon Sevan.

Irak'ın 1990 yılında Kuveyt'i işgal etmesi ardından uygulamaya sokulan yaptırımların Irak halkı üzerindeki etkisini azaltabilmek ve halkın ihtiyaçlarını karşılamaya yardımcı olabilmek amacıyla Birleşmiş Milletler bünyesinde gıda karşılığı petrol programı uygulamaya sokulmuştu.

Bugün yayımlanan rapor, bu programın uygulandığı dönem boyunca milyarlarca doların hortumlandığını ortaya koyuyor.

Bu konudaki suçlamalar, 2003 yılında, Irak'ın Amerika Birleşik Devletleri tarafından işgalinin ardından ele geçirilen bazı belgelerle başlamıştı. Bu belgelere göre, yaklaşık 40 ülkeden yetkililerin ve bazı Birleşmiş Milletler çalışanlarının adları bu yolsuzluğa karışmıştı.

Gıda karşılığı petrol programının amacı, o dönemdeki Irak lideri Saddam Hüseyin'in, ürettiği petrolün bir bölümünü satarak, elde edilen gelirle Irak halkının insanî ihtiyaçlarının karşılanmasıydı. Ancak, programla ilgili yapılan soruşturma, hem petrolün satışında hem de insanî yardımların sağlanmasında yaygın yolsuzluk yapıldığını ortaya koyuyor.

Raporu hazırlayan Paul Volcker, özellikle, programın başındaki Birleşmiş Milletler yetkilisi Benon Sevan'a ağır suçlamalar yöneltiyor. Sevan, hakkındaki suçlamaların tamamını reddetse de, Irak petrolünü satın alacak kişi ve şirketleri kendisi seçtiği için, usulsüzlükle suçlanıyor.

Yapılan soruşturmanın talimatını, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan vermişti. Bu programla ilgili olarak Annan da, Amerika Birleşik Devletleri'nde yeni muhafazakârların hedefi haline gelmiş ve istifa etmesi istenmişti.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin Irak savaşına destek vermemesi ardından Beyaz Saray'la ilişkileri gerginleşen Annan'ın, geçen yıl savaşı 'yasadışı' olarak nitelemesi de Bush yönetimini rahatsız etmişti.