Kürşat Akyol İstanbul

"Bırak kuruşu, kaç para" diye soranlar, dolandırmakla suçlayanlar oluyormuş genç simitçiyi.

Bir taksi şoförü, bazı meslektaşlarının müşterilerle para hesabı konusunda anlaşmazlığa düşerek, telsizle yardım istediğini söylüyor.

Bir üniversite öğrencisi, kuruş sıkıntısı nedeniyle okul kantinindeki fiatların arttığını anlatıyor. Bir keresinde de, kredi kartıyla yaptığı 5 milyon liralık harcama için hesabından 50 YTL, yani bedelin 10 katı fazla para çekilmiş, hatayı son anda fark etmiş üniversiteli.

Denizli'nin Acıpayam ilçesinde ise, belediye çareyi, pazaryerinin çeşitli yerlerine yeni lira ve kuruşlarla hesaplamanın nasıl yapılacağını gösteren tabelalar asmakta buldu.

Yeniden tanışalı bir aydan fazla zaman geçti ama onyıllardır kuruşlarla alışveriş yapmayan Türkler, bu para biriminin hesabına halen tam olarak alışamadı.

YTL ile yaşam

Bunun tek nedeni, aritmatik sorunu değil. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'dan, esnaf odaları liderlerine kadar pek çok yetkilinin uyarılarına rağmen, kuruşlar tam olarak piyasada değil çünkü henüz.

Bunun en önemli nedeni, kuruşların bankomatlar aracılığıyla dolaşıma girememesi. Hazine ve Darphane yetkilileri, büyük alışveriş merkezleri ve şirketlerle işbirliği yaparak, kuruşların piyasaya yayılmasını sağlamaya çalışıyor.

Ama tek tek, dükkan dükkan dolaşarak, 1 milyar 200 milyon tane basılan madeni paraları dağıtamıyor.

Küçük esnafın, Merkez Bankası ya da Ziraat Bankası şubelerine giderek, kuruş alması ve dolaşıma sokması gerekiyor.

Esnaf ise, bu konuda pek istekli görünmüyor en azından şimdilik. Bu nedenle, artık piyasaya hakim olmaya başlayan yeni liralarla yapılan alışverişlerin para üstlerini almak, özellikle küçük esnaftan, hala zaman zaman sorunlu.

Para üstü ödemeleri, ya fiatlar yukarı yuvarlandığı için hiç yapılmıyor ya da çoğunlukla kullanımdan çıkması beklenen eski banknot ve madeni paralarla yapılmaya devam ediliyor.

Sorunların kaynağı ne?

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürü Ahmet Büyükkaymaz, madeni paraların tam olarak dolaşıma girmesi konusundaki umudunu, sonunda, havaların ısınmasına bağladı.

Büyükkaymaz'a göre, havalar ısınacak, çocuklar sokağa çıkacak, aileler haftasonlarında piknik alanlarına gidecek ve böylece kuruşlar daha da yayılacak.

Kuruşların kullanımının yaygınlaşmamasından Hazine ve Merkez Bankası yetkililerinden sonra en çok hayalkırıklığına uğrayanlar ise, muhtemelen terziler.

Aylar öncesinden diktikleri madeni para cepli pantolonlar öylece alıcı bekliyor vitrinlerde. Bir de, bozuk para çantası ve kumbara satıcıları hayal kırıklığı içinde olsa gerek.

Ünlü İngiliz dergisi Bankers tarafından enflasyon ve faizlerin düşürülmesi, bankacılık reformları gibi pek çok zorlu verinin değerlendirilmesiyle yapılan eleme sonucu "Dünyada Yılın Merkez Başkanı" seçilen Süreyya Serdengeçti'nin beklentisi, Şubat ayı sonuna kadar, piyasadaki paraların tamamının yeni lira ve kuruşlar olmasıydı.

Yeni banknotlar, sayı olarak değil ama değer olarak çoğunlukta artık ceplerde. Ayın ortasında yapılacak maaş ödemeleriyle iyice hakim olacak banknotlar piyasaya.

Ama uzmanlara göre piyasadaki para dolaşımının yüzde 1'inden daha az değere sahip kuruşların yayılmasının yavaş olması, yılın en iyi merkez bankası başkanı ödüllü Serdengeçti'nin bu beklentisini geciktirebilir gibi görünüyor.

Gelişmeleri dünyanın dört bir yanındaki gazetecilerin izlenimleri ile aktardığımız Dünyaya Açılan Pencere programını, her hafta Pazar günleri, TSİ 11.00 ve TSİ 18.00'deki radyo yayınlarımızda dinleyebilirsiniz.