Alistair Leithead Kabil

Otomobilimizin kumando tablosunda , saatin yanına yerleştirilmiş küçük gösterge dışarda hava sıcaklığının eksi dört derece olduğuna işaret ediyordu.

Ama bu soğuk havayı yadırgamamak lazım.

Öyle ya, daha sabahın altısında, bir Ocak ayında Kabil'deyiz şimdi.

Güneş kenti yavaş yavaş aydınlatmaya başlarken, kuzeye doğru giden yola girerek Kabil'den ayrıldık.

Karların erimeye yüz tuttuğu, yerlerin karla çamur arası bir karışımla kaplandığı kalabalık sokakları geride bırakarak Bagram'daki büyük Amerikan hava üssünün bulunduğu Şomali ovasını geçip Hindu Kuş dağlarının kar kaplı tepelerine doğru yol almaya başladık.

Güneş kar kaplı dağları kırmızıya boyamaya başlarken otomobildeki termometre eksi altı, eksi sekiz diye düşmeye başlayıp eksi onbirde karar kıldı.

Pırıl pırıl, masmavi bir gökyüzü.

Göz alabildiğince açık bir hava.

Üzerini karların pudra şekeri gibi kapladığı ceviz ağaçlarının, dağların yamaçlarına tutunmaya çalışır izlenimi veren taş evlerin yanından geçtik.

'Kadınlar gözden kayboluyor'

Çarşafa bürünmüş kadınlar, gökyüzü rengindeki burkalarıyla yamaçları tırmanan kadınlar, birazdan kara gömüle gömüle tırmandıkları yamaçları gerisinde gözden kayboluyorlar.

Fırtınaya yakalanıp kara saplanmış kimi araçların üst bölümlerini seçmek de mümkün zaman zaman.

Yol kenarına dikilmiş, ilerde tehlikeli virajlar olduğunu haber veren işaret üçgen biçimli tabelaları da gözünüzü biraz zorlarsanız görebiliyorsunuz.

'Hava şartları Afganları ürkütmüyor'

Ancak Afganlar, öyle rüzgarla oluşmuş, iki metre yükseklikteki kar yığıntılarına, ya da hava sıcaklığının biraz düşmesine falan pabuç bırakıp, anormal denilebilecek aşırı hızda otomobil kullanmaktan vazgeçecek insanlar değil.

Tabii önce dizel motorlarının buzunun çözülmesi gerek.

Doğrusu ben yakıt deposunun altında ateş yakmanın motoru çalıştırmak için en iyi yöntem olacağını akıl etmezdim ama Mezar-ı Şerif'e giden yolda pek tutulan bir yöntem bu.

4 çeker aracımızın arka tekerleklerine kar zincirlerini takmış ve karlı buzlu yollardan rahatlıkla ilerlemiştik.

Demeye kalmadı.

Önümüzdeki yol kavşağına yaklaşırken, arkamızdan durmadan korna çalarak ve toz gibi karları püskürterek üzerimize doğru gelen, içi yolcu dolu, tepesinde üst üste yerleştirilmiş çantaları, valizleriyle bir otobüsün yolda kayan tekerlekleriyle hızla yanımızdan geçip gittiğine şahit olduk.

Yanımdaki Afgan meslekdaşım Mahfuz, "Bu Pençşirliler gerçekten deli bana sorarsanız" dedi, hiç kılını kıpırtdatmadan.

Kavşağındaki işaretlere baktığınızda sola dönünce Mezar-ı Şerif'e, sağa dönünce Pençşir vadisine gidebileceğini görüyorsunuz.

Hani Rusların bir türlü dize getiremediği Mücahitlerin kalesi olan bölge.

Mücahitlerin kalesi Mezar-ı Şerif

Çok geçmeden Salang Tüneli'ne yaklaştık.

Kuzeye açılan kapı burası.

Rüzgarın toz halindeki karları, yılan gibi bir o yana bir bu yana sürüklediği buzlu yoldan geçip, birden insana öbür dünyaya gittiği hissi veren, karanlığa ve egzos borularından çıkan dumana boğulmuş tünelin ağzında bulduk kendimizi.

O duman içinde kırık dökük bir kamyonun üzerimize doğru ilerlediğini zor görüp direksiyonu kırdık.

Biraz sonra tünelden çıkıp, bu kez termometrenin eksi dokuza yükseldiğini gördükten sonra tekrar tırmanmaya başladık.

Bu yolculuk bizi, Afgan çiftçilerin haşhaş üretmekten vazgeçmeye ikna edildiği bir iki bölgeden birine götürüyordu.

Yerel valinin gücü ve kararlılığını ortaya koyan, görece güvenli, ve kamu düzeni kurulmuş bölgede gerçekten etkileyici bir başarı bu.

Vali bana halkı haşhaş ekiminden nasıl vazgeçirdiğini anlatan bir kitapçık gösterdi.

Parlak kağida basılmış bir rehber bu aslında.

Kitabın kapağında valinin resmi var.

Valinin kitapçığı

Yöre halkının giydiği şalvar kamiz dedikleri giysiyle çekilmiş, elinde bir sopayla haşhaş ezerken gösteriyor onu bu fotoğraf.

Oysa aynı kişi şimdi karşımda, üzerinde İtalyan elbisesi ve Gucci ayakkabılarıyla dikkat çekiyor.

Resimdeki adamla sanki hiç alakası yok.

Ona, kamyonlarıyla İran'a ve Orta Asya'ya afyon kaçıran çetelerle ilintisi olduğu söylentilerini aktardığım zaman da kahkahalarla güldü.

Ne var ki ertesi günü tanıştığımız adam yolsuzluk yapan yetkililer konusunda tamamen farklı öyküler anlattı.

Pazara gitmek için yola çıkmış, üzeri çıra dolu heybelerle yüklü eşeklerin ve develerin yanından zorlukla geçerek giden otomobilimizle bir evden diğerine gidip bölge halkıyla konuştuk.

Odun sobalarının önünde ellerimizi oğuşturup bol bol çay içtik.

Sonunda, sakallı uyuşturucu kaçakçılarının bize başka yerden elde ettikleri afyonu ve keneviri göstermekten hiç kaçınmadıkları, kerpiç evlerin oluşturduğu bir köye vardık.

Uyuşturucu kaçakçılığı bu köyde anlaşılan haşhaş yetiştirmekten daha karlı bir iş.

'Kaçakçılık bu köyde daha karlı'

Mezar-ı Şerif'e döndüğümüz zaman, ünlü türbenin yanından dolanıp, cep telefonlarının satıldığı bir o kadar ünlü pazardan geçtim ve yine çay içip kebapla pilav yemek için gezintime ara verdim.

İşte tam o sırada telefonum çaldı.

Kabil'deki bir arkadaşım beş yıldızlı Serena Oteli'nden arıyordu.

Oteldeki patlama

Başkentin cennet sayılabilecek huzurlu bir oteli burası.

Ama arkadaşım telefon etmeden biraz önce bir bomba patlamış orada.

Arkadaşımla konuşurken, telefondan, bağırışıp çağrışanların sesini de duyuyordum.

Sekiz kişi ölmüş, çok kişi de yaralanmıştı.

Afganistan'da uluslararası yardım kuruluşlarında çalışanları ve sivilleri esas olarak hedef alan ilk saldırıydı bu.

Ertesi gün Kabil'e döndüm hızla ve bu haberi geçtim.

Salang tünelinin insanı başka bir dünyaya götüren karanlığından çıkıp Kabil'e doğru ilerlerken ne kadar farklı bir manzara vardı önümde.

Batılıların batılı oldukları için öldürüldükleri kentte, bu ülkenin bütün güzellikleri unutulmuştu sanki.