Cem Sey Şemdinli

Otobüs adeta bir koridorun içinde.

İki yanda duvar gibi yükselen dağlar 3 bin metreyi aşıyor.

Şemdinli de zaten bu dağların ortasında, bir çanağın dibine yerleştirilmiş sanki. Dağların ardında İran ve Irak var.

Oralara ulaşmak bölge halkı için Türkiye'nin gerisine ulaşmaktan daha kolay.

1984'te PKK'nın işte tam bu noktada, Şemdinli'de, başlattığı savaşın bugün de sürdüğü gözle görülüyor.

Şemdinli'nin, ülkenin geri kalan kısmıyla bağlantısı, ancak çok sıkı beş askeri kontrol noktasından geçerek olanaklı. Bu kontrol noktaları arasında, yol boyunca, onar metre aralıkla yürüyen bir manga asker, huzursuz gözlerle otobüsü süzüyor. Sıranın en başındaki asker, elindeki mayın tarayıcısıyla olası bir PKK mayınından arkadaşlarını korumaya çalışıyor.

PKK'ya yakın olduğunu saklamayan bir Kürt, pek bilinmeyen bir teknolojiyi açıklarcasına, ifadesiz bir sesle, "Bu fazla işe yaramaz" diyor, "Bu mayınlar genellikle uzaktan kumandalı. Dağdan gözlerler, asker yaklaşınca patlatırlar."

Şemdinli'de Umut Kitabevi'nin bombalanması, eylemin zanlılarının halk tarafından kıskıvrak yakalanarak güvenlik kuvvetlerine teslim edilmesi ve bunu izleyen olaylar sonucunda Hakkâri'ye yeni atanan vali Ayhan Nasuhbeyoğlu ise bir umut ışığı.

'Halk yeni validen umutlu'

Nasuhbeyoğlu'yla görüşen Diyarbakır Barosu Başkanı Sezgin Tanrıkulu da bunu hayretle farkediyor. İlk tepkisi, "Yahu, bu adam bizim gibi konuşuyor" şeklinde oluyor. Genç vali, yirmi yıldan uzun süren çatışmanın bitirilmesini samimiyetle istediğine, herkesi inandırabiliyor.

Bu yolda en büyük desteği bölge halkından alacağına da kuşku yok. Şemdinli'de bir anda etrafımı çeviren ve binbir güçlük içindeki yaşamlarını anlatmaya susamış insanların bu savaştan artık tamamen bıktığı ortada. Bunun koşullarının ne olacağını da oldukça gerçekçi görüyor Şemdinlililer.

"Artık Ankara'daki politikacılar bizim Kürt olduğumuzu, başka anlama gelecek bir araba laf etmeden kabul etsinler" diyorlar, ama ardından da hemen ekliyorlar: "Biz bu devletin bölünmemesini istiyoruz!"

"Bizim Antalya'dan ya da İstanbul'dan vazgeçmemiz mümkün değil zaten. Ama ülkenin Batısı'nda yaşayan Türklerin de, aynı şekilde Şemdinli'ye sahip çıkmasını istiyoruz" düşüncesi de çok yaygın.

Bölgede gezerken biraz etrafına dikkatle bakan biri, gerçekten bunun eksikliğini hissediyor.

Genel af yaygın talep

Bölge halkı, dertlerini anlatırken, savaşı sona erdirecek en ciddi adımı bir genel af olarak gördüklerini de açıkça ifade ediyor. "Bugün bu bölgede her ailenin bir ferdi dağda" diyorlar, "hatta bazı ailelerde bir çocuk dağda, biri de askerde. Bunları artık karşı karşıya getirmesinler" sözleri sorunun ciddiyetini anlatmaya yetiyor.

Bölge insanının çocuklarının dağdan inmesine olanak verecek bir genel affın gerginliği büyük ölçüde azaltacağı ve bu nedenle de bu sorunun çözümü yolunda bir ilk adımı oluşturabileceği düşüncesi, Şemdinli'de hiç de Ankara ya da İstanbul'da olduğu kadar tehlikeli gelmiyor kulağa.

Sorunun daha çok, ne Şemdinli'ye ne de çevresine ayak basmış insanlara bu düşünceyi Batı Anadolu'da anlatmak olduğunu, Van'dan İstanbul'a uçarken farkediyorum.

Şemdinli halkıyla dayanışmaya giden aydınlar bile, bu düşünceyi yüksek sesle seslendirirken, tepkilerden çekinerek, dikkatli davranıyor.

Oysa Şemdinli'de halkın bahsettiği genel af, PKK kadrolarını ciddi şekilde rahatsız ediyor. Çünkü bölge insanının ağzından 'Abdullah Öcalan serbest bırakılsın' sözü çıkmıyor. Tersine, birçok Kürt, artık çekinmeden, "Apo, bir Nelson Mandela değildir" diyor.