Tarık Demirkan Budapeşte

Mohaç Savaşı'nın ardından, Osmanlı orduları zamanın Budin Kalesi'ni, yani bugünün Budapeşte’sini fethetmiş, ülkenin içlerinde ganimet peşinde koşarlar.
Anadolu'dan, fethedilen yeni topraklara muhacirler yerleşir, yer yurt tutarlar.

Dönemin Macar köyleri, Türklerin ve Macarların yan yana, karşı karşıya yaşadığı yerleşim yerleri olur.

Birbirlerinden kız alıp vermeseler de, kavgalarının yanısıra, barıştıkları dönemler de vardır. Birbirlerinin dillerini, kültürlerini öğrenirler.

Peki ama Türk çocukları o dönemi atının sırtında başarıdan başarıya koşan Malkoçoğlu’nun maceralarıyla, Estergon Kalesi türküleriyle öğrenir ve coşarken, Macar çocukları kendi geçmişleriyle nasıl gurur duyuyorlar?

İşte geçenlerde düzenlenen ve aylar süren bir yarışmada Macaristan’ın en çok okunan ve sevilen kitabı ilan edilen “Eger Şehri Yıldızları” böyle bir imkan sağlıyor.

1901 yılında yazılan, o tarihten bu yana 2.5 milyon basan ve satan kitap okullarda mutlaka okunması gerekli kitaplar listesinde yer alıyordu. Şimdi ise, halkın oylarıyla, gelmiş gelmiş en büyük kitap seçildi.

Kitap Macarlar açısından, Türklere karşı kazanılan, söz aramızda, az sayıdaki zaferden birinin tarihi romanı.

Kimler yok ki kitapta... Her şeyden önce kötülerin kötüsü Yumurcak... O bir yeniçeri... Ruhu gibi kendisi de çirkin...

Bir gözü yok... Onu, hani korsanların çapraz bağladığı göz bandıyla saklıyor. Çocukları kaçırıyor, sonra da roman boyunca, çocukların kendisinden çaldığı, ona uğur getiren yüzüğü arıyor. Yüzüğüne kavuşmak için kötülük üstüne kötülük yapıyor.

İyi kahramanlar elbette Macarlar! Bir gölde yıkanırken Yumurcak tarafından kaçırılan, sonra kaçmayı başaran ve ilerde birbiriyle evlenen 2 çocuk başkahramanlar.

Oğlan Eger kalesini Osmanlı ordusuna karşı koruyacak olan kahraman komutan olur büyüyünce. Kız da onun yine kahraman karısı.

Macarlar kaleyi korurken, Türkler saldırırken elbette bir sürü entrika, dostluk, mücadele ve kavga da yaşanıyor.

Bu dostluklar arasında Macarların ve Türklerin dostluğu da var. Yani kitap kısacası ırkçı bir ruhda kaleme alınmamış.

Ülkesini korumak isteyen ve bunu gerçekleştirmek için de herşeyi göze alan çocuklar romanın kahramanları...

Peki ya Yumurcak? Her öyküde iyiler ve kötüler vardır. Yazar açısından başarının sırrı bu.

Yumurcak, başına kötü şeyler geldiğinde kimsenin üzülmeyeceği kadar kötü bir kahraman. Elbette romanın temel karekterlerinden biri.

Macaristan’da Türk olduğunuzu söylediğinizde, 3-5 cümle sonra mutlaka duyacağınız bir isim. Ama adı Yumurcak!

Bu ismin aslında Türkçe’de kötü bir mana taşımadığını, aksine biraz yaramaz, ele avuca sığmaz, ama sevimli çocuk anlamına geldiğini anlatmaya çalışmanız fayda vermiyor.

Macar insanı “Yumurcak” adını kötülerin kötüsüyle özdeşleştirmiştir artık.
Yumurcak adını Macaristan’da çok tanımasının nedeni, bu romanının gerçekten herkes tarafından bir şekilde okunmuş olmasından kaynaklanıyor.

Geçen yüzyılın başından beri, aradaki rejim değişikliklerine rağmen, “Eger Şehri Yıldızları” Macaristan okullarında edebiyat dersinin “okunması zorunlu kitaplar” listesinde yer alıyor.

Asıl roman’ın yanısıra, küçükler için yazılmış, kısa ve basitleştirilmiş versiyonu da var.

Roman defalarca sahnelenmiş, radyo tiyatrosu olarak onlarca kez oynanmış, müzikal olarak düzenlenmiş, çizgi film ve normal film olarak çekilmiş.

19 dile de çevrilmiş. Bunların arasında Türkçe, henüz yok...

“Eger Şehri Yıldızları” artık yüzyılın kitabı. Bu yeni baskılar ve yeni okuyucular demek.

Yani Macaristan’da yeni kuşaklar da “Yumurcak” ile didişerek büyümeye devam edecekler.