Kerkük'te sokağa çıkma yasağı kondu

Gerçi buralarda da seçim için özel önlemler alındı, örneğin Kerkük kenti, sokağa çıkma yasağı altındaki ilk gecesini geçirdi dün gece.

Amaç, 30 Ocak'ta sandık başına gitmesi için halka güven vermek.

Güvenlik kaygılarının yanısıra, Kuzey Irak'ta sonuçları etkileyebilecek pekçok başka faktör de var tabii: Seçmen listelerine ilişkin tartışmalar, boykot tehditleri ve hatta yoğun kar yağışı...

Bölgedeki seçim hazırlıklarında son durumu, Savaş ve Barış Muhabirliği Enstitüsü adlı bir kuruluşun Kuzey Irak'taki temsilcilerinden Hiwa Osman'a sorduk.

"30 Ocak'ta Iraklı Kürtler üç meclis için oy kullanacak: Bağdat'taki ulusal meclis, Erbil'deki Kürdistan bölge meclisi ve kentlerin yerel belediye meclisleri.

"Otobüs beklemek gibi birşey: Ulusal seçimlere katılmak için 13 sene beklediler, şimdi üç seçim birden geldi... Bu arada bölgenin geleceğine dair referandum düzenlenmesi amacıyla kampanya yürüten bir grup da, bu konuda seçimlere paralel bir oylama yapılmasını istiyor.

"Seçim Komisyonu bunu reddetti; ancak onlar gayrı-resmi olarak böyle birşey yapmaya çalışabilirler."

Kerkük'te durum

Bölgede, özellikle de Kerkük'te seçim sürecinin en tartışmalı yanlarından biri de seçmen kayıtları konusu. Bu kayıtlarda son durum nedir? Hiwa Osman yanıtlıyor:

"Seçim listeleri Bağdat'ta hazırlandığı için bazı sorunlar yaşandı. Hatalar vardı, mesela mükerrer kayıtlar vardı. Yerel seçim büroları fazla mesai yaparak bunların çoğunu düzeltti.

"Bir de, yaklaşık iki hafta önce Kürdistan bölge hükümetinden bir heyet Bağdat'a giderek henüz Kerkük'e dönememiş olan mültecilerin burada oy kullanması konusunu gündeme getirdi.

"Irak hükümetiyle, Seçim Komisyonu'yla ve Amerikalılarla görüştüler. Birkaç gün süren pazarlıklar sonucu şu uzlamaya varıldı: Saddam Hüseyin'in Araplaştırma politikası çerçevesinde Kerkük'ten sürülen Kürtler, Asuriler ve Türkmenler buradaki oy listelerine kayıt olabilecekti."

Bu karardan en fazla yararlananlar Kürtler oldu. Onbinlerce Kürt mülteci, Kerkük'te oy kullanmak için kayıt yaptırdı.

Kentteki Arapları temsil eden partilerden biri, oy dengelerini Kürt nüfus lehine değiştiren bu değişikliği protesto ederek seçimlerden çekildi.

Türkmen partiler de benzer uyarılarda bulundu; ancak onlar henüz bir adım atmış değiller. Peki Kuzey Irak'ın başka kentlerinde, neden yaşanmadı bu manzara? Hiwa Osman bu konuda şunları söylüyor:

"Varılan anlaşma, Kuzey Irak'ın diğer bölgelerini de kapsıyor. Ama tartışmalı olan kent, Kerkük.

"Eski rejim döneminde, ülkenin diğer bölgelerinden, Kuzey Irak'a, Saddam Hüseyin ve Baas partisi yanlısı çok sayıda Arap getirilmişti.

"Diğer kentlere getirilen Araplar, son iki yıldır büyük oranda döndü; sürülen Kürtler de geri geldi. Ama Kerkük'te benzer bir hareket olmadı. Kürt liderler de Arapları zorla göç ettirmek gibi bir harekete kalkışmak istemedi.

"Bu arada seçimler için hala Kuzey Irak'taki çeşitli göçmen kamplarında yaşamakta olan Kerküklülerden yoğun baskı gelince, onlar da ağırlıklarını koydu."

Kürt liderler eğer Kerkük konusundaki istekleri kabul edilmezse, seçimleri toptan boykot etme tehdidinde bulunmuştu. Sonuçta, istekleri kabul edildi.

Bölgedeki gözlemciler, kesin sayılar bilinmemekle birlikte, Kerkük'te eski ikametgahlarını, tapularını, kimliklerini gösteren yaklaşık 100 bin Kürt göçmenin seçmen listelerine alındığı, bir 50-60 bininin daha dışarda kaldığı tahmininde bulunuyor.

Peki bu rakamlar, Kerkük seçimlerindeki Kürt-Arap seçmen dengesini değiştirecek boyutlarda mı? Yeniden Hiwa Osman:

"Evet, değiştirir. Kerkük'te seçim günü olaysız geçer ve insanlar oy kullanabilirse - ki şu ana dek kent merkezinde büyük bir saldırı olmadı - dengeyi Kürtlerin lehine değiştirir...

"Kuzey Irak genelindeyse, seçimler pek çekişmeli geçmeyeceğe benziyor. Bölgenin iki büyük partisi olan Kürdistan Yurtsever Birliği ile Kürdistan Demokrat Partisi, yani Celal Talabani ile Mesut Barzani'nin partileri hem ulusal, hem bölgesel seçimlere ortak listeyle giriyor.

Kerkük'teki belediye seçimi için de tek listeleri var. Zaten azınlıkta olan Arapların partileri ise bölünmüş durumda.

Son bir faktör - Burada çok yoğun kar yağışı var -- ki bu da seçime katılım oranlarını ciddi biçimde etkileyebilir.