BBCTurkish.com | Özel Dosyalar | Ülke rehberi: Romanya

Balkan ülkeleri arasında en geniş yüzölçümüne sahip olan Romanya, Karadeniz sahilinde, dağlık bir ülke.

ROMANYA

Nüfus: 21,3 milyon (BM, 2008)

Başkent: Bükreş

Yüzölçümü: 238.391 km2

En yaygın diller: Rumence

En yaygın din: Hıristiyanlık

Ortalama ömür: Erkeklerde 69, kadınlarda 76 yıl (BM)

Para birimi: 1 yeni lev = 100 bani

Başlıca ihraç ürünleri: Giyim ve ayakkabı, metal ürünleri, makineler, mineraller

Ortalama yıllık gelir: 6.150 dolar (Dünya Bankası, 2007)

İnternet uzantısı: .ro

Uluslararası telefon kodu: +40

Roma İmparatorluğu'ndan Osmanlı ve Avusturya Macaristan İmparatorluğu'na pek çok büyük devletin hakimiyetine giren Romanya, İkinci Dünya Savaşı sonrası ise komünist yönetim altına girdi.

Ülke, sınırlarının belirlenmesi sürecinde pek çok sıkıntı yaşadı. 1940'larda Hitler ve Stalin arasındaki bir anlaşma uyarınca SSCB'ye geçen Besarabya bölgesi şimdi büyük oranda Moldova sınırları içinde kalıyor.

Rumence, Moldova diliyle de temelde büyük oranda benzerlik içeriyor. Ancak Moldova dili, sonradan Rusya'nın büyük oranda etkisine girdi.

Doğu Avrupa'daki eski komünist ülkelere göre daha ağır bir gelişim gösteren Romanya, 2004 Mart'ında NATO üyesi olarak bu geçmişten kopma yolunda büyük bir adım attı.

Romanya'nın Karadeniz kıyısındaki deniz ve hava üsleri ülkeyi NATO açısından cazip bir konuma getiriyor.

Komünist dönemin lideri Nikolay Çavuşesku döneminin etkileri ise 1989'da başlayan ve Noel Günü'nde idamı ile sonuçlanan ayaklanmanın üzerinden geçen süreye rağmen halen hissediliyor.

Eski komünistler 1996'da merkez eğilimli bir hükümetin iktidara gelişine kadar siyasete hakim durumdaydı. Ancak bu hükümet kendi içinde yaşanan siyasi çekişmeler nedeniyle reform yolunda pek bir adım atamadı.

2000 yılındaki devlet başkanlığı ve meclis seçimleri eski komünistlerden İon İliescu'nun devlet başkanlığına gelmesi ile sonuçlandı.

Yine sol kanattan Adrian Nastase de merkezden partilerin desteklediği bir azınlık hükümetinin başbakanı oldu.

Ülkede AB üyeliğine gidilen süreçte büyüme sağlanmış olsa da, ekonomik reform yolunda katedilen yol, aynı dönemde adaylık başvurusu yapan diğer ülkelere göre daha yavaş oldu.

Romanya'nın hala yolsuzlukla mücadele, bürokrasinin azaltılması yargının güçlendirilmesi ve işler bir ekonomi oluşturulması yolunda yapması gerekenler var.

Çingene azınlığa yönelik siyasetler de Avrupa Birliği'nin yakından izlediği bir diğer konu.

Bükreş'in siyasi olarak merkez eğilimli belediye başkanı olan Trayan Başesku, 2004 yılı Kasım'ında yapılan cumhurbaşkanlığı seçimini, ikinci turda kazandı.

Sosyal Demokrat Parti'den Başbakan Adrian Nastase'yi yenilgiye uğratması, pek çoklarına göre bir sürpriz oldu.

Selefi İon İliesku, Çavuşesku'nun devrilmesinden bu yana bu görevi sürdürüyordu. Ancak anayasa bir dönem daha aday olmasını engelliyordu.

İliesku ve Sosyal Demokrat hükümet Romanya'nın NATO üyeliğini sağlayıp AB sürecini sona yaklaştırmış olsa da, bazı çevrelerce reformlar konusunda ayak sürümekle eleştiriliyordu.

Eski bir deniz subayı olan Başesku ise yoksulluk ve yolsuzlukla mücadele konusunda daha somut adım atma sözü veriyor.

Başesku, seçildiğinde 53 yaşındaydı. Daha önce hükümette ulaştırma bakanı olarak görev yapmıştı.

Romanya Parlamentosu, 22 Aralık 2008'de, Liberal Demokrat Parti Genel Başkanı Emil Boc'un başbakanlığını onayladı.

Emil Boc, siyasi kariyeri Cumhurbaşkanı Trayan Başesku'nunkiyle paralel gitmiş bir siyasetçi.

Trayan Başesku 2003'te, Emil Boc'u, Demokrat Parti'nin başkanlığına aday göstermişti.

Liberal Demokrat Parti ise daha sonra Demokrat Parti ve Liberal Parti'nin birleşmesiyle oluşturulmuştu.

2000-2004 yılları arasında milletvekili olarak görev yapan Emil Boc, siyasette asıl ününü 2004'te Cluj-Napoca kentinin belediye başkanı olarak yaptı.

Emil Boc, doğup büyüdüğü Transilvanya'nın en büyük kentindek seçimde tecrübeli milliyetçi siyasetçi Gheorghe Funar'ı mağlup etmişti.

Boc, 2008'de de Cluj-Napoca'da oyların yüzde 76'sını alıp yeniden belediye başkanlığını kazandı.

2008 yılı Kasım ayında yapılan genel seçimler sonrası, Liberal Demokratlarla Sosyal Demokratlar bir koalisyon hükümeti kurdular.

Eski başbakanlardan Theodor Stolojan'ın adaylığını geri çekmesi sonrası, Cumhurbaşkanı Trayan Başesku, Emil Boc'u başbakanlığa aday gösterdi.

Siyaset bilimi ve hukuk öğrenimi görmüş bir akademisyen olan Emil Boc, 1966 doğumlu ve iki çocuk babası.

Romanya, güneydoğu Avrupa'nın en dinamik medya pazarlarından birisine sahip.

Televizyonda aslan payı, devlete ait Romanya-1 kanalı ile ticari kanallar olan Pro-TV ve Antena-1 arasında paylaşılıyor.

Çoğu yerel ölçekte yayın yapan çok sayıda küçük özel televizyon kanalı da faaliyet gösteriyor.

Devlet yayın kuruluşu TVR'nin, TVR-2 adında ikinci bir ulusal kanalı ve Avrupa'ya uydu üzerinden yayın yapan bir kanalı da bulunuyor.

Ücretli abonelikle hizmet veren kanalların daha küçük olsa da önemli bir izleyici kitlesi var.

Ülkede ilk özel radyolar 1990 yılında yayına geçti. Şimdi 100'ün üzerinde radyo istasyonu var.

Devlete ait Radyo Romanya'nın dört ulusal kanalının yanı sıra, yerel ve bölgesel istasyonları da var.

Başkentte konutların büyük bölümü kablolu televizyona da abone. Romanya kanalları dışında, dünyanın diğer televizyon kanalları da böylece izlenebiliyor.

Romanya'da yazılı basın 1989 devrimi sonrası hareketlendi. Bu dönemde açılan çok sayıda gazete ise, aradan geçen sürede yükselen maliyetlerin etkisiyle kapandı.

1991 anayasası ifade özgürlüğünü koruma altına alıyor fakat 'ülkenin karalanması'nı suç kabul ediyor.

2004 yılında, Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütü, yolsuzlukları araştıran gazetecilere fiziksel saldırıların arttığı uyarısında bulunmuş, 'hakaret-karalama' yasalarının etkisiyle gazeteciler arasında oto-sansürün yayıldığını belirtmişti.