Bu sayfayı arkadaşıma gönder		Yazıcı için

Adını Başyargıç Lord Hutton'dan alan soruşturma, 1 Ağustos 2003'te Londra'da başladı, son oturumu ise 25 Eylül'de tamamlandı.

O zamandan bu yana geçen 4 ayda, Lord Hutton oturumlarda elde edilen verileri değerlendiriyordu.

22 gün boyunca devam eden soruşturmada, aralarında Başbakan Tony Blair ve Savunma Bakanı Geoff Hoon'un da bulunduğu 74 tanık, 110 saat boyunca ifade verdiler.

Soruşturmada BBC'nin, hükümet ve istihbarat birimlerinin iç haberleşmeleri, zabıtları, elektronik posta mesajları hatta telefon konuşmalarının deşifre edilmiş metinleri bile incelendi.

1 milyon sterline mal olan soruşturma sırasında, hükümetin işleyişine dair karmaşık mekanizmalar gözler önüne serildi.

Soruşturmanın önemli bir bölümünde Doktor David Kelly'nin iddialara dayanak oluşturacak konumda bulunup bulunmadığı tartışıldı.

Kelly'nin kimi yetkililerinin iddiasının aksine, orta düzeyde bir teknokrattan ibaret olmadığı iyice anlaşıldı. Kelly'nin biyolojik savaş konusunda ülkedeki en üst düzey yetkili olduğu ve uzmanlığının uluslararası düzeyde de takdir topladığı görüldü.

Hükümetin Irak hakkındaki istihbarat dosyalarını nasıl hazırladığı irdelendi; hükümet birimlerinin, iddiaların kaynağı olduğu belirlenen Doktor David Kelly'ye muameleleri ile ölümünde herhangi bir etki sahibi olup olmadığı mercek altına alındı.

Soruşturma BBC'yi de zor durumda bıraktı. Muhabirler ve BBC yetkilileri, dışarıdan bakanlar için anlaşılmaz, disiplinsiz görünen çalışma düzenlerini açıklamak ve mazur göstermek durumunda kaldılar.

BBC genel müdürü ve yönetim kurulu başkanı, gazetecilik mesleğinin gerektirdiği titizliğin gösterilmediği, yayın ilkelerinin korunması konusunda denetimlerin yeterli olmadığı gibi suçlamalarla karşı karşıya kaldılar.

BBC yöneticileri ayrıca, yaptıkları yayınların siyasi kademelerden gelebilecek müdahalelerden etkilenmemesi için, sahip oldukları bağımsız yayıncılık güvencelerine gereğinden fazla odaklanmakla ve amacını aşar şekilde savunmaya geçmekle eleştirildiler.

Lord Hutton'ın soruşturması, hem hükümet hem de BBC açısından sarsıcı oldu.

Hutton soruşturması neden açıldı?

Soruşturma Irak savaşının gerekçelerini irdeleyen BBC haberlerinin yarattığı tartışmanın odağında kalan silah uzmanı David Kelly'nin, intihar olduğu düşünülen ölümü ardından bizzat Başbakan Tony Blair'in talimatı üzerine açıldı.

BBC'nin geçen Mayıs ayında yayındığı, hükümetin savaşa girmeye gerekçe olarak gösterdiği nedenleri irdeleyen haberlerin kaynağının kimliğine dair söylentiler, Doktor David Kelly üzerinde yoğunlaşıyordu.

Ortak İstihbarat Komisyonu tarafından hazırlanan ve 2002 yılı Eylül ayında Başbakan Tony Blair tarafından kamuoyuna açıklanan raporun, Başbakanlık yetkilileri tarafından abartıldığı, allanıp pullandığı, cazip hale getirildiği iddiası yer almıştı.

Soruşturmaya yol açan olaylar nasıl gelişti?

BBC muhabiri Andrew Gilligan, BBC'nin Radio 4 kanalında yayınlanan Today adlı haber programında, adını açıklamadığı bir kaynağın, kendisine belirli istihbarat bilgilerinin Başbakanlığın isteğiyle dosyada haketmedikleri kadar öne çıkarıldığını söylediğini aktardı.

Hükümet suçlamayı yalanlayarak BBC'den özür dilemesini istedi. BBC özür talebini reddederken, Başbakan Blair suçlamaların itibarını zedelediğini belirtiyordu.

Tartışma gün geçtikçe alevlendi. En çok tartışılan konulardan biri Başbakan'ın Avam Kamarası'na Irak'ın oluşturduğu tehdid hakkında bilgi verirken Eylül ayında yayınlanan istihbarat dosyasında yer alan bilgilere dayanarak, "Irak'ın elindeki kitle imha silahlarını 45 dakika içinde kullanılabilir hale getirebileceği" iddiasıydı. BBC haberlerinde, 45 dakika unsurunun, Ortak İstihbarat Komisyonu'nun hazırladığı ilk metinde bulunmadığı daha sonra başbakanlıktaki yetkililerin isteği ile rapora eklendiği ileri sürülüyordu.

Bu tartışmalar, Avam Kamarası İstihbarat ve Dış İlişkiler Komisyonu'nun, iddiaları incelemek üzere iki ayrı meclis araştırması başlatmasına neden oldu.

Bu araştırmalar kapsamında sorgulananlar arasında Doktor David Kelly de vardı.

Kelly'nin Avam Kamarası milletvekillerince, BBC muhabiri Gilligan'ın haberinin kaynağı olup olmadığı konusunda sorgulanmasından 3 gün sonra, cesedi Oxford kentindeki evi yakınlarında bulundu.

Lord Hutton kimdir?

Doktor Kelly'nin ölümüne sebebiyet veren olayları araştırmakla görevlendirilen Bresagh Baronu Hutton, Birleşik Krallık'taki en üst düzey yargıçlardan biri.

Brian Hutton, kariyerinin ilk yıllarını Kuzey İrlanda'da geçirdi. Kuzey İrlanda Başyargıcı olarak 9 yıl görev yaptıktan sonra 1997'de, ülkedeki en yüksek temyiz mahkemesi statüsündeki Lordlar Kamarası'nın hukuk konusunda uzman 12 üyesinden biri oldu.

72 yaşındaki Lord Hutton'ın, soruşturma raporunu açıkladıktan sonra emekli olmaya karar vereceği sanılıyor.

Doktor David Kelly kimdi?

Oxford Üniversitesinde mikrobiyoloji eğitimi alan David Kelly, 1984'te Savunma Bakanlığı için çalışmaya başladı.

Bu dönemde bakanlığa ya da bakanlığa bağlı kurumlara danışmanlık yapıyordu.

Doktor David Kelly

59 yaşındaki Kelly, silah denetimleri konusunda uzmandı ve Körfez savaşı sonrasında 1991'den 1998'e kadar Irak'ta Birleşmiş Milletler silah denetçisi olarak görev yapmıştı.

Meslekdaşları David Kelly'yi son derece profesyonel ve saygıdeğer bir kişi olarak tanımlıyorlar. Hatta Kelly Nobel Barış Ödülü'ne de aday gösterilmişti.

Kelly evli ve 3 çocuk babasıydı.

Soruşturma nasıl yürütüldü?

Soruşturma kapsamındaki oturumlar Londra'daki Ağır Ceza Mahkemesinin salonlarında yapıldı. Tüm oturumlar halka açık olarak yürütüldü ancak salondan ses ve görüntü yayınlanmasına izin verilmedi.

Doktor Kelly'nin bazı yakınları, İngiliz istihbarat servisi MI6 başkanı Sir Richard Dearlove ve hassas bir görevde bulunan bir istihbarat görevlisi ifadelerini kurulan ses bağlantısı aracılığıyla verdiler. Başbakan Blair de dahil, ifadelerine başvurulun diğer şahıslar oturumlara bizzat katılıp soruları yanıtladılar.

Soruşturmanın ilk aşamasında ilgili tüm tanıkların sorgulanmasıyla olayların gelişimi kronolojik bir düzene kondu.

İkinci aşamada ise bazı tanıklar yeniden ifade vermeye çağrılırken, bazı yeni tanıkların BBC'in ve hükümetin avukatlarınca da sorgulanmasına izin verildi.