Chris Morris BBC Avrupa muhabiri

Acaba Jacques Chirac’ı Texas’taki çiftliğine davet edecek miydi? Yanıtı, “İyi bir kovboy arıyorum” oldu.

NATO’da, bir Avrupalı gazeteci “kapsamlı bir büyüleme kampanyası başlattınız” deyince de, “Çok teşekkürler, epeydir ilk kez beni bir büyüleyici diye niteliyor!” şeklinde yanıt verdi.

Evet, bu, kendisini sevdirmek isteyen bir adam. Ama Avrupalıların birçoğu Bush’a nasıl davranacaklarını bilemiyoru. Dünyadaki en güçlü adam! Ve bu adamın neden etkilendiğini pek anlamıyorlar. Anladıkları zaman da, pek fazla rahatlamışa benzemiyorlar.

Örneğin Avrupa Birliği’nin karargahındaki şu küçük öyküyü dinleyin bir. Başkan Bush, kesin bir dille “Amerika Birleiş Devletleri’nin İran’a saldırıya geçmeye hazırlandığı, tamamiyle gülünç bir fikir!” dedi.

Teatral bir şekilde durdu, Avrupalılar, uslu uslu başlarıyla onayladı. Ama ekledi: “Bunu diyorum ama, tabii her türlü seçenek de karşımızda açık duruyor.” İzleyici kitlesinde sinirli bir dalgalanma gözlendi.

Aslında bu Bush’un kamuoyundaki nadir muğlak anlarından biriydi. Avrupalıların kabul etmekte zorlandığı birşey, Bush’un son derece kesin bir vizyonu olması.

Herşey siyah ya da beyaz onun için. Ve hala silip süpüren sözler etmesi. Başkanlığının ilk döneminde “Ya bizimle birliktesiniz, ya da bize karşısınız” dediği unutulmadı.

Bu ziyaret, Washington’un Avrupa’yla ilişkilerinde yeni bir başlangıç olarak sunulduysa da, bana öyle geliyor ki, ana fikirde bir değişiklik yok.

Brüksel için hazırlanan ana konuşmasında, bazı müttefiklerin egolarını tatmin etme amacını taşıyordu.

Bush’un ikinci başkanlık döneminde diyalog ve diplomasi ana tema olacaktı ama dinlediğim konuşmada, karşımda, Avrupalıların görüşlerini daha fazla dinlemeye hazır bir Başkan olduğuna işaret eden pek birşey duymadım. Bunun yerine, dünyanın dertlerine Amerika’nın önerdiği tedavi yolları listesi sunuldu.

Tüm kesin ahlakî inançlar hala yerli yerinde. Herşey özgürlük ve demokrasi için! “Eğer gerçekten buna inanıyorsanız”, dedi Başkan, “O zaman bizim yaptığımızı yapmalısınız!”

Basit. Tek bir adam. Tek bir mesaj. Ama tabii ki sevgili yaşlı Avrupa, çok daha karmaşık bir yer. Özgürlüklerin nasıl sağlanacağı konusunda değişik görüşler var. Süper devletle ilişkilerin nasıl idare edileceği konusunda çok çeşitli görüşler var.

Ve etki kurmak isteyen çok sayıda rakip kurum veya organ var. Bunlar genellikle birlikte uyumlu çalışabiliyor ya da çalışamıyor.

Bir ara, Başkanlık konvoyunun sonu, daha sokağın karşısındaki Avrupa Konseyi’nden ayrılmamışken, konvoyun başının Avrupa Komisyonu binasına yaklaşmasına tanık oldum.

Tabi bir de NATO vardı randevu listesinde ve hemen birkaç kilometre ilerde. Bush değişik mekanlarda hemen hemen aynı Avrupa liderleriyle hemen hemen aynı konuları konuşuyordu.

Avrupa’dan bakıldığında uluslararası siyasetin gerçekleri bu! Karmaşık ittifaklar, işin iyi tarafları, kötü tarafları, bol tarafından muğlâk noktalar.

Eğer, amacı gayet açık olan Başkan Bush, Avrupa’nın bu karmaşıklığını benimseyebilirse, o zaman gelecek dört yılda hepimizi şaşırtacak belki de.

Atlas Okyanusu'nun iki yakası arasındaki ilişkilerin yakın bir tarihe kadar olandan çok daha iyi olduğuna kuşku yok. Ama yenilenen uzlaşma havası henüz bir bunalım sınavından geçirilmedi.

Amerika’nın Irak stratejisine karşı çıkan Avrupalıları kötülemek için ‘eski Avrupa’ ‘yeni Avrupa’ terimini ortaya atan Başkan Bush’un Savunma Bakanı Donald Rumsfeld’di. Ve işte geçen hafta bir Avrupalı gazeteci Başkan Bush’a ‘eski Rumsfeld ile yeni Rumsfeld’ hakkında bir soru sordu. Washington’da siyaset gerçekten de değişmeye başlıyor muydu?

Kuşkumuz var idiyse ortadan kalksın diye, “Bush, aynı eski Bush” dedi Başkan. Ve Amerikalıların kervanı yine yola koyuldu.