Afganistan'da Taleban yönetimi 2001'de son bulmuştu

Afganistan 19. yüzyılda Rusya İmparatorluğu ile İngiliz İmparatorluğu'nun
"Büyük Oyun" diye anılan Hindistan üzerinde nüfuz sahibi olma mücadelesinin göbeğinde kaldı.

Bölge Soğuk Savaş döneminde de kilit savaş meydanlarından biri oldu. Sovyet ordusu 1979'da, bölgede bir Komünist yönetime arka çıkmak üzere müdahalede bulundu.

Moskova yönetiminin bu adımıyla başlayan çarpışmalar, Amerika Birleşik Devletleri ve Afganistan'ın diğer komşularını da içine çeken bir girdaba dönüştü.

Müslüman din adamlarından oluşan bir grup olarak gelişen Taleban'ın ortaya çıkması, yaklaşık 20 yıldır süren savaşın ardından ülkeye biraz olsun istikrar getirdi.

Ancak grubun İslamı aşırı biçimde yorumlayarak uygulaması geniş bir tepki çekti.

Ülke nüfusunda çoğunluk olan Peştulardan oluşan Taleban'a, Afganistan'ın daha çok kuzeyinde bulunan ve etnik azınlıklardan oluşan bir ittifak direniş göstermeye başladı.

Taleban'ın uluslararası toplumla arasını iyice açan kritik gelişmeler ise 2001'de yaşandı.

Beyaz Saray yönetiminin, New York ve Washington'u hedef alan 11 Eylül saldırıları ile 1998 yılında Kenya ve Tanzanya'daki elçiliklerine yönelik bombalı eylemlerin başlıca sorumlusu olarak gördüğü El Kaide lideri Usame Bin Ladin, Afganistan topraklarında yaşıyordu.

Taleban lideri Molla Ömer'in Usame Bin Ladin'i iadeye yanaşmaması ardından ABD, 2001 Ekim ayında Afganistan'a karşı hava saldırılarına girişti. Bundan güç alan muhalif Kuzey İttifakı'nın harekete geçmesi sonunda Taleban yönetimi son buldu.

O zamandan bu yana ülkede çok sayıda ABD askeri ile NATO bünyesinde faaliyet gösteren bir çok uluslu güç bulunuyor.

Taleban sonrası döneme, yerel komutanlar arasındaki iktidar ve toprak kavgaları damga vuruyor.

Kabil'de kurulan geçici yönetim şu ana kadar başkent dışında etkin bir idare kurabilmiş değil.

BBC Dünya Servisi'nde yayınlanan Afganistan Dersleri adlı dizide, bu ülkeyi harabaye çeviren 30 yılı, yaşayanlar anlattı.

Eski BBC Kabil muhabirlerinden Alan Johnston'ın hazırladığı diziyi
Kumru Başer Türkçe'ye uyarladı.

Afganistan Dersleri'ni, Hüseyin Alkan sundu.

Dizinin Türkçe'ye uyarladığımız birinci bölümü için tıklayın

Dizinin Türkçe'ye uyarladığımız ikinci bölümü için tıklayın

Dizinin Türkçe'ye uyarladığımız üçüncü bölümü için tıklayın

Dizinin Türkçe'ye uyarladığımız dördüncü bölümü için tıklayın

Eski BBC Kabil muhabirlerinden Alan Johnston'ın hazırladığı diziyi Kumru Başer Türkçe'ye uyarladı.

Hüseyin Alkan'ın sunduğu dört bölümlük belgesel ilk olarak 3-4-10-11 Şubat 2009 tarihlerinde BBC Türkçe'de yayımlandı.