Mike Donkin BBC muhabiri

Libya, turizm sektöründe atılım içinde

Devrimci devletin yeşil renkte basılmış, "Ücretli işçilik değil ortaklık" gibi sloganlarının yanı başına, yeni levhalar eklenmiş: "Burada sizin reklamınız olsun!"

"Gazetecisiniz?" diye soruyor gümrük yetkilisi. "Libya'ya hoşgeldiniz."

Geçen sefer olduğu gibi sahilde bir otelde kalıyorum. Yuvarlak balkonlarının etkisiyle, dışarıdan bir arı kovanını andırıyor. Resepsiyon pek vızır vızır denecek halde olmasa da bir grup İngiliz petrol mühendisi ile Fransız arkeolog ekibi benimle beraber kayıt yaptırıyor.

Birbirimizden önce kapmaya çalıştığımız Akdeniz manzaralı odalardan bakınca Avrupa, Albay Kaddafi'nin 36 yıl önce iktidarı ele geçirmesinden bu yana, hiç olmadığı kadar yakın görünüyor.

Ama yine de asansörlerin önünde takım elbiseli bir adamın dikkatle bizi süzdüğünü farkediyorum.

Peki... Gidip çevreyi biraz gezelim... Rehberimin anlattığına göre, Leptis Magna, dünyanın en güzel Roma kentlerinden biri.

Kıyı boyunca doğuya doğru hareket ediyoruz. Ama sık sık yoldaki kontrol noktalarından geçmek için yavaşlamak gerekiyor.

Taksi şöförümüz Ali, "Libyalılar ve İngilizler hep iyi dosttu" diyor. Ama sizin eski lideriniz Thatcher ile Albay Kaddafi geçinemedi. Şimdiyse yine buraya gelebiliyorsunuz. Pek güzel... Bizim de paraya ihtiyacımız var..."

"Bakın nasıl hızla inşaatlar yükseliyor" diyor bir toz bulutu içinde çalışan vinçleri ve dozerleri işaret ederek.

Leptis Magna bir turist işgali altında görünmüyor. Ağaçların gölgesinde sizin seçiminizi bekleyen bol bol rehber var. Ama ben kendim yola düşüyorum.

Sütunların üzerinde yükselen kemerlerin altından, İmparator Hadrian tarafından inşa edilmiş hamamların, sıcak ve soğuk havuzlarla süt banyoları için hazırlanmış mermer odaların yanından geçiyorum.

Antik kentin meydanına çıktığımda rehberleri ile sohbet eden İngilizlerin sesi kulağıma çalınıyor.

Bruce, Don Ruth ve Robin... 50'li yaşlarda, kumaş şapkalı, sandallı ve iflah olmaz şekilde meraklı bir grup...

"Neden Libya?" diyorum Bruce'a, "Neden olmasın ki?" diyor...

"Yakınlarda başka nerelere gittiniz?" "Kuzey Kore'ye"

Tanıştıkları Libyalıların çok hoş insanlar olduğunu, yemeklerin müthiş, fiyatların ise ucuz olduğunu anlatıyorlar. Ama diyorlar, kendi başınıza bir yere gidemiyorsunuz.

Üstelik siyasete teğet geçebilecek her şey tabu. Mesela rehberleri Muhammed ile konuşurken, İngilizce öğretmeni olmasına rağmen pek para getirmeyen işini bırakıp nasıl rehber olduğunu anlatıyordu bana... Sonra benim işimi sordu.
Yanıtımı duyunca yüzü değişti, konuyu telaşla harabelere getirdi yeniden.

Libya hükümeti turizmi geliştirmek için bazı kurumlar oluşturmuş. Ama bireysel girişimler de var.

İtalya'da yaşayan Ömer, memleketini başkalarına da göstermek için dönmüş, Sahra'nın kumullarında yıldızlar altında kamp yaptırmak, aşiretlerin rehberleri ile keşif turları düzenlemek istiyor. Ama aynı zamanda da gerçekçi.

"Yetkililer ziyaretçilere 'göz kulak olunması'nı istiyor" diye itiraf ediyor. "Ve herkes bundan hoşlanmıyor".

"Pek çok Avrupalı arkadaşım da hala güvenli olmadığı düşüncesiyle gelmek istemiyor."

Muaviye, bir diğer genç girişimci. Sahilde bir dalgıç kulübü açmış. Dalgıç giysileri, ekipmanı ve hayalleri var.

"Sahilin açıklarında dalgıçların keşfedebileceği çok şey var." diyor "Tobur savaşını ve ikinci dünya savaşındaki tüm bu savaşları düşünün!"

Peki ya gece hayatı? İşter bu henüz pek yok...

Trablusgarp'ın bir zamanlar kozmopolitan bir çehresi olan sahili boyunca sıralanan barlarda, şimdi sadece kentin yerlileri dahası sadece erkekler var. Nane çayı içip nargilelelerini höpürdetiyor, domino oynuyorlar.

Evet Libya kapılarını açıyor ve görecek çok şey var. Ama 30 yıl boyunca herkesin takip edilmesinin normal kabul edilmesi sonrasında alışkanlıklar zor unutuluyor.

Gerçekten turist çekmek istiyorsa, devrimci devletin biraz gevşeyip onlara güvenmesi gerekiyor...