Ian MacWilliam BBC Almatı Muhabiri

Uygurlu sığınmacılar iade edilmekten endişe ediyor

Kuruluş, bu duruma gerekçe olarak, terörle mücadeleyi gösterdi.

Kazakistan'daki Uygurlu mülteciler, sınır dışı edilip, Çin'e geri gönderilmekten korkuyor.

Zira Pekin yönetimine göre onlar 'terörist'.

Almatı'nın işlek pazarlarından birinde polis, evrakları düzensiz göçmenleri düzenli olarak arıyor.

Bu yabancılar ise kendi deyimleriyle, Çin'deki siyasi zulümden kaçtıklarını söylüyor.

Sürekli olarak gözaltına alınma korkusu, onlar için normal yaşam çabasını imkansız hale getiriyor.

Merkezi Almatı'da bulunan Etnik Azınlıklar için Yasal Destek Merkezi, Çin ve Kazakistan hükümetlerinin terörle mücadeledeki işbirliğine dikkat çekiyor.

Merkeze göre, bu işbirliği, Pekin'in, ülkenin batısındaki Doğu Türkistan ya da Şincan bölgesinde, siyasi amaçla şiddet olaylarına karışmakla suçladığı kişiler üzerindeki baskıyı artırıyor.

Doğu Türkistan'da Pekin karşıtı şiddet, 15 yıl önce patlak verdi. Bu süre içinde Uygurlar, küçük gruplar halinde yavaş yavaş Kazakistan'a kaçtı.

Doğu Türkistan'daki Müslüman Uygurlar ise Çinlilerin topraklarına adeta akın etmesinin, kültürlerini aşındırdığını söylüyor.

Etnik Azınlıklar için Yasal Destek Merkezi'ne göre, 700 kadar Uygur, Çin'in dağlarını aşıp, bu riskli yolculuğu tamamladı.

Kazakistan'ın Çin kaygısı

Batılı ülkeler, bu kişlerin çoğunun sığınma başvurularını kabul etti. Ancak Uygurların 50 kadarı, Kazakistan'da kaldı.

Çalıştığı pazarda polisten saklanırken konuştuğumuz bir Uygurlu, sınır dışı edilmemesi için, düzenli olarak rüşvet vermek zorunda olduğunu söylüyor:

''Polisler, kanunlara aykırı davrandıklarını biliyorlar. Ancak sırf düzenli olarak para kazanmak için bizi taciz ediyorlar.

Sürekli; her gün, her saat, korku içindeyim. Başıma bir şey gelse, kimseye hesap sorulamaz.

Çin'e geri gönderilecek olmam, daima bir olasılık. Çünkü Çin unutmaz. Geride bıraktığım ailemi düzenli olarak kontrol ediyorlar.

Uzun süredir saklanıyorum. Ve yakalarlarsa beni öldüreceklerine eminim.''

Çin'e göre Uygurlar, tehlikeli ayrılıkçılar

Çin'le ticaret Kazakistan için giderek daha önemli hale geliyor.

Kazak hükümeti de, tıpkı konuştuğumuz bu Uygurlu gibi kişileri saklamakla suçlanmak istemiyor.

Çünkü bu kişiler, Pekin'e göre, 'tehlikeli ayrılıkçılar'.

Kazakistan resmi olarak, Çin'den gelen Uygurluları, mülteci olarak tanımıyor.

Bu da Uygurların, yasal bir statüden yoksun olmaları ve polisten korunamamaları anlamına geliyor.