Kamil Erdoğdu Pekin

	Çin'de fiyatı en fazla artan ürünlerden biri et.

Bu kelimelerin içinin boş olmadığı, Çinlilerin yaşamında her geçen gün meydana gelen değişikliklerle de görülüyor.

Bunlara son aylarda yeni bir kelime eklendi: Enflasyon.

Çin'de geçen Ocak ayında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yüzde 7,1 oranında artarak, son 11 yılın en yüksek düzeyine ulaştı.

Ocak ayında gıda fiyatları, bir önceki yılın aynı dönemine oranla 18,2 ve yemeklik yağ fiyatları yüzde 37,1 arttı.

Çinlilerin en önemli besin maddelerinden biri olan domuz etinin fiyatındaki artış ise Ocak ayında yüzde 58,8'i buldu.

Bunun üzerine yılın ilk çeyreğinde gıda fiyatlarındaki artış yüzde 21'i bulunca, halktaki kaygılar da arttı.

Bu durum en çok, harcamalarının önemli bölümünü beslenme kaleminin oluşturduğu dar gelirli kesimi etkiledi.

Çin'de yaşayan yabancılar için ise durum dar gelirliler kadar vahim olmasa da, pek iç açıcı değil.

Zira gittikleri lokantada öncekine göre daha fazla hesap ödeyen yabancılar, gelirleri genellikle dolar olduğundan Çin parasının değer kazanmasından da olumsuz etkileniyor.

Sebep kar felaketi mi?

Çin'in tanınmış ekonomistlerinden Li Yining, ülkedeki enflasyon baskısının daha önce görülmemiş faktörlerin ortak etkisinden kaynaklandığını ve buna karşı çok dikkatli önlem alınması gerektiğini belirtti.

Li döviz rezervinin büyüklüğü, Çin parasının değer kazanması, yurt dışından para girişinin artması ve tedavüldeki para akışının hızlanmasının daha önce karşılaşılmamış sorunlar olduğunu ifade ediyor.

Enflasyonun nedenleri konusunda ise Çinli ekonomistler farklı şeyler söylüyor.

Devlet İstatistik Bürosu Başekonomisti Yao Jingyuan, yılın ilk aylarında ülkenin bazı bölgelerinde yaşanan son 50 yılın en ciddi kar felaketini enflasyonun başlıca unsurları arasında gösteriyor.

Pekin Üniversitesi'nden Prof. Song Guoçing ise kar felaketinin Ocak ayındaki enflasyona etkisinin sınırlı olduğunu, bu felaketin etkisinin uzun vadede görüleceğini savundu.

	Çinliler dünyadaki olimpiyat meşalesi protestolarını dikkatle izliyor.

Song basında yer alan yorumunda, enflasyonun sebebi olarak yükselen para arzını gösterdi.

Faiz oranlarını artırma dahil alınan önlemlerin yetersiz kaldığını öne süren Song, Çin'in ticaret fazlasındaki artışın yavaşlamasına rağmen, sıcak para akışının sürdüğüne ve daha çok kişinin hisse senetleriyle borsaya yöneldiğine dikkat çekti.

Çin'deki fiyat artışının nedenlerini uzatmak mümkün. Dünyada bakır, alüminyum, demir cevheri, ham petrol ve doğal gaz gibi hammadde ve enerji fiyatlarının artması, bu ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılayan Çin'de maliyetleri artırdı.

Bu arada yeni İş Yasası ve İş Akdi Yasası ile ücretlerin de artması, maliyetleri artıran diğer bir unsur oldu. Bu gelişmeler Çin'i geri dönülemeyecek şekilde yapısal enflasyonla tanıştırdı.

Gıda fiyatlarındaki artışın nedenlerine domuzlarda görülen hastalığı, kuş gribi salgınını, zaten dünyadaki ekilebilir toprakların yüzde 7'si ile dünya nüfusunun beşte birini besleyen bir ülkede ekilebilir toprakların azalmasını ve toprak kalitesinin düşmesini ekleyebiliriz.

Hükümete tepki beklenmiyor

En son Çin Devlet Konseyi'nin Başbakan Wen Jiabao başkanlığında 16 Nisan'da yapılan toplantısında, ekonominin hızlı gelişmesinin aşırı ısınmaya, yapısal nedenlerden kaynaklanan fiyat artışlarının da hissedilen enflasyona dönüşmesini önlemenin makro kontrol çalışmalarının önceliği olmaya devam ettiği belirtilerek, özellikle fiyat artışı ile enflasyonun önlenmesi için yoğun çaba harcanması istendi.

Gıda fiyatlarındaki artışın Çin halkının yönetime karşı tepki göstermesinin nedeni olabileceğini söylemek, en azından şimdilik çok zor.

Zira hangi kesimden olursa olsun Çinliler başta bahsettiğimiz reform ve dışa açılmadan bir ölçüde pay alıyor ve yönetimi esas sınama alanı olarak yolsuzlukla mücadeleyi görüyor.

Ayrıca bu yıl Çin'de Olimpiyat Oyunları düzenlenecek ve yediden yetmişe bütün Çinliler, bunun dünyaya imaj sunmak için çok önemli bir fırsat olduğunun bilincinde.

Bu nedenle Çinliler olimpiyat meşalesinin dünya turunu, artan gıda fiyatlarından daha fazla önemsiyor ve meşale koşusunun Paris ayağındaki Çin karşıtı gösterileri kınamak için Fransız mallarını boykot etmeye hazırlanıyor.

Birkaç gündür Çinli internet kullanıcıları sohbet sitelerindeki isimlerinin yanına kalp işaretiyle birlikte "I love China" yani "Çin'i seviyorum" yazısını koyarak, Çin karşıtı gösterilere tepkisini sergiliyor.

Özetle Çinlilerin en azından olimpiyat oyunları sonuna kadar, sofralarına koyacakları yemekten "daha önemli" konuları olacağını söyleyebiliriz.