Onaylanan plan, ilk gündeme gelen önerilere göre yumuşatıldı

Sanayileşmiş yedi ülke ile Rusya'dan oluşan G-8 Grubu ayrıca, Arap - İsrail sorununun çözülmesi gereğinin altını çizdi.

Orta Doğu'da reform girişimi, bu zirvenin evsahibi ABD Başkanı George Bush için en önemli önceliklerden birisiydi.

Bush, yeniden yapılandırılan bir Irak'ın Orta Doğu'da değişime öncülük edeceğini, Orta Doğu'da demokrasinin terörle savaşta önemli bir silah olduğunu söyledi.

Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac ise, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinin, önerilen yardımı kabul edip etmeme hakları bulunduğunu söyledi ve "Onların demokrasi misyonerlerine ihtiyacı yok. Empoze edilen değerler, asla özümsenemez ve aşağılanma hissi yaratır" dedi.

Türkiye'ye eşbaşkanlık

Girişim çerçevesinde "Demokratik Yardım Diyaloğu" adlı bir mekanizma oluşturuldu. Türkiye, İtalya ve Yemen'le birlikte bu mekanizmanın eşbaşkanlığına getirildi.

Bu program demokratik kurumlar, sivil toplum örgütleri, G-8 üyeleri ve bölge ülkelerini bir araya getirerek, demokratik programlarda koordinasyon ve bilgi paylaşımını sağlayacak.

Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan konuyla ilgili basın toplantısında, reform çabalarında bölge ülkelerinin gerçeklerinin dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Planda tartışmalı noktalar yumuşatıldı

Ancak söz konusu plan, ilk gündeme geldiğinde gerek Arap ülkelerinde gerekse Orta Doğu ile diyalog halindeki bazı Avrupa ülkelerinde yoğun bir tartışma başlattı.

Bazı ülkeler planı bir dayatma olarak görerek tepki gösterdiler. Hatta Suudi Arabistan ve Mısır liderleri zirveye katılmayı reddettiler.

Hazırlanan belgede bu hassasiyet göz önünde tutulmuş ve Orta Doğu'da değişimin dışarıdan dayatılamayacağı ve dayatılmaması gerektiği belirtiliyor.

Ayrıca her toplum değişimin hız ve kapsamına kendisi karar verecek.

Bölge liderlerinin itiraz noktalarından bir diğeri de, İsrail-Filistin sorununa çözüm getirmeye yeterli ağırlığın verilmediği eleştirisiydi.

G-8 liderlerinin onayladığı metinde, bu rahatsızlığın giderilmesi için reformlara verilecek desteğin, Arap-İsrail sorununa kapsamlı ve kalıcı bir çözüm getirme çabalarıyla paralel olarak yürüyeceği belirtiliyor.

Metnin bu noktalarda yumuşatılmasına rağmen, bazı somut adımlardan da söz ediliyor.

G-8, girişimcileri desteklemek için mini-finansman projeleri yürütmek, genç ve özellikle kadın girişimcilere destek olmak için iş imkanları ve eğitim imkanları yaratmak ve önümüzdeki on yılda okuma yazma oranını artıracak adımlar içeren bir planı da kabul ettiler.

ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Japonya, Kanada ve Rusya liderlerinden oluşan G-8 toplantılarına Irak, Ürdün, Cezayir, Yemen, Bahreyn, Ürdün liderleri ve Türkiye de katıldı. Türkiye zirvede "Demokratik Ortak" statüsüyle temsil edildi.

Karar ardından Ürdün adına yapılan yazılı açıklamada ise, dayatma reformların geri tepebileceği uyarısında bulunuldu ve Arap ülkelerinin kendi çözüm formüllerini üretmesi gerektiği vurgulandı. Bildiride "Dayatmalar, bölgemizde reformlar için gerçekten çaba harcayanları incitmekten başka bir işe yaramayacak" denildi.