Jonah Fischer Rumbek

Uçakların kullandığı pistten kente uzanan yolda şimdiden bir cep telefonu şirketi ve lüks bir safari evi kurulmuş, harıl harıl hizmet veriyor. Bir Kenyalıya ait olan safari evinde soğuk bira içmek, İngiliz futbolunu seyretmek ve hatta telsiz internet bağlantısı kurmak mümkün.

Kenyalının safari evi, bölgenin kalkınma planlarında, kendi örgütlerinin dışarda kalmaması için telaşlı yardım görevlilerine yetişemiyor neredeyse.

Gezimin başlıca nedeni, isyancı güçlerin liderliğinden barış sağlayan lider rolüne geçen John Garang’ı görmekti. Ülkenin kuzeyiyle 21 Yıldır süren kanlı savaşlardan sonra Garang, ilk kez geçici başkentine geliyordu.

Toprak pistte otlayan keçiler uzaklaştırıldı ve Garang’ın güngörmüş uçağı indi. Parlak kırmızı ceketler giyen bandonun da katıldığı karşılama töreninde, yol boyunca kurban kesilen inekler uzanıyordu.

Dinka kabilesinin gelenekleri uyarınca John Garang, hala can çekişen hayvanların üzerine çıkıp zafer gösterisinde bulunuyordu.

Kuzey ile Güney Sudan arasında varılan barış anlaşmasında, Sudan’ın tek bir ülke olarak kalması zarzor da olsa sağlandı. Altı yıl boyunca Güney bölgesi, kendi işlerini kendi görecek. Daha sonra halkoylamasına gidilerek tam bağımsızlık istenip istenmediği belirlenecek.

Rumbek’in ortasındaki Özgürlük Alanı’nda, John Garang, kendisini izleyen kalabalığa, “yakında kendi bayraklarına ve mili marşlarına sahip olacaklarını” söylüyordu.

Sudan’daki iç savaş boyunca, isyancı güçler, hedeflerinin ülkeyi bölmek olmadığını ama ülkedeki Kuzeylı Arapların, siyah Afrikalıların çoğunlukta olduğu Güney bölgesi üzerindeki egemenliğine son verecek değişikliğe gitmek istediklerini savunuyorlardı.

Sudan’da savaşın izleri her yerde görülüyor

Kuzey’i Güney’den ayıran çizginin yakınında yeralan ve Birleşmiş Milletler kaynaklarıyla kurulmuş olan bir kız okuluna gittim, uçakla. Öğrenciler, ‘Garang ve Güney Sudan için çarpışacakları sözleri’yle dolu, artık miadını doldurmuş şarkılar söylüyordu.

Tepesi hasırla kaplı, okul görevi gören binada yaşları 7’yle 13 arasında 28 kız öğrenci vardı. Okulda kalem ve defterlere öncelik verilmişti; çocuklar yerde, beyaz naylon yardım torbaları üstünde oturuyordu.

Okulun dışında ülkenin eğitimden sorumlu yetkilisiyle karşılaştım. Başını sallayarak, ilkokullarda 10 bin çocuk bulunduğunu, ama ortaokul ve liselerdeki öğrenci sayısının 183 olduğunu anlattı. Kaynaklar çok kısıtlıydı ama hiç değilse en temel düzeyde eğitim verilmeliydi gençlere...

Ama öğretmenlerin kendileri de daha iyi koşullara sahip değil. Okula gitme şansına sahip olan çocukları eğitecek öğretmenleri yetiştirecek ilk yüksek okul, Aralık ayında açıldı. Elli çocuktan yalnızca biri ilkokulu bitirebiliyor, Sudan nüfusunun dörtte birinden azı okuma yazma biliyor.

John Garang’ın muzaffer dönüşünde, “Deng Nhial İlkokulu, zafer kazanmış olan Sudan Halk Kurtuluş Hareketinin savaş politikalarını derhal kalkınma politikalarına dönüştürmeye çağırıyor!” sözleri yazılı bir pankart görülüyordu. Pankartı taşıyan çocuk yaştaki eski askerler yazılanı okuyamıyordu ama öğretmenlerinin duyurmak istediği mesaj açıktı.

Önderlik ettiği hareketin savaştan barışa geçebileceğini kanıtlamış olan John Garang, şimdi bölgenin kalkınması için aynı derecede istek göstermeliydi.

Bölgenin kalkındırılması için para sorun olmayacak. Barış anlaşması çerçevesinde, milyonlarca dolarlık petrol geliri bundan böyle Güney’deki yönetime de aktarılacak. Bu parayı okullara, hastanelere ve yollara dönüştürmek ise, yakında Güney Sudan’ın Cumhurbaşkanlığını üstlenecek olan John Garang’a kalıyor...

Bölgede altyapı yokluğu o boyutlarda ki, ‘bir ülkeyi sıfırdan varetmek’ kavramı, ancak bu kadar yerinde bir tanımlama olur Güney Sudan açısından...

Gelişmeleri dünyanın dört bir yanındaki gazetecilerin izlenimleri ile aktardığımız Dünyaya Açılan Pencere programını, her hafta Pazar günleri, TSİ 11.00 ve TSİ 18.00'deki radyo yayınlarımızda dinleyebilirsiniz.