İRLANDA'NIN KÜNYESİ Nüfus: 4 milyon 400 bin (BM, 2008) Başkent: Dublin üzölçümü: 70.182 km2 En yaygın diller: İngilizce, İrlanda dili En yaygın din: Hıristiyanlık (Katolik) Ortalama ömür: Erkeklerde 76, kadınlarda 81 yıl (BM) Para birimi: 1 Euro = 100 sent Başlıca ihraç ürünleri: Makine ve elektrikli cihazlar, kimyasal maddeler, gıda Ortalama yıllık gelir: 48.140 $ (Dünya Bankası, 2007) İnternet uzantısı: .ie Uluslararası telefon kodu: +353

1973 yılında Avrupa Topluluğu'na katılan İrlanda, kısa sürede tarımsal bir toplum görünümünü geride bırakıp müreffeh, modern, teknolojisi gelişmiş, 'Kelt Kaplanı' ekonomisi ile övünen bir ülke haline geldi.

Aziz ve din adamlarının ülkesi olarak anılan İrlanda; aynı zamanda İngilizce yapıt veren William Butler Yeats, James Joyce, Samuel Beckett, Oscar Wilde ve George Bernard Shaw gibi edebiyatçıların doğum yeri.

GENEL BİLGİLER

Yüzyıllar süren İngiliz hakimiyetine karşı, 20. yüzyılın başında başlayan ayaklanmalar 1916'daki Paskalya İsyanı ile şiddete dönüştü. Bağımsızlık ilanında bulunulan bu ayaklanma kısa sürede bastırıldı ve liderleri idam edildi. Ancak mücadele sürdü.

1920'lerin başında İrlanda'nın idari bölgelerinden 26'sına Londra yönetimi ile yapılan müzakereler sonunda bağımsızlık hakkı tanındı ve Serbest İrlanda Devleti kuruldu.

Bu devlet içişlerinde tüm yönetim yetkilerine sahipti, Londra'nın nüfuzu ise İngiliz Uluslar Topluluğu üzerinden hissediliyordu.

Ancak bu düzenlenmeler yapılırken adanın kuzeyindeki Ulster bölgesinde bulunan diğer altı vilayet Birleşik Krallık bünyesinde kaldı.

Bu bölünme anlaşmayı kabul edenlerle tüm adanın bağımsız olması gerektiğini savunanlar arasında bir yıl süren bir iç savaşla sonuçlandı.

Bunu izleyen yıllarda Dublin ve Londra arasındaki ilişkilere gerginlik hakimdi.

Bu yıllarda devletin adı önce Eire (Keltçe'de İrlanda demek) olarak değiştirildi. Ardından 1949'da İrlanda Cumhuriyeti adını aldı ve İngiliz Uluslar Topluluğu'ndan ayrıldı.

Kuzey İrlanda'da, birleşik İrlanda talebiyle mücadele edenlerle Birleşik Krallık'a bağlı olmak isteyenler arasında yaşanan kanlı şiddet olayları ise 70 yılı aşkın süre devam etti.

	Kuzey İrlanda'daki sorun İrlanda siyasetinde de yakından izleniyor

Soruna çözüm getirmek amacıyla İrlanda ve Birleşik Krallık eşgüdümlü olarak yeni bir girişim başlattılar ve yoğun bir müzakere süreci ardından Kuzey İrlanda'nın geleceğine dair barış anlaşması 1998'de imzalandı.

Avrupa Topluluğu üyeliği ardından ekonomik ve toplumsal dokudaki hızlı değişim, Katolik kilisesinin geleneksel etkisinin devamını savunanlar ile bireyin seçim hakkını öne çıkaran çağdaşlık yanlıları arasındaki görüş ayrılıklarını da öne çıkardı.

Pek çokları, boşanma ve doğum kontrolüne imkan veren yasaları memnunlukla karşılasa da kilise değerleri bazı konularda tartışmaların sürmesine neden oluyor.

Kürtaj çok istisnai durumlar dışında hala yasadışı. Bu nedenle her yıl binlerce İrlandalı kadın hamileliklerine son vermek amacıyla İngiltere'ye geçiyor.

İrlandalı gençler yüzyıllar boyu iş bulabilmek için İngiltere'ye Avrupa'ya ya da Amerika'ya göç ettiler. Bu akımın hızı son yıllarda ekonomide görülen ilerlemeyle kesildi; hatta bazı dönemlerde tersine döndü.

1990'lardan itibaren dış yatırımların da etkisiyle ekonomide büyüme oranları hızlanan İrlanda şimdi pek çok ülkeden göç alır durumda.

LİDERLER

Cumhurbaşkanı: Mary McAleese

Mary McAleese 1997'deki seçimleri kazanarak ülkenin ilk kadın cumhurbaşkanı oldu.

'Dirayetli toplumlar' için mücadele edeceğini söyleyen McAleese, 2004 yılında karşısına rakip çıkmayan bir seçim dönemi ardından, büyük oranda sembolik nitelikteki bu görevi ikinci dönemde de sürdürdü.

Başbakan: Brian Cowen

Brian Cowen, 6 Mayıs'ta istifa eden Berti Ahern'in yerine İrlanda Başbakanı oldu.

Yaklaşık 11 yıl başbakanlık yapan Ahern, maliye bakanlığı yaptığı 90'lı yıllarda rüşvet aldığı iddiasıyla hakkında soruşturma açılması üzerine istifa kararı almıştı.

Brian Cowen ise Ahern'in başbakan olduğu dönemde; çalışma, enerji, ulaşım ve sağlık, dışişleri ve maliye bakanı olarak görev yapmış bir siyasetçi.

Brian Cowen başbakanlığı öncesi son olarak maliye bakanıydı

Cowen başbakan olarak ilk sınavını, 12 Haziran'da Avrupa Anayasası'nın yerini alacak Reform Antlaşması için yapılacak referandumda verecek.

İrlanda, AB üyeleri içinde anlaşmayı referanduma sunacak tek ülke.

Brian Cowen halka referanduma "Evet" oyu kullanmaları çağrısı yapıyor.

Anlaşmanın referanduma reddininse Avrupa Birliği'ni krize sürükleyebileceği belirtiliyor.

MEDYA

İrlanda'da yazılı ve görsel medya, yasa çerçevesinde kalmak suretiyle özgürce yayın yapabiliyor.

Kamuya ait ve özel yayın kuruluşlarına ait düzenlemeler İrlanda Kültür Bakanlığı tarafından atanan bir komisyon tarafından gerçekleştiriliyor.

Rekabet İdaresi de basında haksız rekabeti önlemeye yönelik çalışmalar yapıyor.

Belirli sınırlar içinde farklı medya mecralarında mülkiyet sahibi olmaya izin veriliyor. Basın kuruluşları yerel televizyon ve radyo kanallarının en fazla yüzde 25'ine sahip olabiliyorlar.

Ulusal kamu yayın kurumu Radio Telefiss Eirann (RTE), yayın alanındaki en büyük kuruluş. Gerek İngilizce gerek İrlanda dilinde geniş bir hizmet sunuyor. Ülkedeki tek ticari kanal olan TV3 de 1998'den bu yana yayında.

RTE'nin televizyon kanalarının rakipleri daha çok İngiltere'nin kamuya ve özel şirketlere ait kanalları.

İngiliz BSkyB'nin de aralarında olduğu pek çok uydu kanalı ülkede izlenebiliyor. Kablolu televizyon paketleri de yaygın.