Rus helikopterlerine yabancı değildi... 1980'lerde Afgan ordusunda bir paraşütçüyken, mücahitlere karşı Rusların yanında savaşırken pek çok kez bu helikopterlerden savaş alanlarına bırakılmış.

Frunze Sovyet Askeri Akademisi mezunu olan General, Taleban'ın iki dev buda heykelini yok etmesiyle dünyaya adını duyuran Bamiyan'da, yakıt ikmali yaparken de mürettebatla akıcı bir Rusçayla sohbet ediyordu.

Sonra yeniden havalandık. Altımızda kimi zaman teğet geçtiğimiz, kimi zaman derin vadiler halinde uzanan kırmızı, yeşilimtrak kayalar...

Ara sıra evler gördük. Kayalar üzerinde akıl almaz şekilde asılı gibi duruyorlardı.

Ve General bunların hepsini zihnine kazımak istermişçesine tüm yol boyu camdan baktı.

Doğduğu ama yıllardır uğramadığı yere gidiyorduk. O giderken adı başkaymış. Şimdi ise memleketi, Afganistan'ın en yeni ve en uzak vilayeti Daykundi.

Ancak bu yeni ad yöre halkına bir kimlik duygusu aşılayamamış. Halk ihmal edilmiş hissediyor.

Kentin önde gelenlerinin toplandığı Şura'da soruyorlar: "Neden biz unutulmuş bir ada gibiyiz?" O da yakınlarda Kabil'de başına geleni anlatıyor: Milletvekillerine memleketenin adını söylediğinde "Neresi?" diye sormuşlar.

General de öfkelenmiş:"Neden böyle oluyor, biz bir günah mı işledik?" diye soruyor" şura mensuplarına...

Yanıt basit: Muhtemelen evet. Çünkü Daykundi'de geçen yıl hala afyon üretiliyordu.

Dolayısıyla afyondan temizlenmiş vilayetlere sunulan birer milyon dolarlık kaynağa hak kazanamadılar.

Geçen yıl afyon hasadında müthiş bir artış olmasına rağmen, Afganistan'da, bu konuda iyi haberler de var.

Afyondan arındırıldığı ilan edilen vilayetlerin sayısı bu yıl altıdan 13'e yükseldi. Yani sayı tüm vilayetlerin yarısından biraz az...

Üretimin en yaygın olduğu Helmand ve Uruzgan'a komşu olan Daykundi'nin güney kesiminde ise üretim sürüyor.

General Hudeydad, elinde bir milyon dolarlık çeki sallayarak, mümkün olduğunca çok vilayeti ziyaret ediyor; halkı afyon üretiminin yanlış olduğuna ikna etmeye çalışıyor.

Bu toplantıda konuşan polis müdürü ise, muhtemelen oradaki çiftçilerin öfkesini de dile getiriyordu. "Bu çiftçiler afyon ekmiyor; o zaman neden bu toplu cezalandrımaya hedef oluyorlar?" diye sordu.

Savaşların yarattığı sorunlara ek olarak, Afganistan uzun süredir kuraklığın pençesinde.

2001 yılından bu yana yağmurlar olması gereken düzeyde değil. Daykundi'nin merkezine yakın vadide, neredeyse kurumuş haldeki nehir yataklarının kıyısında pek çok badem ağacı çoktan ölmüş.

Polis müdürü, halkın 'ne yaşar ne yaşamaz durumda olduğunu, bir kabusun ortasında olduklarını, arada kaldıklarını' söylüyordu.

Kanun ve asayişten sorumlu bir yetkili için beklenmedik bir şekilde konuşuyordu: "İnsanların neden afyon yetiştirdiğini anlamanız gerek. Çok yoksullar."

Mesele şu ki, Taleban'ın devrilmesinden altı yıl sonra; uyuşturucuya dayalı ekonomi, diğer herşeyden çok daha büyük boyutta...

Bu durumda General insanları hükümetin ve uluslararası toplumun iyi niyetli olduğuna ikna etmekte zorlanıyor.

Afganistan dünyadaki yasadışı eroin üretiminin neredeyse hepsinden sorumlu.

İngiltere liderliğinde yürütülen uyuşturucuyla mücadele siyasetlerinde ise çok farklı yöntemler denenmiş olmasına rağmen, tam bir başarı sağlandığı söylenemez.

Uyuşturucu üretilen alanlarda kalkınma amaçlı olarak harcanması düşünülen on milyonlarca dolar bir banka hesabında duruyor.

Bürokratik sorunlar paranın harcanmasını neredeyse imkansız kıldığından, şimdiye dek paranın yüzde birinden azı kullanılabildi.

Fonun kullanım koşulları şimdi ivedilikle gözden geçiriliyor. Afyon üretiminin ne kadarının ortadan kaldırılması ve uyuşturucuyla mücadele siyasetinin Taleban ile mücadele çerçevesine nasıl oturtulacağı konusundaki tartışmalar sürüyor.

Daykundi'deki çiftçilerden birisi, General Hudeydad'a Daykundi'de üretilen tüm afyon mktarının Helmand'da sadece bir çiftçinin yetiştirdiği kadar olduğunu söyledi.

General bu sav karşısında onları ikna etmek için elinden geleni yaptı ama elindeki imkanlar da sınırlıydı...

Bu eski komünist general; 1992'de komünistlerin devrilmesinden sonra kurulan kısa ömürlü mücahit hükümetinde güvenlik bakanı olabilecek kadar atik ve becerikliydi...

Hemen ardından Afganistan'ın en korkunç iç savaşı patlak verdiğinde, sığınma talebiyle İngiltere'ye kaçtı.

Şimdi başka bir devrin, başka bir hükümetinde görev yapıyor.

Hala Rus helikopterlerine biniyor, sevdiği toprakların üzerinden geçiyor. Bu topraklar ise hala barışa kavuşmayı bekliyor...