Kamil Erdoğdu Pekin, Çin

2005 yılı başlarken, Çin'in başta aşırı nüfustan gelen baskılar olmak üzere bir dizi sorun ile karşı karşıya olması dikkat çekiyordu.

Geride bıraktığımız yılı Çin açısından birkaç cümle ile özetlemek gerekirse,
"müdahale gereken konularda görece başarılar sağlandığını, ancak doğa ile savaşta kayıplar verildiğini" söyleyebiliriz.

Matsa, Talim, Khanun, Dmrey ve Longwan yıl içinde Çin'in doğu sahillerini vuran kasırgaların adlarıydı. Bu kasırgalar yüzlerce can almanın yanı sıra binlerce kişinin evsiz kalmasına ve geçtikleri şehirlerde günlük yaşamın felç olmasına yol açtılar.

Yıllardan beri Çin'in korkulu rüyası olan sellerde bu yıl 1247 kişi öldü, 331 kişi kayboldu. İşin ilginci, Çin'in güneyinde sel ve toprak kaymaları yaşanırken, Hainan ve Yunnan eyaletleri ile İç Moğolistan ve Ningşia Hui özerk bölgeleri ciddi kuraklığın etkisi altında kaldı. Bu bölgelerde 7 buçuk milyon insan kuraklıktan etkilenirken, 6 buçuk milyon baş hayvan içecek su bulamadı. 2 milyon hektar ekili alandan ürün almak imkansız hale geldi.

Çinlileri sevindiren olay

2005'te Çinlilerin yüzünü güldüren olayların başında hiç şüphesiz Şencou-6 adlı insanlı uzay aracının fırlatılması geliyor.

Fey Junlong ve Ni Haişeng adlı iki Çinli astronotu taşıyan uzay aracı, beş gün süren uzay uçuşundan sonra ülkenin kuzeyindeki İç Moğolistan Özerk Bölgesi'ne iniş yaptı.

Çin basınındaki haberlerde, tüm Şencou programının 2.3 milyar dolara mal olduğu, buna karşın Amerikan uzay ajansı NASA'nın sadece 2005 yılı bütçesinin 16 milyar dolar olduğuna işaret edildi.

Ekim 2003'de ilk uzay yolculuğunu gerçekleştirerek, bu alanda ABD ve Rusya'dan sonra üçüncü ülke olan Çin, 2010 yılında uzaya astronot yollamayı planlıyor.

"Uzaya sivil yatırım"

Çinlilerin uzaya yaptıkları yatırım devletinkiler ile sınırlı değil. Uzay yolculuğuna çıkacak ilk Çinli olan Jiang Fang, bu macera için 100 bin dolar ödedi.

Jiang Fang'ın 2007 yılında yapılacak yolculuğu ABD'deki Space Adventures şirketi tarafından düzenleniyor. Ancak daha önce bu yolculuk için üç kişi 20'şer milyon dolar öderken, Jiang'ın gezisi çok daha ucuza mal olacak.

Fang'ın yolculuğunun ucuz olması 100 kilometre yüksekte ve dünya çevresinde tam bir devir yapmayacak olması ile sadece 90 dakika sürecek olmasından kaynaklanıyor.

Aynı günlerde gazetelerde, aydan arazi sattığı ileri sürülen Çin şirketi hakkında soruşturma başlatıldığı duyuruldu. Demek ki, Çin'in uzay çalışmaları bazı uyanıkları da harekete geçirmişti.

Kendilerini "Ayın Çin'deki büyükelçiliği" olarak adlandıran şirket, aydan dönümünü 298 yuana yani 37 dolara sattıkları yerler için tapu verdikleri gibi, bu tapu ile sahiplerinin toprak ve 3 kilometreye kadar derinlikteki madenleri işletme hakkında sahip olduğunu iddia etti.

Sadece üç gün faaliyet gösterebilen Çin'in Sülün Osmanları 34 kişiye aydan 49 hektar arazi sattı.

"Pandaların özel hayatı izlenecek"

Çin'in bilimdeki bir başarısı pandalarla ilgiliydi. Soyları tükenme tehlikesi ile karşı karşıya bulunan pandaların cinsel hayatları uzaydan uydu ile izlenecek.

Çinli ve Amerikalı bilim adamları uydu teknolojisini kullanarak, Çin'in kuzeybatısındaki Şaanşi eyaletinde yaşayan pandaların cinsel alışkanlıklarını takip edecekler ve üreme tembellikleri ile tanınan pandaların cinsel hayatlarını harekete geçirmeye çalışacaklar. "Röntgenci Tom" adı verilen proje 600 bin dolara mal olacak.

İstatistiklere göre, özellikle bir yerde kapalı tutulan dişi pandaların yüzde 78'i hamile kalamıyor, erkek pandaların da yüzde 90'ı kısırlaşıyor.

Çin'in güneybatısı ve kuzey batısında yaklaşık 1600 panda yaşıyor.

Ekonomide alarm

Çin ekonomisindeki en büyük gelişme Temmuz ayında yapılan revelüasyon oldu. Çin parası yoğun baskılar sonucunda dolar karşısında yüzde 2 değer kazanırken, belli bir bantta dalgalanmaya bırakıldı.

Yerli ve yabancı değerlendirme kuruluşlarına göre Çin ekonomisi bu yıl yüzde 9.3, gelecek yıl 8.7 büyüyecek.

Ancak Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi'ne bağlı Parti Okulu tarafından yayınlanan "Şüeşi" (Öğrenmek) adlı dergide yer alan makalede, Çin'deki gelir farklılığının 2003 yılından bu yana hızla genişleyerek "sarı ışık" yani alarm düzeyine geldiğinin yazılması dikkat çekiciydi.

Makalede Çin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın raporuna dayanılarak, etkili önlemler alınmaması durumunda, gelir farklılığının beş yıl içinde "kırmızı ışık" denilen tehlikeli seviyeye gelebileceği kaydedildi.

Fuwa Bebekleri

Çin'de son aylara kuş gribi salgını, ülkenin kuzeydoğusunda yaşanan çevre felaketi ve ardı ardına meydana gelen maden kazaları damgasını vurdu.

Çin'in 30'dan fazla yerinde kuş gribi vakası görülürken, ülke çapında başlatılan kampanya çerçevesinde yedi milyara yakın kümes hayvanına aşı yapıldı.

Çinli yetkililer güvensiz oldukları gerekçesiyle ilk etapta 4000 maden ocağının kapatılacağını açıkladılar. 2005'in ilk 11 ayında Çin'de meydana gelen 2939 maden kazasında 5491 kişi öldü.

Aynı günlerde Çin'e bağlı Hong Kong Özel İdari Bölgesi'nde 50 bin kişi demokrasi talebiyle yürüdü.

Batı'dan gelen Hong Kong'da tam demokrasiye geçilmesi ve genel seçim yapılması çağrısı karşısında, Pekin yönetimi, bölgede valilerin 100 yıldan fazladır seçimle göreve gelmediği yanıtını veriyor.

Çinliler 2008 Pekin Olimpiyatları için başlattıkları geri sayımı, 2006'da da sürdürecekler. Zira Çin'de yeni doğan bebeklere hatta pandalara olimpiyat maskotlarının adı verilmeye başlandı. Daha önemlisi hediyelik eşya sektöründe en çok satılan malların başında olimpiyat maskotları geliyor. Hatta büyük mağazalar talebi karşılamakta zorlandıklarını açıkladılar.

Adları yan yana gelince Çince'de "Beijing'e hoş geldiniz" anlamına gelen "Beijing Huan Ying Ni" cümlesini oluşturan Fuwa bebekleri 2006 ve onu izleyen iki yılda da Çin'de en çok görülen simgeler olacaklar.

Yılın son günlerinde büyük şehirlerde Noel süsleri dikkat çekti. Pekin'de büyük mağazalarda Noel gösterileri düzenlenirken, caddeler ışıklandırıldı. Bu aynı zamanda, Çinlilerin 2006 yılında da asıl hedeflerinin müreffeh ve ekonomik sorunlardan arınmış bir yaşam olduğunu gösteriyordu.