Irak'ın yeniden yapılandırılması milyarlarca dolarlık bir proje

Bu da bir kaç yoldan yürütülüyor. Maliyetin önemli bir bölümünün Irak'ın petrol gelirlerinden sağlanması hedeflenirken, uluslararası toplum Irak'ın önceki borçlarını silme ya da yeniden yapılandırma ve ülkeye yardım yapma çağrıları ile karşılaşıyor.

Irak'ın petrol gelirleri açısından hayati önemde olan Kerkük-Ceyhan boru hattı geçtiğimiz aylarda pek çok kez saldırı ve sabotajlara hedef oldu. Iraklı yetkililer, 19 Mart'ta boru hattından deneme amacıyla petrol pompalanmasına başlandığını ve başarılı olunduğunu söyledi.

Ancak hattın resmen kullanıma açılması için henüz bir tarih belirlenmiş değil.

Çalışmalar yeni bir ordu ve siyasi düzen oluşturulmasından, yol yapımına su ve elektrik hatlarına, sağlık ve hukuk sistemine kadar çok geniş bir yelpazeye yayılmak durumunda.

Saddam Hüseyin'in devrilmesinden bu yana Irak'ın para biriminin değiştirilmesi, ders kitaplarının ve müfredatın düzenlenmesi de bu çalışmaların bir diğer yönü.

Ancak bu çalışmalarda Birleşmiş Milletler'e daha etkin bir rol verilmemiş olması da sık sık gündeme gelen bir eleştiri.

Uluslararası toplum, geçen yıl Irak'ın yeniden yapılandırılması için 33 milyar dolar aktarmayı vaadetmişti. Bunun ilk bir milyar doları bu ay başında Birleşmiş Milletler ve Dünya Bankası tarafından yönetilecek iki ayrı fona aktarıldı.

Japonya da fonlara aktarılan tüm paranın şeffaf bir biçimde harcanmasını sağlamak üzere bir oluşturulacak bir komisyona başkanlık edecek.

Ancak ilk dilim olarak aktarılması kararlaştırılan bu miktar, Irak'ın geçici yönetiminin planlama bakanının talep ettiğinin yaklaşık dörtte biri kadar.

Irak Planlama Bakanı Mehdi el Hafid ülkenin acil ve büyük ihtiyaçları olduğunu söyleyerek 4 milyar 200 milyon dolar tutarında 700 projelik bir liste vermişti.

Irak'ta altyapının tamamen elden geçmesi gerekiyor

Bir milyarlık kaynağın kullanımın için öncelik verilecek projeler arasında eğitim ve sağlık tesislerinin yeniden inşası ve su ve elektrik hatlarının bağlanması var.

Amerika Birleşik Devletleri de bu yıl Irak'a Irak'a 18 milyar 600 milyon dolar tutarında doğrudan yardım aktarmayı öngörüyor.

Irak'ın 120 milyar dolar tutarındaki dış borçlarının silinmesi ya da yeniden düzenlenmesi de bir diğer öncelik.

Irak'ın başlıca alacaklıları arasındaki İngiltere, Fransa, Almanya ve Japonya da 'kaydadeğer' kesintiler yapmayı kabul etmişlerdi.

İhaleler tartışma yaratıyor

Irak'ta yeniden yapılandırma çalışmaları ihallerin daha çok Amerikan işrketleri arasında paylaşılması nmedeniyle de ağır biçimde eleştiriliyor.

İhaleleri veren taraf Amerikan ordusu istihkam birimlerince yürütülen Irak programı. Amerikalı yetkililer, açılacak ihalelere 63 ülkeden şirketlerin katılmasına izin veriyor.

Ancak listede Fransa, Almanya, Rusya, hatta Amerika'nın komşusu Kanada yer almıyor.

Bu ülkelerin bu listeye girememesi, Irak'ın işgaline karşı çıkmalarından dolayı Washington'un misillemesine hedef oldukları şeklinde yorumlanıyor.

Toplam tutarı 18 milyar dolar olarak tahmin edilen Irak ihalelerinden en büyük payı alan bir kaç şirketten biri olan Halliburton ise bugünlerde yolsuzluk suçlamaları nedeniyle mercek altında.

Amerika Birleşik Devletleri Başkan Yardımcısı Dick Cheney'nin bir dönem başkanlığını yaptığı Halliburton hakkında Irak'a gönderilen petrole aşırı fiyat uygulamanın da bulunduğu suçlamalr dolayıyla bir yıosluluk spruşturması açıldı.

Merkezi Houston'da bulunan Halliburton şirketinin yaptığı işler arasında ordunun çamaşır işlerinden, üs inşasına, yemek servisinden, rafinerilerin tamirine kadar her tür faaliyet var.