BBCTurkish.com | Özel Dosyalar | Ülke rehberi: Bulgaristan

Bulgar Krallığı 14. yüzyıl sonlarından itibaren yaklaşık 500 yıl Osmanlı egemenliğinde kaldı.

1878'te ise Rusya'yla yapılan bir anlaşma uyarınca, özerk Bulgar Prensliği kuruldu. Bu dönemde bölge üzerinde de Rusya'nın nüfuzu etkiliydi.

BULGARİSTAN'IN KÜNYESİ

Nüfus: 7 milyon 600 bin (BM 2005)

Başkent: Sofya

Yüzölçümü: 110.994 km2

En yaygın dil: Bulgarca

En yaygın din: Hıristiyanlık (Ortodoks)

Ortalama ömür: Erkeklerde 69, kadınlarda 77 yıl (BM)

Para birimi: 1 lev = 100 stotinki

Başlıca ihraç ürünleri: kimyasal maddeler ve plastik, gıda ve içecek, tütün, makine parçaları

Ortalama yıllık gelir: 4.590 $ (Dünya Bankası, 2007)

İnternet uzantısı: .bg

Uluslararası telefon kodu: +359

1944'te Sovyet birlikleri tarafından işgal edilen ülkede, 1946'da yapılan bir referandum sonunda halk cumhuriyeti seçince, Kral 2. Simeon ve ailesi ülkeden ayrıldılar.

Bunun ardından, komünist parti yönetimleri birbirini izledi. Komünist Parti lideri Todor Jivkov'un 35 yıl süren iktidarı ise 1954'te başladı.

Jivkov yönetiminin son yıllarında, özellikle Türk azınlığa yönelik uygulamalar tartışma konusu oldu.

Türklerin Bulgarca isimler almaya zorlanmasıyla dünya kamuoyunun dikkatini çeken bu süreç sonunda, ülkedeki onbinlerce Türk 1989'da Türkiye'ye göç etti.

Bu olaylardan kısa süre sonra ise Jivkov görevden ayrılmak zorunda bırakıldı.

Komünizm döneminin sona ermesi ardından, Bulgaristan demokrasi ve piyasa ekonomisine geçiş için sancılı bir dönem yaşadı.

1990'ların ilk yarısı boyunca, Bulgaristan siyasi istikrarsızlık ve grev dalgaları ile sarsıldı.

Bulgaristan Sosyalist Partisi adını alan Komünistler, siyasette hala önemli bir nüfuz sahibiydi. Reformlar konusunda elle tutulur bir ilerleme sağlanamıyordu.

Bulgaristan 1997 sonrasında ise İvan Kostov'un başa gelmesi ile siyasi istikrara kavuştu.

Kostov ise 2001 Haziran'ında yapılan genel seçimlerde, sürgünden dönen ve AB ekonomik kriterlerini tutturmak için ekonomik reform sözü veren Bulgaristan'ın eski kralı İkinci Simeon karşısında yenilgiye uğradı.

1995'te Avrupa Birliği'ne üyelik için başvuran Bulgaristan, katılım sürecinde özelikle ekonomik açıdan zorlansa da 1 Ocak 2007'de AB'ye tam üye oldu.

Yolsuzluk, yargının zaafları ve Roma azınlığa ayrımcılık konuları da Brüksel'i kaygılandıran diğer başlıklar.

Brüksel - Sofya ilişkilerinde bir diğer tartışmalı mesele, Kozluduy nükleer enerji santralının durumu.

Avrupa Birliği güvenlik koşullarından duyduğu kaygı nedeniyle bu santralin devre dışı bırakılmasını istiyor.

Santral Bulgaristan'ın elektrik üretiminin yarısını karşılıyor ve ülkeye dışsatımdan milyonlarca dolarlık gelir kazandırıyor.

Avrupa Birliği'nin ısrarı karşısında, Bulgaristan bu santralin en eski iki reaktörünü 2002 yılı sonunda kapatmayı kabul etti.

Bulgaristan'ın Avrupa Birliği'ne 2004'te katılacak ülkeler listesine alınmaması şaşırtıcı bir gelişme değildi.

Ancak Avrupa Birliği, Sofya yönetiminin yaptığı reformları ardından 2007'de birliğe katılmasına onay verdi.

2002 Kasım ayında yapılan Prag zirvesinde Bulgaristan'ın NATO'ya üye olmak üzere davet edilen 7 ülkeden biri olması, ülkenin batılı ittifaklar içinde yer alma girişimleri açısından cesaret verici bir gelişme oldu.

Georgi Parvanov 2006 yılı Ekim ayındaki cumhurbaşkanlığı seçiminde büyük bir zafer kazanarak beş yıllığına bu göreve seçildi.

Parvanov seçimde, ülkesinin Avrupa Birliği üyeliğine karşı çıkan milliyetçi siyasetçi Volen Siderov'u mağlup etti.

Bulgaristan'da cumhurbaşkanı, silahlı kuvvetlerin başında olmakla birlikte büyük oranda sembolik yetkilere sahip.

Bulgaristan'da 2005 Haziran'ında düzenlenen genel seçim ardından haftalar süren koalisyon pazarlıkları sonunda üçlü bir koalisyon kuruldu.

Sosyalist Parti lideri Sergey Stanişev başbakanlığındaki hükümette liberal eğilimli II. Simeon için Halk Hareketi ve Türk azınlığı temsil eden Hak ve Özgürlükler Hareketi de yer aldı.

39 yaşındaki Stanişev, siyasete 1989'da Komünist parti'ye katılarak adım attı.

Güleryüzüyle tanınan Bulgar siyasetçi, İngiltere'de uluslararası ilişkiler, Rusya'da tarih eğitimi gördü.

Stanişev'in başbakan olarak en önemli önceliği ülkenin Avrupa Birliği'ne katılması için gereken reformları gerçekleştirmekti.

Ancak Avrupa Birliği Bulgaristan ve Romanya'nın üyelikleriyle birlikte, bu iki ülkeye yönelik olarak daha önce görülmedik bir adım atmıştı.

Birlik, iki yeni üyenin, yolsuzluk ve organize suçla ne derece mücadele ettiğini izleyecek bir birim oluşturmuştu.

Amaç, Bulgaristan'la Romanya'nın birliğe üyeli konusunda tereddütlü olan ülkelerin kaygılarını gidermekti.

Oluşturulan birim raporunu Temmuz ayında açıklayacak ve iki ülkenin sağladıkları ilerlemeyi değerlendirecek.

Bulgaristan Başbakanı Sergey Stanişev, performans raporu öncesi Nisan ayında kabinesinde önemli değişiklikler yaptı.

Stanişev içişleri bakanlığına yeni bir atama yaptı; savunma, tarım ve sağlık bakanları görevden alındı.

Ülkede Mart ayında üst düzey polis yetkililerinin gözaltına alınmaları, İçişleri Bakanı Rumen Petkov'un istifasını yol açmıştı.

Zira bu polis yetkililileri, devlet sırlarını organize suç örgütlerine aktarmakla suçlanıyordu.

Bulgaristan'da kiralık katillerce öldürüldüğü sanılan iki kişiden biri de, mafyaya yönelik araştırmalarıyla tanınıyordu.

Bulgaristan Başbakanı Sergey Stanişev içişleri bakanlığına, lideri olduğu Sosyalist Parti'nin meclis grubu başkanını getirdi.

Stanişev, bütçelerinin büyüklüğü nedeniyle, yolsuzluk yapılması riski en fazla olan savunma, tarım ve sağlık bakanlıklarında da, değişime gitti.

Bulgaristan'da ayrıca, "Avrupa fonlarından sorumlu" yeni bir bakanlık da oluşturuldu.

Bu görevi üstlenen ülkenin eski Almanya büyükelçisi Miglena Plugçive, aynı zamanda başbakan yardımcılığı görevini de üstlenecek.

Bulgaristan yayıncılık konusunda yasal düzenlemeleri en son gerçekleştiren Doğu Avrupa ülkelerinden biri. Hazırlıkları altı yıl süren bu yasa 1996 Temmuz ayında yürürlüğe girdi.

Ancak yaşanan bu gecikme, ticari yayıncılığın yayılmasını ve kamu yayın kuruluşlarının gelişmesini olumsuz etkiledi.

Ulusal radyo ve televizyona kamu kuruluşu statüsü verildi ve bağımsızlık tanındı.

2000 yılı Mayıs ayında, bir kısmı medya devi Rupert Murdoch'a ait olan Balkan Haber Şirketi, bTV kanalını kurdu.

Şu anda pek çok özel ve bölgesel yayın kuruluşu da yayın yapıyor. Ayrıca 2003 yılı içinde de ikinci bir ulusal özel televizyon kanalı ruhsatı verilmesi için ihale açıldı.

Bulgaristan'daki gazetelerden çoğu bir siyasi parti, sendika veya bir bakanlıkla bağlantılı.