Kamil Erdoğdu Pekin

2006’da ise Çinlilerin ''kara yıl'' diye adlandırdığı 1976’da yaşananların 30. yıldönümü anılıyor.

Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurucusu Mao Zedung, halkın gerçekten çok sevdiği Başbakan Zhu Enlay ve devrim kahramanı Chu De’nin ölümleri, 240 bin kişinin hayatını kaybettiği Tangshan depremi 1976’nın acı olayları arasındaydı.

Bu ölümler arasında Çin tarihinde kilometre taşı olan bir olay da yaşandı.

1966’da Başkan Mao'nun ''karargahı bombalayın'' talimatıyla başlayan Kültür Devrimi’nin sona erdiği açıklandı.

Böylece parti içindeki ''kapitalist yolcu-tarih unsurlardan'' arındırılmak için köylere, tarlalara gönderilen aydınlar yeni bir toplumun oluşumuna katılmak üzere evlerine dönmeye başladılar.

Mao’nun ölüm yıldönümü olan 9 Eylül’de resmi China Daily gazetesinin konuyla ilgili ''Akademisyenler Mao’nun anılarını koruyorlar'' başlıklı yazısı ''Zaman geçiyor'' cümlesiyle başlıyordu.

Yazıda ''yılların olayları gölgeye ittiği, insanların da tarihi bakış açısını kaybettiği bu dönemde katkıların meşalesini tarihçilerin, akademisyenlerin yakması gerektiği'' kaydediliyordu.

Aynı gün Mao’nun Tiananmen Meydanı’ndaki mozolesini ziyaret edenler uzun kuyruklar oluşturdular. Bu durum sadece o güne özgü değil.

Kaos yılları!

Özellikle ülkenin diğer şehirlerinden veya yurtdışından gelen Çinliler, başkent Pekin’deki gezi programlarına mutlaka Mao’nun mozolesini ziyareti katıyorlar.

Mao hakkındaki düşünceleri sorulduğunda sıradan Çinliler hemen hemen aynı yanıtı veriyorlar:

''Mao büyük liderdi. Ama o da insandı ve hatalar yaptı.''

Mao’nun hatalarının yoğunlaştığı düşünülen Kültür Devrimi dönemi ise ders kitaplarında ''kaos yılları'' olarak geçiştiriliyor.

Çin’deki tarih kitaplarında 5000 yıllık geçmişin yanı sıra dünyada yaşanan devrimlere de geniş yer ayrılıyor.

Hatta ortaokullarda okutulan Dünya Yakın Çağ Tarihi kitabının iç kapağında mareşal üniformalı Atatürk fotoğrafı, Lenin ve Gandi ile birlikte yer alıyor.

Kitabın 12 ve 13’üncü sayfalarında da Türkiye haritası yanında, Atatürk’ün kara tahta başında yeni Türk harflerini öğreten fotoğrafı var.

Kısa süre önce Şanghay’daki öğrencilerin tarih kitaplarında yeni bilgilerle karşılaşacakları duyuruldu.

Basına yansıyan haberlere göre, bu kitapta hanedanlar, devrimler ve savaşlarla ilgili bölümler kısalırken, günümüzün ekonomik ve teknolojik gelişmeleri ve küreselleşme ile ilgili bilgileri kitabın yeni unsurları oldu.

Microsoft’un patronu Bill Gates’in, yatırım bankası JP Morgan’ın ve New York Borsası’nın adının geçtiği tarih kitabında ekonomik büyüme, icatlar, dış ticaret, siyasi istikrar, kültür farklılığına saygı ve sosyal uyum kavramlarına özel vurgu yapılıyor.

Şu anda sadece Şanghay ile sınırlı olan bu uygulama tarihçiler arasında tartışmayı da beraberinde getirdi.

Kimine göre, bu uygulama ideoloji ve milli kimliği ön plana çıkarmaktan vazgeçme anlamına geliyor, kimine göre de şu anda daha az ideolojik ve günün siyasi koşullarına uygun bir tarih eğitimine ihtiyaç var, yani vurguyu yenilikçi düşünce üretmeye yapmak ve öğrencileri küresel çevreye hazırlamak gerekiyor.

Bu uygulamanın tüm ülkeye yayılıp yayılmayacağını Şanghaylı bir yetkiliye sordum. Çinli yetkili o anda bulunduğumuz otelin 50 katından şehri göstererek şöyle konuştu:

''Şu gökdelen denizini görüyorsunuz. Bu şehir hep Çin’de değişikliğin öncüsü oldu. Ekonomideki ve diğer alanlarda planlanan değişiklikler önce pilot bölge olarak burada denendi Burada yaşayan insanlara geçmişin yanında geleceği de öğretmeliyiz.''