Bülent Namal Bişkek, Kırgızistan

Ülkede yeni bir devrim olmasa da iktidarı uyarıcı bir hareket gerçekleştirildi.

2 Kasım itibariyle Alatoo meydanında toplanmaya başlayan göstericiler, sekiz gün süren eylemleri sonucunda varılan uzlaşmayla Sovyet döneminden kalma solgun yüzlü binaların aksine sokakları renklendiren kırmızı çadırlarını toplayıp evlerine döndüler.

Anayasa değişti; Kırgızistan, Bağımsız Devletler Topluluğu'nda başkanlık sisteminden parlamenter sisteme geçen ilk ülke oldu; Cumhurbaşkanının yetkileri sınırlandırıldı.

Böylece göstericiler; eylemleri boyunca, kent tuvaletlerinin ve akşamları sıcak yemeklerin meydana sokulmasının engellenmeye çalışılması yüzünden çektikleri sıkıntıları unuttular.

Protesto gösterileri sevinç gösterilerine dönüştü.

Eylem süresince düzenlenen konser ve yarışma gibi etkinliklerde yaşananlar da hoş bir anı olarak belleklere yerleşti.

Özellikle iktidarı destekleyen sanatçıların iktidar yanlısı göstericilerin, muhalefeti destekleyen sanatçıların da muhaliflerin bulunduğu meydanda konserler vermesi toplumda espri konusu oldu.

Yine yıl boyunca zaman zaman, yönetimin uygulamalarından rahatsızlık duyup özellikle kırsal bölgelerden gelerek 'Beyaz Ev'in önünde çadır kuran ve pankart açan üç beş kişilik gruplar da sokaktan geçenleri bir yandan gülümsetti, bir yandan sakin bir yaşama duyulan özlem duygusunu artırdı.

Tüm bunlardan sonra yaşanan yılın önemli gelişmelerinden biri, 17 Aralık Pazar günü hükümetin Anayasa değişikliği gereği istifa etmesiydi.

Ülkeyi erken seçime götürebilecek olan bu gelişme Kırgızistan toplumuna bir yeni yıl sürpriziydi adeta.

Cumhurbaşkanının istifasını kabul ettiği hükümet, yeni hükümet kurulana değin görevini vekaleten sürdürecek.

'Matruşkagate'

2006 yılının önemli siyasi gelişmelerinden biri de 'matruşkagate' skandalı oldu.

Toplumdaki popülaritesi giderek artan Ata Meken Partisi'nin muhalif lideri ve milletvekili Ömürbek Tekebayev, 6 Eylül'de gittiği Varşova'da havaalanı görevlilerine üzerinde taşıdığı 'matruşka'ların içinden çıkan uyuşturucuyla yakalandı.

Tutuklanan Tekebayev birkaç gün içinde serbest bırakıldı ve Kırgızistan'a döndü.

Kamuoyu Tekebayev'e komplo düzenlendiği konusunda hemfikirdi. Başbakan Feliks Kulov da Tekebayev'in masum olduğuna yüzde yüz inandığını açıkladı.

Olayın araştırılması için Cumhurbaşkanı bir devlet komisyonu kurdururken, Parlamento ayrı bir komisyon kurdu.

Parlamento komisyonu bu komployu düzenleyenlerin başında, aynı zamanda Cumhurbaşkanının kardeşi olan İstihbarat Örgütü Başkanının Baş Yardımcısı Canıbek Bakıyev'in bulunduğunu öne sürdü.

İstihbarat Örgütü Başkanı Busurmankul Tabaldiyev kendi elemanlarının adının skandala karışması nedeniyle Parlamentoda özür dileyerek görevinden istifa ederken, suçsuz olduğunu söyleyen Canıbek Bakıyev de olayın tarafsızca araştırılabilmesini istediği için görevinden çekildiğini açıkladı.

Daha sonra Parlamento aleyhine dava açabilmek için mahkemeye başvuran Canıbek Bakıyev'e Kırgız yargısı olumlu yanıt verdi.

Davanın sonucu 2007 yılına kalmış gibi görünüyor.

Rusya Federasyonu Başkanı Vladimir Putin'e muhalif olan ve hakkında tutuklama kararı çıkarılan tanınmış işadamı Boris Berezovski'nin Temmuz ayında Kırgızistan'a geldiği iddiasıysa bir başka tartışma konusu oldu.

Moskova'nın olayın açıklanmasını istemesi üzerine Parlamentonun kurduğu komisyon net bir sonuca ulaşamadı.

Ancak yorumcular, muhalif işadamının Kırgızistan'da bulunmuş olma olasılığının bile Rusya'yla olan ilişkileri bozmaya yeteceğini ifade ettiler.

Amerikan askeri üssünün varlığı konusundaki tartışmalar da 2006 yılında zaman zaman gündemi meşgul eden konulardan biriydi Kırgızistan'da.

Bir Kırgızistan vatandaşının 6 Aralık'ta söz konusu üste bir Amerikan askeri tarafından vurulması, üssün artık görevini tamamlamış olduğunu düşünen Kırgızistan siyasilerinin bu söylemlerini daha da yüksek sesle dile getirmelerine yol açtı.

2006 yılında Kırgızistan'ın ekonomi gündemini en çok meşgul eden konuysa ülkenin Yüksek Borçlu Fakir Ülkeler İnisiyatifi'ne (HIPC) katılıp katılmaması gerektiği tartışması oldu.

İktidar, toplumu ülkenin 2 Milyar Amerikan Doları olan dış borcunun kapatılabilmesi ve sosyal refahın artırılabilmesi için bu programa girmenin gerekli olduğu yolunda ikna etmeye çalışsa da bağımsızlıklarının etkilenmesinden çekinen toplum program karşıtı kampanyalar başlattı.

Üniversite öğrencileri harçlıklarını toplayıp devlet bütçesine hibe etmeye karar verdiler.

Diğer yandan 2006'nın Kırgızistan'ın turizm yılı olduğu, Issık Göl'e giden turist sayısının ve turizm gelirinin arttırıldığı açıklandı.

Dolar kurunun yapay düşüşü sürdü. Asgari ücret 100 Som'dan (2,7 Amerikan Doları) 340 Som'a (9 Amerikan Doları'na) yükseltildi.

Çalışanlar geçinebilmek için 2006'da da ek işler yapmaya devam ettiler.

Tüm ekonomik sıkıntılarına rağmen yaşama çok bağlı olan, günü yaşayan, hiçbir zaman eğlencelerinden ödün vermeyen, şık giyinmeyi seven, olumlu düşünmeye eğilimli Kırgızistan insanının yüzünden gülümseme eksik olmadı.

Kırgızistan'ın aslında çok geniş olan, ancak 3,5 yıldır burada yaşayan bir yabancı olarak her yıl daha da arttığını gözlemlediğim araç sayısı yüzünden dar gelmeye başlayan caddelerinde son model ciplerin ve Murat 124 tipindeki 'ciguli'lerin birlikteki seyri 2006'da da gelir dağılımındaki uçurumun göstergelerinden biri olmaya devam etti.

Siyasi ve ekonomik istikrarsızlık, milliyetçilik akımını körükledi.

Özellikle dil konusu bu akımdan çok etkilendi. Eskiden büyük bir kesimin sadece Rusça konuştuğu Bişkek'te iki resmi dilden biri olan anadil Kırgızca'nın 2006 yılında da giderek daha yaygın konuşulur hale geldiği hissedildi.

Ekonomik sorunların etkilediği, mali sıkıntı içindeki Kırgızistan sinemasındaysa bu yıl memnun edici kıpırdanmalar gerçekleşti.

Talgat Asrankulov'un "Cennet Kuşları", Maratalı Kulov'un "Sınır", Nurbek Egen'in "Babalar Sandığı", Tınay İbragimov'un "Süt" filmleri Bağımsız Devletler Topluluğu içinde düzenlenen çeşitli uluslar arası film festivallerinde ödüle layık bulundu.

Temirbir Nazarov'un "Vazife"siyse, 4 bini aşkın film arasından ilk 50'ye girerek Klermont-Ferrand'da 2007'de gerçekleştirilecek olan "Uluslararası Film Festivali"ne katılmaya hak kazandı.

Kırgızistan'ın eğlence yaşamı her zaman olduğu gibi bu yıl da çok renkliydi.

Hem yerliler hem de yabancılar eğlence mekanlarını doldurmayı sürdürdüler.

Karaoke hoparlörlerinden yükselen türlü sesler parklardan duyulmaya devam etti; hatta yeni evlenen çiftlerin bile parklarda karaoke kuyruğu beklemeleri 2006 albümünü süsleyen eğlenceli fotoğraflar arasında yerini aldı.

Bişkek'in sonu gelmeyecekmiş sanılan araba kuyrukları eşliğinde ilerleyen kiralık beyaz limuzinlerinin kornaları, bu yıl da yeni evlilikleri ya da sünnet düğünlerini müjdeledi.

Eğitim düzeyinin yüksek olduğu bu ülkede tiyatrolar, opera-bale salonları, konser mekanları neredeyse kapalı gişe çalışmaya devam etti.

Rusya'nın ünlü şarkıcıları, müzik grupları Bişkek'te konserler verdiler.

Yeni yetme birçok genç, ünlü pop şarkıcıları kervanına katıldı. Popüler Türkçe şarkılar Kırgızca'ya çevrildi, çok sayıda yeni Kırgızca şarkı yapıldı.

Çağın koşturmacasına ayak uydurma konusunda hiç de kaygıları olmayan Kırgızlar, bu yıl da 'Kırgız zamanı'nı kullandılar.

Hatta ülkelerindeki koşturmacadan bıkmış olan yabancılar da kendilerini ara sıra Kırgızlar'a özgü bu zaman kavramının çekiciliğine kaptırdılar; yaşam acele etmeden, tadını çıkara çıkara yaşandı.

Yılın son günlerindeyse rengarenk ışıklandırılan caddeler, kent meydanına kurulan görkemli Noel ağacı, etrafta gezinen 'Ayaz Ata'lar (Noel Baba), İstanbul Hatırası fotoğrafçılarını andıran sokak fotoğrafçılarına poz veren insanlar, patenleriyle oradan oraya kayan gençler, uzun bir ayrılıktan sonra kavuşmuşçasına birbirini sıkı sıkı sarıp gezinen aşıklar 2006'daki tüm o çalkantılı olayların sanki bu ülkede yaşanmamış olduğu izlenimini verdi insana.

Sokaktaki insanın dileği de Issık Göl'ün suları gibi dingin bir yaşam olsa bile, yeni yıla miras kalan yaşantıların 2007'de bu dileğin gerçekleşmesine pek de yardımcı olamayacağı geliyor akla.

Umarız yeni yılda her şey Kırgızistanlılar'ın dilediği gibi olur!