Güneş Çelikkol Buenos Aires, Arjantin

	Chavez yemin töreninde başkanlık nişanını sol omuzuna astıç

Bir televizyon kanalının lisans sözleşmesini yenilemeyeceğini açıklamasıyla başlayan tartışma daha sonlanmadan, bu defa da elektrik ve telefon işletmelerinin ulusallaştırıldığını duyurdu.

Hıristiyan ahlâkına, Simon Bolivar ve Karl Marx'a dayanan yeni bir toplumsal yapıdan söz eden Chavez, Venezuela anayasasında önümüzdeki aylarda yeni değişiklikler yapılacağını da söylüyor.

Konuşmalarında Marx, Lenin, Luxemburg, Mao ve Troçki'ye atıfta bulunan Chavez'e göre "Bolivarcı Devrim sürecini derinleştirerek Sosyalist Devrime dönüştürmenin zamanı geldi de geçiyor bile."

Liberal ve muhafazakâr kesimler Küba tarzı bir diktatörlük kurmaya çalışan, petrol gelirlerini har vurup harman savuran, halk dalkavukluğundan öte bir marifeti bulunmayan bir subay eskisi olarak görüyorlar Chavez'i.

Ancak Beyaz Saray'ın belâlısı konumundaki Başkan'a, Sosyalistler arasından da eleştirel yaklaşanlar var.

Bolivarcı devrimin işçi kitlelerine değil askerlere dayandığı, rüşvetçi bürokratlar ve yerel yöneticilerden oluşan yeni bir ayrıcalıklı sınıf yarattığı söyleniyor.

Yerel seçimlere katılım oranının hayli düşük olması, bir açıklamaya göre, Chavez'e destek verenlerin bile onun yerel adaylarına tepki duyduğunu gösteriyor.

Çalışanların Ulusal Birliği (UNT) adlı emek konfederasyonu ile radikal sol akımların birleştiği Devrim ve Sosyalizm Partisi (PRS) üyeleri, Chavez'le nasıl bir ilişki kurmak gerektiğini tartışıyorlar kendi içlerinde.

Tek parti tasarısı

Tabii, yalnızca Venezuelalılar'la sınırlı değil Chavez tartışması.

Arjantin solunun önemli isimlerinden İşçi Partisi (PO) lideri Jorge Altamira 'Venezuelalı Olsaydık Oyumuzu Chavez'e Verirdik' başlıklı bir imza metni yayımlayan Avrupalı sol entelektüellere verip veriştiriyordu geçtiğimiz haftalarda: "Biz vermezdik."

Chavez ile muhafazakâr İran lideri Mahmud Ahmedinejad arasındaki dostluğa değinen Altamira, solun en azından kadın hakları konusunda tutarlı olması gerektiğini savunuyor.

Uruguaylı Marksist Ernesto Herrera ise, Chavez'in devrimden yana tüm güçleri tek bir parti çatısı altına toplama girişimine kaygılı yaklaşan isimlerden yalnızca birisi.

	Chavez kendi yemin töreninden hemen sonra Nikaragua'ya uçarak Ortega'nın törenine katıldı.

Herrera sağcılara karşı Chavez'i desteklemek gerektiğini söylemekle beraber, tek parti tasarısına karşı çıkıyor.

Herrera'ya göre bu öneri, nüfusunun yarıya yakını hâlen yoksulluk sınırının altında yaşayan Venezuela'daki sol muhalefeti bürokratik çarkın denetimine almayı amaçlamakta.

Konu rüşvet, bürokrasi ve çoğulculuktan çıkıp da televizyon yayınlarına ve şirketlerin ulusallaştırılmasına geldiğindeyse, Latin Amerika solunun önemli kısmının Chavez'e destek verdiğini söylemek mümkün.

Tabii, merkez soldaki kimi önemli istisnalarla birlikte.

Nitekim elektrik ve telefon şirketlerine dair kararı Brezilya ve Bolivya hükümetlerince olumlu karşılanan Chavez'e en sert tepkilerden bazıları Arjantin'deki merkez soldan gelmiş durumda.

Venezuela'nın içişlerinin diğer ülkeleri ilgilendirmeyeceğini söyleyen Arjantin İçişleri Bakanı Anibal Fernandez, böylesi bir 'tehlikenin' Arjantin'de yaşanmayacağının güvencesini veriyor: "2001'de böyle bir tehlike vardı. Ama artık yok. Arjantin kapitalist bir ülkedir."

Merkez sol muhaliflerden Elisa Carrio ise kalkınmanın iki yolu bulunduğunu, ilk çizgiyi sosyal çatışmaları ve sınıf kavgalarını körükleyen, baskıcı ve sansürcü Chavez'in temsil ettiğini belirtirken, Arjantin'in izlemesi gereken örneğin Güney Afrika modeli olduğunu belirtiyor.

Demokrasi kapısı

Ancak Chavez'in yeni kararlarının onun baskıcı kimliğini göstermek şöyle dursun, gerçek bir demokrasiye giden yolun kapısını açtığını düşünenlerin sayısı da hayli fazla.

İktisatçı Atilio Boron, serbest piyasa ekonomisini savunanların toplam nüfusa oranının kamuoyu yoklamalarına göre yalnızca yüzde 30 olduğu Latin Amerika'da, nihayet toplumsal iradeyle uyumlu kararlar alındığını ifade ediyor.

	Hugo Chavez kabinesini tanıtırken.

Bazılarına göre, Latin Amerika'nın serbest piyasa ekonomisiyle bütünleşmesinin, anayasal hükümetleri yasadışı yoldan deviren ve pek çoğu sonradan yargılanan diktatörlerin eseri olduğu düşünülürse, Boron hiç de haksız sayılmaz.

Sosyolog Ricardo Sidicaro 90'lı yıllardaki tek tip düşünce biçiminin geride kaldığını, serbest piyasanın her zaman daha iyi işleyeceği tezini dayatan eski politikacıların yerine, farklı alternatifleri gündeme getirenlerin geldiğini belirtiyor.

Dünyaca ünlü film yönetmeni Fernando Solanas ise, 2002 yılındaki askerî darbe girişimini destekleyen televizyon kanalının lisansının yenilenmeyişini diğer ülkelere örnek gösteriyor.

Televizyon kanalının başına gelenler, Chavez'in baskıcı ve sansürcü zihniyetini mi yansıtıyor, yoksa askerî darbe girişimi sorumlularının geç ve yetersiz de olsa cezalandırılması anlamına gelen demokratik bir adım mı bu?

Bu soruya herkesin farklı bir yanıtı var elbette.

Ancak, bazılarına göre televizyon frekanslarının iş bitirici politikacılar tarafından, hiç kimseye sorulmaksızın birkaç sermayedara teslim edilmesinin demokrasiye aykırı olduğunu ve kötü sonuçlar vereceğini dile getiren Solanas'ın sözlerine kulak vermekte fayda var.

Çünkü editoryal bağımsızlığı güvence altına alan yasa ve düzenlemelerin, çalışanların iş güvencesi ve düşünce özgürlüğünü savunabilecek güçte sendikaların bulunmadığı Venezuela'da, bir televizyon kanalı sahibinin askerî darbe organizasyonuna katılması, gazetecilerin ise gerçek dışı haber üretmeye zorlanması mümkün olabilmişti.