Vanunu 1986'da bir Mossad operasyonuyla yakalandı

Bu sürenin büyük bölümünü küçük bir hücrede geçiren Vanunu hapisten çıktığında da tam özgür sayılmayacak.

İsrail vatandaşı olmayanlarla konuşması, ülke dışına çıkması yasak.

Mordechai Vanunu 1980'li yıllarda İsrail'in o zamana kadar gizli tutulan Dimona nükleer tesisinde bir teknisyen olarak çalışıyordu ve aniden işten çıkarılmıştı.

Çalışırken çektiği fotoğraflar ve edindiği bilgileri yanına alıp, yedi bin dolarlık kıdem tazminatıyla dünya turuna çıktı.

Dünyanın dört köşesinde dolaştı, çeşitli işlerde çalıştı ama bir aşamada, sırrını, yani İsrail'in, dünyadan gizli bir şekilde nükleer silah geliştirdiğini ifşa etmeye karar verdi.

Bunu, Londra'dan yayımlanan Sunday Times gazetesine açıkladı. Gazete de o fotoğraflarla İsrail'in atom bombası çalışmalarını dünyaya duyurdu.

Yayının hemen ardından tanıştığı ve hoşlandığı bir kadının ikna etmesiyle, Londra'dan Roma'ya taşınmaya karar verdi. Ancak bu kadın, bir Mossad ajanıydı.

İsrailli casuslar, Vanunu'yu Roma'ya ayak basar basmaz yakaladı. Uyuşturucu verilip, İsrail'e gizlice nakledildi. Gizlice yargılandı, 18 yıl hapse mahkum oldu.

Koşullu özgürlük

Ailesi, Vanunu'nun ruh sağlığını yitirmek üzere olduğunu söylüyor

Şimdi dünyanın en ünlü mahkumlarından biri olarak serbest kalıyor. Bazılarına göre ifade özgürlüğü ve barış uğruna, en değerli yıllarını hapiste geçirmeyi göze alan bir kahraman. Aynı adam, neredeyse bütün İsrail vatandaşlarının gözünde bir vatan haini.

Ünlü mahkumun kardeşi Meir Vanunu, onun, İsrail'in nükleer alandaki yalanlarını ortaya dökmek için bu yola başkoyduğunu anlatıyor.

"Hiç pişman olduğunu söylemedi. Doğru olanı yaptığına inanıyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde veya uluslararası toplumda nükleer silahlarının gündeme gelmesini İsrail istemiyor. Bu, nükleer silah programı realitesini yaratan ülke. Kardeşim, bir şeyin eksikliğini gördü, o da, şeffaflık, hesap verme zorunluluğu." diyor.

Meir Vanunu hapisteki yıllarının çoğunu iki metreye üç metrelik bir hücrede geçirdiği için, ruh sağlığını kaybetmek üzere olduğunu söylüyor.

Kardeşinin iki buçuk yıl boyunca bu hücrede, florasan lambayla 24 saat boyunca aralıksız aydınlık tutulduğunu anlatıyor. 12 yıl boyunca başka insanlarla temasına izin verilmediğini söylüyor.

49 yaşındaki Mordechai Vanunu İsrail içinde kaldığı sürece, ağır kısıtlamalarla yaşamını sürdürebilecek.

Vanunu ise bu kısıtlamalara tepki gösteriyor ve "yirmi yıl önceki bilgiler şimdi ne işe yarar ki, her şey değişti, bilim ilerledi" diyor. Anlatacak olsa bile sahip olduğu bilgilerin İsrail'e bir zararı olamayacağını belirtiyor.