Güneş Çelikkol Buenos Aires, Arjantin

	Arjantin'de politik gündem fazla iç açıcı görülmüyor

Okullar kapanacak ve Buenos Aires iyiden tenhalaşacak birkaç haftaya kalmadan.

2005 sonlarından farklı olarak, Felipe Pigna'nın resmi tarihi sorgulayan çalışmalarının yanında Orhan Pamuk da var kitapçı vitrinlerinde bu sene. “Kar” ve “İstanbul”, en çok ilgi görenler.

Politik gündem ise fazla iç açıcı sayılmaz. En azından, 2001 'deki ekonomik krizi izleyen ayaklanmayla başlayan toplumsal değişim sürecine umut bağlayanlar açısından bakıldığında.

2006, "23 yıl önce sona eren son askeri diktatörlük döneminde insanlığa karşı işlenen suçların tüm faillerinin cezalandırılacağına dair bir inançla başlamıştı.

Darbe günü 24 Mart “Ulusal Bellek Günü” adıyla resmi tatil ilan edilmiş, dönemin işkence merkezlerinin kapısına o binalarda yaşananları anlatan levhalar çakılmıştı.

Yargılamalar yeniden başlamış, 1990 affıyla beraber cezası ev hapsine çevrilen cunta şefi Jorge Rafael Videla yeniden cezaevine alınmıştı. Ordu, Hava Kuvvetleri ve Donanma komutanları başında bulundukları kurumlar adına özeleştiri vermiş; politik baskılar nedeniyle ülkeden ayrılanlara maddi tazminat ödenmesi kararlaştırılmıştı. Başkan Nestor Kirchner yargının daha hızlı çalışması gereğinden söz ediyordu.

	Etchecolatz davası tanıklarından 77 yaşındaki eski inşaat işçisi Jorge Julio Lopez ortadan kayboldu

Eski polis komiseri Miguel Etchecolatz'ın soykırım suçundan mahkum edilmesi, yabana atılacak gelişme değildi. 1948 sözleşmesinden farklı olarak yalnızca dinsel, etnik, ulusal toplulukların değil politik çevrelerin üyelerini ortadan kaldırmayı da soykırım sayan 1946 tarihli Birleşmiş Milletler genel kurul kararına atıfta bulunan Arjantin yargısı tarihe geçecek bir iş yapmıştı.

Ne var ki, Eylül ayı ortalarında yaşanan bir gelişme, tüm bunlara bir son nokta koyulmasına da yol açacaktı. Etchecolatz davası tanıklarından 77 yaşındaki eski inşaat işçisi Jorge Julio Lopez ortadan kayboldu, solcu başkan Kirchner ise acı bir itirafta bulundu, “geçmiş, halen yenilmiş değil”.

İşçi Partisi (PO), Çalışanların Sosyalist Hareketi (MST), Sosyalizm için Çalışanlar Partisi (PTS), Sosyalizme Doğru Hareket (MAS) gibi sol çevreler, Lopez'i kaçırmış olması muhtemel çevrelerin üzerine gitmekte tutuk davranan mevcut hükümetin insan hakları söyleminin sonuna gelindiğini ilan ediyorlar.

Sağcılara göreyse hükümetin tek marifeti ortalığı karıştırmayı başarmaktan ibaret. Darbecilere af çıkardığı için yerin dibine vurulan eski başkan Carlos Menem, o kararıyla övünüyor artık, “on yıl sürecek bir huzur ve barış sağladım”.

Kürtajın yasallaştırılması, sivil beraberlikleri düzenleyen eyalet yasalarının ulusallaştırılması ve uyuşturucu kullanımının serbestleştirilmesi yönündeki beklentiler yılın ikinci yarısına doğru körelmeye başlamıştı. Buenos Aires özerk kent meclisi sıralarını da son seçimlerde, bu gibi önerilere pek sıcak bakmayan sağcılar doldurmuştu zaten. Esrar serbestleşmedi, kapalı mekanlarda sigara kullanımı yasaklandı. Şimdilerde, başını büro çalışanları sendikalarının çektiği toplumsal kesimler, bu yasanın iptalini sağlamaya uğraşıyor.

Söz ekonomiden açıldığındaysa yaşanan büyümeyi övenler de var, bundan alt sınıflara fazla pay düşmediğini belirtenler de. Tabii bir de, hükümeti yeterince liberal olmamakla itham edenler.

	Mercosur'un ufak ortakları Uruguay ve Paraguay 2006'da 'kazan kaldırdı'

Enflasyonu ekonomi dışı bir araçla yenme kararının başarısız olduğuysa söylenemez. Patronlarla toplanıp fiyatları düşürmelerini isteyen, hayvancılık sektöründekiler buna yanaşmayınca da onlara ihracat yasağı getiren hükümet, istediğini elde etti sonunda. Daha da sonra çiftlik patronları karşı hücuma geçip üretimi durdurduğundaysa, hükümetin imdadına orduya ait çiftliklerdeki inekler yetişti.

Bir gazete, “hükümet orduyu göreve çağırdı” başlığıyla hicvediyordu durumu, “ama korkulacak birşey yok, asker değil inek istiyor”. Gazetelere konuşan bir çiftlik sahibi ise krizi garnizon yardımıyla aşan hükümetin tutumunu anlaşılmaz buluyordu: “daha dün orduyu eleştiriyordu, şimdi ondan yardım istiyor”.

Güney Amerika ortak pazarı Mercosur'un ufak ortakları Uruguay ve Paraguay'ın kazan kaldırması, büyük ortaklar Arjantin ve Brezilya'nın acilen çözmesi gereken bir sorundu 2006'da. Arjantin ve Brezilya şirketleriyle rekabet edemeyen yerli firmalar iç piyasada tutunamıyor, ABD'ye gümrüksüz tarımsal ihracat yapmalarını sağlayacak anlaşmayı ise Mercosur üyeliği yüzünden imzalayamıyorlardı. Tabii bir de Uruguay'ın, İspanya ve Finlandiya merkezli şirketlere kendi kıyısında kağıt hamuru fabrikası kurma izni vermesinden kaynaklanan ikili sorun vardı.

Fabrikaların kirleteceği su ve biçeceği ağaçlar, ırmağın karşı kıyısındaki Arjantin'i de etkileyecekti. Yıl boyu eylemler yapıldı, iki ülke arasındaki karayolu ulaşıma kapatıldı. Arjantin hükümeti çevrecilerin başlattığı kampanyaya sahip çıkınca diplomatik gerilim de iyice tırmandı. Sonunda Arjantin Lahey 'deki uluslararası mahkemeye verdi komşusunu, Uruguay ise Mercosur organlarından yardım istedi.

Arjantin'in Buenos Aires'deki Yahudi kurumu AMIA'yı hedef alan saldırıdan sorumlu tuttuğu İran eski cumhurbaşkanı Haşimi Rafsancani'nin iadesini istemesiyse hem bu karara karşı çıkan toprak ve yerleşimler bakanı Luis d'Elia'nın görevden alınmasına, hem de onu yönlendirdiği söylenen Venezuela büyükelçisinin Caracas'a geri dönmesine yol açacaktı. Gelgelelim Venezuela Başkanı Hugo Chavez'in bu son gelişmelerden sonra yaptığı açıklamanın doğruluğu da inkar edilemez gibi. Arjantin-Venezuela ilişkileri olsun, kıtanın entegrasyon süreci olsun, herşeye rağmen halen ilerliyor.