2004 Nobel Tıp Ödülü'ne insanoğlunun koku duyusundaki sırları ortaya çıkaran çalışmaları ile iki Amerikalı araştırmacı layık görüldü.

İnsan genlerinin yüzde 3'ü koku alma duyusuyla görevli

Beynin binlerce farklı kokuyu nasıl tanıdığı ve hatırladığı konusu bilimadamlarını uzun zamandır meşgul ediyordu.

Colombia Üniversitesi'nden Richard Axel ve Seattle'daki Fred Hutchinson Kanser Araştırma Merkezi'nden Linda Buck bu sorunun yanıtını buldu.

Amerikalı araştırmacılar Richard Axel ve Linda Buck bin farklı genden oluşan ve 'özel protein alıcılarının' üretimini kontrol eden geniş bir gen ailesini keşfetti.

Bu alıcılar burnun üst bölümünde küçük bir bölgeyi oluşturan hücrelerde bulunuyor ve solunumla birlikte koku moleküllerini belirliyor.

Bununla birlikte, her hücre tek tür alıcıya sahip ve her alıcı sadece sınırlı sayıda farklı kokuyu algılayabiliyor. Bu nedenle her hücre, genetik olarak 'belli kokuları' algılamaya programlanmış.

Bu hücreler sinir dokuları kanalıyla beynin koku duyusunu kontrol eden bölümüne sinyaller gönderiyor. Farklı hücreler bu dokular aracılığıyla farklı bölgelerle bağlantı kuruyor.

Sinir dokuları aracılığıyla ulaşan farklı sinyaller, beynin koku duyusuyla ilgili diğer bölümlerine naklediliyor ve gelen sinyaller burada tek ve diğerlerinden farklı bir koku olarak tanımlanan bir dizi oluşturuyor.

İnsanlarda on bin farklı gen, koku duyusunun gerektiği gibi çalışmasında görevli. Bu, insan genlerinin yüzde 3'ünün kokuları algılamamıza yaradığı anlamına geliyor.

Koku duyusuyla ilgili genler ilk olarak Profesör Linda Buck ve Richard Axel tarafından 1991 yılında bulunmuştu.

Koku, evrim boyunca insanoğlunun hayatta kalabilmek, bozuk ve toksik yiyeceklerden sakınmak için dayandığı en temel duyu olarak gösteriliyor.

Nobel Tıp Ödülü'nü kazanan iki Amerikalı araştırmacı 1 milyon 300 bin dolar ödül alacak.