Jonathan Marcus BBC diplomasi muhabiri

30 ocak tarihinden geri dönüş zor görünüyor

Irak'ın Arap komşuları bu ülkedeki gelişmeleri büyük rahatsızlık içinde izliyor.

ABD öncülüğündeki güçlerin son Felluce operasyonu kamuoylarında sert tepki çekti.

Irak'ta planlanan seçimlerden ülke nüfusunun çoğunluğunu oluşturan Şiilerin hakim güç olarak ortaya çıkması olasılığı da Arap liderleri rahatsız eden bir unsur.

Irak'ın süregiden işgalini onayladıkları yönünde bir izlenim yaratmak istemiyorlar.

Bütün bu etmenleri göz önünde tutarsak, Şarm el Şeyh konferansının bu şartlar altında tarafları bir araya getirmesi belki de en kayda değer yanı.

Kafalardaki soru işaretlerine ve derin görüş ayrılıklarına rağmen, Irak'taki istikrarsızlığın bütün bölgeyi tehdit ettiği konusunda yaygın bir fikir birliği var.

Irak'ta geçici bir hükümet kurulmuş; siyasi bir süreç başlamış durumda.

Bu sürecin yanıbaşında karşılıklı görüş alışverişi ve siyasi pazarlıklar için bir miktar manevra sahası olduğunu düşünüyorlar.

Acaba ocak sonunda yapılacağı açıklanan genel seçimler ertelenebilir mi?

İşgalin 'süresine' nasıl bir göndermede bulunulacak?

30 Ocak için formül arayışı

En başta Suudi Arabistan Irak'taki Sünni azınlığın akıbeti konusunda çok hassas.

Seçimleri mümkün kılacak bazı tavizler gündeme gelebilir.

Şiddet olaylarının oy verme işlemini engelleyebileceği bölgelerde seçimin daha sonra yapılması, ve bu zaman zarfında meclisteki bu sandalyelerin boş bırakılması üzerinde düşünülen olasılıklardan biri.

Zira ne Amerikan hükümeti ne de geçici Irak Başbakanı İyad Allavi açıklanan seçim tarihini ülke çapında ertelemeye hazır duruyor.

İyad Allavi, muhalifleriyle temasa geçerek herkesi seçim sürecine katılmaya ikna etmesi yönündeki baskıların üzerinde arttığını hissedecektir.

Aynı zamanda, bu konferansın sonuç bildirgesinde Irak'ın ABD önderliğindeki işgalinin geçici olduğunu ifade edecek bir terim üzerinde anlaşmaya varılması amaçlanıyor.

Özellikle Fransız diplomatların çok duyarlı olduğu bir konu bu.

Irak'ın komşuları ise, ülkenin toprak bütünlüğünü korumanın önemine ve sınırlarına saygı gösterilmesine vurgu yapacak.

Sonuçta Şarm el Şeyh'te bulunan delegelerin her birinin kendi ülkesine özel kaygılar taşıdığı doğru; ama bu konferans aynı zamanda, uluslararası topluluğun Irak'ın geleceğinin genelde kendilerini bir bütün olarak ilgilendirdiğinin de farkında olduğunu gösteriyor.