Andrew North BBC Kabil muhabiri

Ülke tarihinin ilk seçiminin, Ekim ayında yapılması planlanıyor

Bu denetim, seçimlerde hür ve adil bir şekilde oy kullanılmasına yardımcı olur. Geçtiğimiz yıllarda Kamboçya, Doğu Timor ve Bosna'daki seçimler, bu duruma örnek olarak gösterilebilir.

Şimdi, Afganistan'da da Ekim ayında seçim yapılması planlanıyor. Seçimi, Afgan yetkililer ve Birleşmiş Milletler temsilcileri organize ediyor.
İki taraf da çok sayıda yabancı gözlemcinin, seçimleri denetlemesini umuyor.

Ancak bu konuda dünyanın en saygın kuruluşarından AGİT, Afganistan'da bu görevini getirmesinin, "çok tehlikeli" olduğu sonucuna vardı.

BBC, örgütün Temmuz ayında hazırladığı bir raporu ele geçirdi. Rapora bakılırsa, ülkede seyahat özgürlüğü bir hayli kısıtlı. Gidilmesi mümkün olmayan bölgelerin sayısı da bir hayli fazla.

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütü raporunda daha da ileri giderek, Afganistan'da başkanlık seçiminin yoğun şekilde denetlenmesine de karşı çıkıyor. Bunun, halkın seçim sürecine daha az güven duymasına yol açabileceği belirtiliyor.

Avrupa Birliği, seçimleri denetlemek için Afganistan'a küçük bir heyet gönderiyor. Ancak tıpki AGİT gibi AB de, süreç hakkında yorum yapmıyor.

Şu ana sadece, Afganistan'da yeni kurulun bir sivil toplum kuruluşu, seçimleri ciddi bir şekilde denetleyeceğini bildirdi. Ancak bu kuruluş, oluşturulması planlanan 25 bin sandıktan sadece yaklaşık yüzde 10'una denetçi gönderebilir.

Kamboçya'da ise geçen yıl yapılan parlamento seçimde, her sandıkta gözlemci vardı. Yerli ve yabancı gözlemcilerin toplam sayısı da 25 bine yakındı.