Osman İkiz İsveç

	Gazete Muhhammed Peygamber eskizleri yayınlayarak tepki çekmişti

Sanat deyince insanın aklına öncelikle estetik, zarafet, yaratıcılık, felsefi derinlik gelmekte.

Ama propaganda sanatında, hele sanatçı muhalif konumdaysa, estetik katliam tehlikesi hayli büyük.

Danimarka'da yayımlanan Muhammed Peygamber karikatürlerini hatırlayalım.

Yayımlanmasını savunanların bile hiçbir sanatsal özellik bulamadığı bu karikatürlerin neye hizmet ettiğini gördük.

Karikatürleri yayımlayan Jyllands Posten gazetesinin yönetmeniyle, karikatürlerin yayımlanmasını savunan aydınlar ve politikacıların hareket noktası da sadece yaratma ve ifade özgürlüğünün sınırsız olduğu savıydı.

Muhammed karikatürleri

Aynı tartışma bugünlerde İsveç'te tekrar alevlendi.

İsveçli bir sanatçının, bir yol kavşağında ortadaki göbek için tasarlamış olduğu heykelin eskizi, bir yerel gazetede yayımlanınca Müslümanlar gene protesto eylemlerine başladılar.

Bakalım olay geçen defa olduğu gibi büyüyecek mi ?

Ama beni düşündüren ''Kör parmağım gözüne '' misali bu eskizin neden yayımlandığı.

Gazetenin yönetmeni ifade özgürlüğünü savunuyor.

Bunca yıllık gözlemlerime dayanarak Kuzeyli aydın ve sanatçılardaki şu eğilimlerden söz edebilirim.

Başarılı yazarlar, iyi ressam ve heykeltraşlar kendilerini eserleriyle gösteriyorlar.

Yaratıcılıkta başarılı olamayanlar ise kendilerini ucuz yollardan tanıtmaya çabalıyorlar.

Örneğin ''Kavşak Köpeği Muhammed'' adı verdiği heykeli tasarlayan sanatçı da tanınmış biri değil.

Propaganda sanatı

Tıpkı 2004'teki Soykırım konferansında skandala yol açan sanatçı çift gibi.

Onlar da Uluslararası Soykırım Konferansı vesilesiyle, Tarih Müzesi'nin bahçesindeki esntellasyonda içi kanla doldurulmuş bir havuz hazırlamışlardı.

Havuzun içinde masumiyetin simgesi olarak küçücük beyaz bir yelkenli görülüyordu.

Beyaz yelkende de bombalı intihar eylemi gerçekleştiren Filistinli genç kızın fotoğrafı vardı.

Havuz başına gelen İsrail'in Stockholm büyükelçisi, manzarayı görünce, davetli diplomatların önünde, kenardaki spot lambasını kaptığı gibi havuza fırlatmış, İsrail de kültür bakanlığına bağlı müzede böyle bir sergiye izin verilmesini protesto ederek konferanstan çekilmişti.

6-7 yıl önce Stockholm'un yürüyüş caddelerinden birinde çok sofistike bir sanat çalışması olarak tanıtılan bir enstellasyon gerçekleştirildi.

Caddenin iki tarafına bağlanan bir çamaşır ipine, iç çamaşırları asılmıştı.

Ama iç çamaşırlarının iyi yıkanmadığı, dahası dışkılı oldukları görülüyordu.

Meğerse ''İdamdan önceki son yemek'' adlı bu sanat etkinliğiyle Birleşik Amerika'daki idam cezaları protesto ediliyormuş.

İç çamaşırlarındaki dışkı da idam edileceklerin son yemekleriymiş.

Seyredenlere pes dedirten bir etkinlikti ama sanatçılar kendilerinden, övgüyle olmasa da, söz ettirmeyi başardılar.

Protestan kültür

Herkesten akıllı ve becerikli oldukları inancı iliklerine işlemiş, insan hakları ve adalet mücadelesinde kendilerine peygamberlik süsü veren Kuzeyli sanatçılar için devletin sunmuş olduğu oldukça geniş maddi olanaklar bulunmakta.

Bu yardım politikası galiba yaratıcılığı körelttiği gibi, gerçekçi olmayan bir özgüven duygusu yaratmakta.

Bu özgüven duygusuyla, protestan kültürün reaksiyoner karakteri ''Kaş yapayım derken göz çıkartan'' sanatçılar yaratıyor.

Bu sanatçılar kendilerinden söz ettirmek, gazeteler satışlarını artırmak, aydınlar kariyer için, bazen fikir ve ifade özgürlüğü, bazen sanatçı özgürlüğü adına, hakareti, aşağılamayı sanat diye sundukça, dünyayı kaynayan kazana çevirenlerin işini kolaylaştırmaktan başka bir işe yaramayacaklar.