Daniel Schweimler BBC

	Alberto Korda Che'nin ünlü fotoğrafını 47 yıl önce çekmişti

Bu bölgede düzenli olarak yapılan protesto gösterilerinde, Alberto Korda'nın çektiği o ünlü fotoğrafın basılı olduğu t-shirt'ten giymeyen, Che'nin fotoğrafı basılı bayraklar sallamayan gerçek gösterici sayılmıyor.

Arjantinli futbolcu Diego Maradona'nın ardından, birçokları da kollarına Che dövmesi yaptırmış.

Arjantin'de en az üç 'Che' müzesi var. Dördüncüsünün de doğum yeri olan Rosario kentinde kurulması planlanıyor. Kent sakinleri niçin bunca geç kalındığını soruyorlar. Yerel turizmciler, Che'nin Latin Amerika yolculuklarının haritalarını sunuyor meraklılara.

Ben bir ara Küba'da yaşadım. Eski bir devrimci olan komşum, bir defasında Che'ye yemek pişirdiğini anlatmıştı. Bir tatlı yapmış. Che o kadar beğenmiş ki, iki porsiyon yemiş. Komşu kadın, adeta İsa’dan söz eder gibi anlatıyordu bu öyküyü.

Latin Amerika'daki birçokları için Che, böyle bir yere sahip.

Küba'nın merkezindeki Santa Clara'da Che için yapılan dev anıtı ziyaret ederken, cep telefonum çaldı. Mozolede yalnız başınaydım. Anlaşılan bana öyle gelmişti; zira karanlıktan çıkagelen bir güvenlik görevlisi o büyük adamın anısına saygısızlık ettiğim için azarladı beni.

Che hakkında kötü konuşmak olmaz!

Dünyanın diğer ülkelerinde küçük çocuklar çocuk şarkıları ve tekerlemeler öğrenirken, Kübalı çocuklar Che şiirlerini ezberliyorlar. Oğlum Benjamin'in dört yaşındayken ezberlediği ilk şiir de bir Che şiiri olmuştu. Küba'da Başkan Fidel Castro'yu nazik bir dille eleştirebilirsiniz belki. Ne de olsa o da bir insan. Ama Che hakkında kötü konuşmak olmaz!

Ama bu durum hep de böyle olmadı aslında. Che Guevara, Başkan Castro'yla arasının bozulduğu ve seyahate çıktığı yıllarda ya da sağcı ve askeri yönetimler altındaki Latin Amerika ülkelerinde bugünkü kadar öne çıkan bir isim değildi. Sovyetler Birliği'nin çökmesiyle en önemli desteğini kaybeden Küba'nın turizmden medet ummaya başlamasıyla Che'nin imajı da yararlı bir pazarlama aracı oldu. Fidel Castro yönetimi de, bunalımlı dönemlerde, çalışkan, disiplinli, dürüst, az yiyip az içen Che'yi, Küba halkına bir örnek ve bir esin kaynağı olarak gösterdi. Latin Amerika'nın geri kalan bölümünde de, gerek sağda, gerekse solda, politikacıların yerine getirmedikleri taahhütlerden dolayı düş kırıklığına uğrayan birçokları için, Che'nin dürüstlüğü büyük ilgi çekiyordu.

Che'yi, Bolivya'da çarpıştıkları dönemden iyi tanıyan Ciro Bustos, Che'nin 40. ölüm yıldönümü dolayısıyla bir Arjantin gazetesine verdiği mülakatta, "O hepimizin, olmak ve başarmak istediği ama yapamadığımız her şeyi simgeliyordu. O yaptı. O yapabildi.' diyor.

Ünlü yıldızlar gibi genç yaşta öldü

Esneto Guevara, 40 yıl önce CIA desteğindeki Bolivya askerlerince öldürülmemiş olsaydı bugün 79 yaşında zayıf bir adam olacaktı. Bütün ünlü yıldızlar gibi, genç yaşta öldü. Yakışıklı, sıcakkanlı, çekici, daha iyi bir dünyanın var olduğuna ve bunu elde etmek için sonuna dek çaba harcanması gerektiğine inanmış bir insandı. Küba devriminde Fidel Castro'yla birlikte zafer kazandıktan sonra, Afrika'da, Güney Amerika'da halk ayaklanmaları başlatmaya girişti. Kongo'da yedi ay süren macerasının tam anlamıyla bir felaket olduğunu sonradan kendi de itiraf etmişti. Bolivya'dayken kendisine bağlı güçlerle, yerel komünist parti arasında ayrılık baş göstermiş; sonra da Che, uğruna çarpıştığı köylülerin desteğini toplayamamıştı.

Ancak Che, yaptıklarından çok temsil ettikleriyle var. Ve birçokları için de farklı farklı şeyleri simgeliyor. Öğrenci odasındaki poster, t-shirt, moda dünyasında kullanılan imajı, votka ve otomobil satmak için pazarlanan silueti... Che'nin yüzü, müzik albümlerinde yer aldı; barlara onun adı verildi; hakkında çeşitli filmler çevrildi. Ve bunların hemen hepsinde de üç aşağı beş yukarı olumlu bir bakışla yansıtıldı Che.

Guevara'yı tanımış olan herkes, "Bugün yaşıyor olsaydı, imajının böylesine kullanılmasından ve suistimal edilmesinden nefret ederdi." diyor.

Geçen ay, Ajantin'in kuzeyindeki bir bölgenin yönetiminde görevli bir bakanla mülakat yaptım. Bazılarının yolsuzlukla suçladığı, bazılarının da bölgedeki yoksulluk ve beslenme yetersizliğinden sorumlu tuttuğu gerici bir adamdı. Ve bu bakanın masasında Che Guevara'nın resmi olan bir kartpostal duruyordu.

Bakanın basın danışmanı resme baktığımı fark edince, "O bizim fenerimiz, esin kaynağımız." dedi.

Bir düşünce adamı, bir şair olan Che'nin Santa Clara'daki mezarında döndüğünü hissettim adeta. Ve telefonum çaldığı için beni azarlayan güvenlik görevlisini rahatsız ettiğini düşündüm.

"Che, geleceğin insan modelidir"

Latin Amerika'daki hemen herkes ve dünyanın diğer bölgelerinde de birçokları, Ernesto Che Guevara'nın neyi savunduğunu bilmese bile, en azından kim olduğunu bilir.

Guevara'nın öldürülmesinden bir hafta sonra, Başkan Fidel Castro, Havana'daki Devrim Meydanı'nda yaptığı konuşmada, Che'nin geleceğe ait olan bir insan modeli olduğunu söylemişti.

Che efsanesi de herhalde o anda doğdu. Ve giderek büyüyor, büyüyor...

Haksızlıklarla çarpışma gereği sürdükçe, ya da otomobil veya votka satışlarını pekiştirmek gerektikçe...