Seçime ülke dışında yaşayan Iraklılar da katılacak

Iraklılar 275 üyeli geçici Ulusal Meclis için oy kullanacak.

Siyase partiler aday listelerini teslim etmiş durumda. Her üç adaydan biri kadın. Adaylık yaşı en az 30 olmak durumunda.

Meclisteki sandalyeler nisbi temsile göre dağıtılacak. Yani partilerin aldıkları oy oranında parlamentoda sandalyeleri olacak.

Meclisin yetkileri neler olacak?

Meclis hükümeti seçecek ve yasa çıkaracak.

Önce meclis üyeleri arasından bir cumhurbaşkanı iki de yardımcısı seçilecek. Bunlar da başbakanı seçecek. Başbakanın da meclis üyesi olması gerekiyor.

Gerçek güç başbakanda olacak.

Meclisin diğer bir görevi de, 15 Ağustos 2005'e kadar bir anayasa taslağı hazırlamak ve bunu 15 Ekim 2005'te halkoylamasına sunmak olacak.

Tümüyle anayasal yönetim ne zaman hayata geçirilecek?

Eğer anayasa onaylanırsa, 15 Aralık 2005'te seçim yapılacak ve tümüyle anayasal bir hükümet 31 Aralık 2005'te iş başına geçecek.

Eğer anayasa reddedilirse, 15 Aralık 2005'te yeni meclis seçimleri yapılacak ve aynı süreç bir yıl daha işletilecek.

1 Ağustos 2005'e kadar yeteri ilerleme kaydedilememişse altı aylık bir erteleme de gündeme gelebilir.

Güvenlik sağlanabilecek mi?

Amerikan ordusu asker sayısını 135.000'den 150.000'e çıkardı. Ancak çoğu yerde güvenlik Irak güçlerinin sorumluluğu olacak, ki bunların yetkinliği hakkında şüpheler yaygın.

Yetkililer seçim zamanında üç gün boyunda Irak sınırlarını her türlü giriş-çıkışa kapatacaklarını açıkladı; bu kararın amacı isyancı sızmalarını önlemek.

Aynı dönem boyunca özel izni olmayan araçların trafiğe çıkması yasaklanacak ve şu anki sokağa çıkma yasakları daha da yaygınlaştırılacak.

Söz konusu üç gün tatil ilan edilecek; bu süre boyunca tüm işyerleri ve dükkanlar kapalı olacak.

Tabi, tüm bu önlemlerin, ülkenin seçmenlerin kayıt bile yaptıramayacağı kadar güvensiz olan bazı bölgelerinde ne işe yarayacağı tahmin etmek zor.

Irak'ın hangi kesimlerinde oy kullanılacak?

Irak'ın geçici başbakanı Iyad Allavi şiddetin bazı bölgelerde oy kullanılmasını önleyeceğini kabul etti.

Bu durum seçimin geçerli sayılıp sayılmaması üzerinde etkisi olabilir, özellikle de, söz konusu bölgeler geniş olursa.

Amerikalı bir general, güvenlik yetersizliğinin ülkenin 18 bölgesinden dördünde, seçmeni oy vermekten alakoyabileceğini söyledi, ki bu toplam nüfusun yaklaşık yüzde yirmi beşine denk düşüyor.

Bu bölgelerde Irak'ın en kalabalık üç şehrinden ikisi, Bağdat ve Musul'un yanısıra, Felluce ve Tıkrit de var.

Seçimin favorisi hangi parti?

Nüfusun yüzde 60 Şii olduğu için bu kesimi temsil eden partilerin en çok sandalyeyi kazanması muhtemel. Bu partiler Birleşik Irak İttifakı adında ortak listeyle seçime giriyor.

Diğer taraftan, nüfusun yüzde 20'sini oluşturan Sünniler ya seçimi boykot ediyor ya da şiddet nedeniyle oy vermede zorlanacaklar.

Şu anki başbakan Allavi'nin kendi listesi var; kuzeydeki Kürtler de birleşik cephe oluşturdu.

Eğer Sünniler yüksek oranda oy vermez veya veremezse, bu kesimin anayasa görüşmelerinde temsili bir sorun haline gelmeye aday.

Yurtdışındaki Iraklılar da oy kullanabilecek mi?

Evet. Uluslararası Göçmen Bürosu çok sayıda Iraklının yaşadığı 14 ülkede sandıklar kuracak.

Oy kullanmak isteyenlerin Irak vatandaşı olduklarını kanıtlayabilmesi ve 31 Aralık 1986'dan önce doğmuş olmaları gerekiyor. Bu kişiler 28 ila 30 Ocak 2005 boyunca oy kullanabilecek.

Bir milyon kişinin bu yolla oy kullanacağı düşünülüyor.

Yabancı askerlerin geleceği ne olacak?

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1546 sayılı kararına göre, anayasal hükümetin görevi devralmasıyla birlikte yabancı askerlerin Irak'taki misyonu sona erecek. Ancak yeni hükümet bu askerlerin görev süresinin uzatılmasını isteyebilir.

Bundan önce ise, 2005 Haziran'ında yabancı birliklerin durumu gözden geçirilecek ve uygun görülürse bu askerler daha önce Irak'tan ayrılabilecek.