Mete Çubukçu Erivan, Ermenistan

Erivan ekonomisi toparlanma eğiliminde

Bu üç kelimenin üzerinde ise 1915-2005 tarihleri var.

Ermenistan’da 24 Nisan öncesinde hazırlıklar tüm hızıyla sürüyor. Toplantılar, sergiler, temizlikler ve onarımlar. Ermenistan’ın uluslararası bir güne çevirmeye çalıştığı 24 Nisan tarihi Ermeniler açısından soykırım Türkiye açısından ise soykırım iddialarının anıldığı gün olarak biliniyor.

Sayad Nova Caddesi'nin buluştuğu büyük medyalardan birini olan Opera Meydanında bulanan şık kafelerde kızlı erkekli gençler sohbet edip eğlenirken hemen hepsi Pazar günü soykırım anıtına çiçek koyacaklarını söylüyor.

Birinci Dünya Savaşı'nda karşılıklı ölümlerin yaşandığı tezi Erivan’da kabul görmüyor. Ancak Başbakan Erdoğan’ın ortak bir komisyon kuralım tarihi araştıralım önerisi önemli ama yeni bir adım olarak görülmüyor.

Son iki yıldır cep telefonlarının, lüks arabaların ve bankamatiklerin sayısının arttığı Erivan’da ekonomi biraz daha yoluna girmiş gibi görünüyor, tüm göstergeler bunun tersini gösterse bile.

Genç bir Erivanlı ile konuşuyoruz. Diğerlerinin aksine gündemi daha yakın takip ediyor. "Bakın Türkiye Orhan Pamuk’un sözlerine tahammül edemiyor. Bizim iddialarımıza nasıl tahammül edecek ki" diyor. Bir başkası ise “Tabii ki ortak komisyon tarihi incelesin. Ancak, bizim için soykırım konusu tartışılacak bir konu değildir. Bu yaşanmıştır. Biz ancak nasıl gerçekleştiğini tartışırız” diyerek yaklaşımını sergiliyor.

Erivan’da yaptığını küçük bir araştırma sokaktaki insandan, yetkililere aşırı milliyetçi Taşnak Partisinden Liberallere kadar herkesin ortak bir paydada birleştiğini ortaya koyuyor: 1915 olayları yaşanmıştır

Peki, son yıllarda Türkiye’de konuya farklı açıdan yaklaşan resmi tarih tezinin tartışılması gerektiğini söyleyenler olduğu gibi Ermenistan’da benzer çıkışlar var mı?

Yanıt tabii ki hayır. Sadece, Azerbaycan’daki Hocalı olaylarında yanlış davranıldığını telaffuz eden birkaç dışında 1915 soykırım iddiaları tartışılmaz bir doğru olarak kabul ediliyor.

1915 olayları sanki tüm ülkenin ruhuna işlemiş gibi hissediyorsunuz. Bu bir toplumsal travma mı yoksa resmi tarihin zorlaması mı, ya da bir ulusu rehin alan bir histeri mi ya da gerçek mi? Bunun kararını, tarihçiler, politikacılar, iki toplum ve gelecek verecek gibi görünüyor.

Oskanyan: Biz Türkiye'yle yarın ilişki kurmaya hazırız

Sokakta Türkiye’den olduğunu öğrendiği gazeteciye “Türkiye bu işten kolay sıyrılamayacak diyen genç Erivanlı, yine yol boyunca hoş bir sohbet devam ederken Türkiye’den geldiğini öğrendiği bir başka gazeteci ile birkaç dakika önceki sıcaklığını kaybeden makyajlı ve düşük belli pantolonlu ve modern görünümlü genç kızların tepkileri, farklı bir algılama, ya da iki toplumun birbirini tanımamasından mı kaynaklanıyor. Orası bilinmez ama yapılan araştırmalar Erivan’da da durumun böyle olduğunu gösteriyor.

Kamuoyları arasında diyalogları geliştirme merkezi adlı bir sivil toplum örgütünün temsilciliğini yapan Lilit Bleyan “işte biz de bu ön yargıları kırmaya çalıyoruz diyor. Ermenistan’da sivil toplum çok zayıf ama insanlar birbirlerini tanıdıkça en azından farklı ilişki zeminleri kurulabilecektir” diyor.

Dışişleri Bakanı Vardan Oskanyan da bu görüşe katılıyor siviller sivillerle tarihçiler tarihçilerle konuşsun bu çok önemli ama iki ülke arasında siyasi ve diplomatik ilişki olmadıkça bir yere varamayız” diyerek "Biz Türkiye'yle yarın ilişki kurmaya hazırız ve soykırım iddialarını bir kenara koyup farklı bir kanal oluşturabiliriz” diyor.

Erivan’da bahar tüm kenti esir almış gibi görünüyor, tezgahlar rengarenk çiçeklerle süsleniyor, Ermeni ekonomisinin en önemli unsuru olan konyakların biraz gevşettiği sohbetlerde sadece Türkiye–Ermenistan ilişkileri konuşulmuyor.

Ancak sohbetlerin bile bir süre sonra aynı konuya dönmesi iki ülke halkının ilişkilerinin geliştirilmesinin zorunluluğunu ortaya koyuyor.

Türkiye Ermenistan arasında yeni ama zorlu bir dönem daha başlıyor.