Tim Franks BBC

	Modiin İllit'teki İsrailli yerleşimciler, evlerinin ellerinden alınmasından endişe ediyor

Hakkında uluslararası tutuklama emri varmış. İsrail'in en büyük emlak skandalının bir numaralı sanığı.. Şirketi 400 milyon dolar borçla battı.

Komşum Boaz Yona'nın şirketi, işgal altındaki topraklarda faaliyet gösteriyor. İnşa ettikleri de Yahudi yerleşim merkezlerini oluşturan kırmızı kiremitten çatıları olan birkaç evden ibaret değil sadece. Dev projelerden bahsediliyor...

Modiin İllit, Tel Aviv'le Kudüs arasında Batı Şeria'nın batı kıyısında bir yerleşim merkezi. Demir kapı ve koruma görevlilerini geçtikten sonra etkileyici bir çevre düzenlemesine sahip, yüksek binalardan oluşan bir başka dünyayla karşılaşıyorsunuz. Nüfusu 37 bin civarında.

Ancak buralardaki bazı Yahudiler bugünlerde tedirgin. Sol eğilimli Barış Şimdi adlı İsrailli bir grup çevrede yaşayan Batı Şerialı bazı Filistinlilerle birlikte inşaat faaliyetlerini durdurma kararı aldırınca Yona'nın müteahhitlik şirketi Heftsiba da zorluklarla karşılaşmaya başladı. Şikayet konusu yalnızca şirketin Filistinlilere ait, yani özel mülk toprakların üzerine inşaat yapıyor olması değildi. İddiaya göre şirket 1500 konut inşa etmek için izin aldığı yerde üç bin konut yapıyordu. İsrail Yüksek Mahkemesi davacıların yani Filistinli mülk sahipleriyle Barış Şimdi'nin lehine karar verdi ve inşaatın durdurulmasına hükmetti. Krizden etkilenenler kaygılı.

İsak da bu kaygıları taşıyanlardan biri. Soyadını açıklamak istemedi. 26 yaşında iki çocuk babası. Tezgâhtar olarak çalışıyor, Modiin İllit'te yaşayanların çoğu gibi koyu Yahudi. Yüzlerce, belki de binlercesi gibi şirketten ev alabilmek için elinde avucunda olanların üstüne borçlanmış. Dört hafta önce de gecenin bir vakti Heftsiba'nın çökmekte olduğu dedikodularıyla uyanmış, üstüne üstlük şirketin alacaklılarının evine el koyma ihtimali de var.

Şafak sökmeden İsak ve yüzlerce diğer aşırı dinci Yahudi henüz bitmemiş evlerine koşmuşlar. Ben kendileriyle karşılaştığımda kendisi ve kayınpederi olabildiğince hızla, evi yaşanabilir hale getirmek için durmaksızın çalışıyorlardı. Kudüs'ten eşini ve çocuklarını da taşımış eve. Ama elektrik yok. Bazı bölümleri dökülüyor. Evden kovulup kovulmayacağı konusunda hiçbir fikri de yokmuş.

Nerede olursa yaşamaya da hazırım diyor ama bunun iyi bir bedeli olmalı görüşünde. İsak ideolojik yerleşimci olmadığını söylüyor ve kendini buraya ucuz bir ev umuduyla geldiğini söyleyen ekonomik yerleşimci olarak niteliyor.

	İşgal altındaki bölgede ev almak eskiden düşünüldüğü gibi kazancı kesin bir yatırım değil

Birkaç kilometre uzakta Filistinlilerin yaşadığı komşu Beylin köyünden Ali Ebu Samara İsak'ın içinde bulunduğu durumdan üzüntü duymuyor. Tarlaları ve bahçelerinin yüzde 80'ini, yani yaklaşık 100 hektar toprak kaybetmiş. "Çalındı, İsrailliler tarafından çalındı." diyor. İsrail mahkemesine başvurmuş, haklılığı teslim edilmiş. Ama 1999'da İsrail ordusu topraklarına el koyup, zeytin bahçesini buldozerlerle yerle bir etmiş.

Ebu Samara İsrail şirketleri Modiin İllit ve çevresinde ne tür inşaat faaliyetinde bulunurlarsa bulunsunlar topraklarını geri alacağında ısrarlı. Sıcak bir Ağustos gününde bunun kısa sürede nasıl gerçekleşeceğini görmek çok güç. İsrailli yetkililer varsayılan Filistin devlerinin sınırlarını çizmekte gönülsüz davranıyor. Ama Modiin İllit gibi büyük yerleşim merkezlerinin Filistinlilere devredilmesinin kendi ifadeleriyle hayal bile edilemeyeceğini savunuyorlar. Bunlar diplomasi sürecinde ele alınacak zorlu konular. Ama belki de komşum Boaz Yona ve inşaat şirketi ve Modiin İllit yerleşim merkezinde yapımı tamamlanamayan inşaatlardan İsraillilerin alacağı ders işgal altındaki bölgede ev almanın eskiden düşünüldüğü gibi kazancı kesin bir yatırım olmadığıdır.